Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 12 stycznia 2011 r., sygn. akt VIII SA/Wa 901/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odmówił J. S. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi wniesionej przez skarżącego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień diagnosty do wykonywania badań technicznych pojazdów oraz wykreślenie z ewidencji diagnostów.
Sąd I instancji uznał, że nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające przyznanie skarżącemu prawa pomocy w żądanym zakresie, ponieważ nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ze złożonego przez niego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że uzyskuje on dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości 3500 brutto, jego żona otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości 1500 zł, syn uzyskuje dochód w wysokości 1400 zł. Skarżący wraz z rodziną posiada stały dochód, który określił na kwotę w wysokości 6500 zł dla trzyosobowego gospodarstwa domowego, co w zestawieniu z wysokością wpisu od skargi (200zł), w żaden sposób nie przesądza o możliwości powstania uszczerbku w utrzymaniu koniecznym skarżącego i jego rodziny.
Ponadto wskazał, że wraz z żoną posiada znaczne oszczędności w wysokości [...] 000 zł. Wprawdzie zaznaczył on, że oszczędności te stanowią osobisty majątek żony, jednak przepisy prawa rodzinnego nakładają między innymi na małżonków obowiązki w zakresie udzielania pomocy i wsparcia finansowego członków rodziny. Skarżący inicjując spór sądowy powinien więc liczyć na wsparcie finansowe współmałżonka, który zobowiązany jest nieść pomoc także w zakresie uiszczania kosztów postępowania sądowego. Koszty takie należy tratować jako wydatki bieżące budżetu rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami.
Ponadto Sąd I instancji zwrócił uwagę, że skarżący wnosząc sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy nie załączył żadnych dodatkowych dokumentów świadczących o jego trudnej sytuacji materialnej.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł J. S. zaskarżając go w całości i wnosząc o jego uchylenie, zarzucając mu brak dokonania wszechstronnej analizy stanu faktycznego polegającego na nieuwzględnieniu jego trudnej sytuacji majątkowej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
W postępowaniu sądowoadministracyjnym, uregulowanym przepisami ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., zasadą jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 p.p.s.a.). Koszty związane z poszczególnymi czynnościami ponosi zatem ta strona, która tej czynności dokonała. Zgodnie zaś z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oznacza to, że instytucja zwolnienia od kosztów sądowych ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, a ciężar udowodnienia takiej sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie tego prawa.
Jeżeli podane przez nią we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności nie zostały przez nią należycie uzasadnione lub uprawdopodobnione, to sąd (bądź referendarz sądowy) na mocy art. 255 p.p.s.a. może wezwać stronę do złożenia w zakreślonym terminie dodatkowych dokumentów dotyczących jej stanu majątkowego.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji prawidłowo zbadał przesłanki przyznania skarżącemu prawa pomocy uznając, że nie wykazał on, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z danych zawartych we wniosku wynika, że skarżący posiada mieszkanie o wielkości 48,22 m2 i nieruchomość rolną o powierzchni 0,04 ha oraz samochód Opel Astra. Wraz z pozostałymi członkami rodziny uzyskuje wspólnie dochód w wysokości 6500 zł brutto miesięcznie. Posiada też wraz ze współmałżonką oszczędności w wysokości [...] 000 zł. Słusznie więc Sąd I instancji odmówił przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, ponieważ uiszczenie jednego z najniższych wpisów pobieranych w postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie spowoduje uszczerbku utrzymania koniecznego dla niego i jego rodziny.
Ponadto, zarówno w sprzeciwie od postanowienia referendarza jak i w zażaleniu na powyższe postanowienie nie zawarł jakichkolwiek dodatkowych dowodów, które wyjaśniałyby jego trudną sytuację materialną. Samo stwierdzenie skarżącego, że jego sytuacja materialna "nie jest dobra" jest, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, niewystarczające do zakwestionowania oceny przesłanek uzasadniających przyznanie mu prawa pomocy, jakiej dokonał w sprawie Sąd I instancji.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a.