Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 22 grudnia 2016 r., sygn. akt V SO/Wa 8/14, oddalił wniosek W. S. o wymierzenie Ministrowi Finansów grzywny w trybie art. 55 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej p.p.s.a.).
W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji podniósł, że w przypadku gdy organ niezastosuje się do obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a. sąd na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. może orzec o wymierzeniu organowi grzywny.
Rozpoznając wniosek skarżącego Sąd podał, że Minister Finansów [...] marca 2014 r. otrzymał skargę z [...] marca 2014 r. wniesioną przez W. S. na postanowienie Ministra Finansów z [...] lutego 2014 r.
Minister Finansów [...] kwietnia 2014 r. nadał do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przesyłkę zawierającą skargę wraz z odpowiedzią na nią oraz aktami, tym samym przekroczył o jeden dzień termin określony w art. 54 § 2 p.p.s.a.
WSA nie podzielił stanowiska skarżącego, że Minister Finansów nie przekazał do Sądu kompletnych akt administracyjnych. Zdaniem Sądu stanowisko to jest nieuzasadnione i jednocześnie nie stanowi przesłanki do wymierzenia organowi grzywny w trybie art. 55 p.p.s.a. Organ przekazał wszystkie dokumenty wymienione w art. 54 § 2 p.p.s.a. tj. skargę, odpowiedź na nią oraz akta administracyjne sprawy dotyczącej skargi na postanowienie Ministra Finansów z [...] lutego 2014 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zauważył, że skarżący nie formułował zarzutu, dotyczącego nie przekazania wszystkich dokumentów zgromadzonych w toku postępowania, twierdził natomiast, że upomnienia, decyzje, tytuły wykonawcze nie zostały mu skutecznie doręczone. W ocenie Sądu nie można zatem mówić, że organ nie wykonał omawianego obowiązku lub wykonał go częściowo. Kompletność akt przedstawionych przez Ministra Finansów była już badana w postępowaniu sądowym wszczętym na skutek wniesionej skargi, zakończonym wydaniem przez Sąd postanowienia z 9 maja 2014 r., sygn. akt V SA/Wa 935/14 o odrzuceniu skargi jako niedopuszczalnej w związku z niewyczerpaniem przez stronę środków zaskarżenia przysługujących jej w postępowaniu administracyjnym.
W. S. złożył zażalenie na postanowienie Sądu pierwszej instancji, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, ewentualnie o jego uchylenie i wymierzenie organowi grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a., a także o zasądzenie kosztów zastępstwa prawnego w ramach przyznanego prawa pomocy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 54 § 2 p.p.s.a. organ, którego działania są przedmiotem skargi, przekazuje sądowi ten środek prawny wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia. Jeżeli organ nie zastosował się do powyższego obowiązku, sąd, na wniosek skarżącego, może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.
Jak słusznie uznał Sąd pierwszej instancji wymierzenie organowi grzywny na mocy art. 55 § 1 p.p.s.a. musi zostać poprzedzone oceną specyfiki i charakteru okoliczności danej sprawy. Instytucja ta ma dwojakie funkcje. Z jednej strony celem jej wprowadzenia było dyscyplinowanie organów administracji publicznej (funkcja prewencyjna), a z drugiej ukaranie organu za jego nieprawidłowe działania, co realizuje funkcję represyjną (por. M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2015, s. 345, i powołane w nim orzeczenia).
W rozpoznawanej sprawie, organ przekazał akta Sądowi pierwszej instancji po upływie terminu wynikającego z art. 54 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko wyrażone przez WSA, że uchybienie to nie stanowiło podstawy do wymierzenia grzywny. Z treści art. 55 § 1 p.p.s.a. wynika bowiem, że zastosowanie instytucji określonej w tym przepisie nie jest obligatoryjne, a sąd wymierzając grzywnę powinien ocenić całokształt sprawy, jak również stopień naruszenia omawianego przepisu. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że nie zachodziły przesłanki wymierzenia grzywny.
Po pierwsze uchybienie terminu do przekazania akt było nieznaczne i nie uzasadniało przyjęcia, że tego rodzaju drobna nieprawidłowość w działaniu organu powinna spotkać się z represją ze strony Sądu. Po drugie, organ przekazał Sądowi akta zanim skarżący złożył wniosek o wymierzenie grzywny, a więc nie było potrzeby dyscyplinowania organu. Wobec tego należy podzielić stanowisko WSA, że uchybienie organu nie dawało podstaw do nałożenia grzywny.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący nie podważył tej oceny argumentami podniesionymi w zażaleniu. W. S. dopatruje się naruszenia obowiązku przekazania akt sprawy w niedołączeniu do akt przesłanych sądowi dokumentów z postępowania egzekucyjnego. Ponadto, skarżący kwestionuje prawidłowość stanowiska Sądu pierwszej instancji, że o przekazaniu kompletnych akt świadczy to, że do WSA w Warszawie wpłynęła skarga W. S. w sprawie stwierdzenia nieważności i postępowanie z niej zostało zakończone postanowieniem z 9 maja 2014 r., sygn. akt V SA/Wa 935/14.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego okoliczność, że Sąd pierwszej instancji powołanym postanowieniem odrzucił skargę W. S. nie świadczy o tym, że WSA nie badał, czy zostały mu przekazane akta w całości. Jest oczywiste, że dopiero po stwierdzeniu, że organ wykonał obowiązek, o którym mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a. w całości, sąd przystępuje do badania skargi, w tym do sprawdzenia, czy spełnia ona wymagania formalne. Wobec tego odrzucenie skargi z uwagi na jej niedopuszczalność uzasadnia przyjęcie, że Sąd pierwszej instancji przeanalizował dokumenty przesłane przez organ i uznał, że były one kompletne.
Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że nie zostały spełnione przesłanki nałożenia na Ministra Finansów grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a, oddalił zażalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpoznał wniosku pełnomocnika skarżącego o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, ponieważ wniosek ten powinien być skierowany do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego, tj. do WSA w Warszawie.