Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 14 września 2016 r., sygn. akt III SA/Po 1114/12 odmówił przyznania prawa pomocy R.P. w sprawie z jego skargi na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] sierpnia 2012 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przyznania jednorazowej pomocy finansowej o charakterze de minimis.
Z relacji Sądu I instancji wynika, że skarżący we wniosku o prawo pomocy wskazał, że jest osobą samotna i bezdomną, która nie posiada środków do życia i leczenia, przez co korzysta z pomocy CARITASU. Wnioskodawca powołał się na ciężki rozstrój zdrowia, zarówno fizyczny, jak i psychiczny. Ponadto oświadczył, że został wpisany do Krajowego Rejestru Dłużników, gdyż jest zadłużony na kwotę 350.000 zł, z czego 100.000 zł dotyczy niespłaconego kredytu.
WSA wyjaśnił, że w myśl art. 252 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Wobec tego to wnioskodawca zobowiązany jest do dokładnego i zgodnego z prawdą przedstawienia własnej sytuacji majątkowej oraz wykazania, że spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Mając na uwadze powyższe, Sąd I instancji uznał, że skarżący nie udokumentował swoich zapewnień o trudnej sytuacji majątkowej, zaś jego wyjaśnienia nie pozwalają na ustalenie źródła finansowania jego koniecznych kosztów utrzymania.
W zażaleniu na powyższe postanowienie R.P. wniósł o jego uchylenie w całości.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oznacza to, że instytucja zwolnienia od kosztów sądowych ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną.
Ciężar udowodnienia trudnej sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie tego prawa. To strona ma wykazać, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Z powyższego wynika, że obowiązkiem osoby składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy jest uprawdopodobnienie i udokumentowanie oświadczeń zawartych we wniosku. Natomiast obowiązkiem sądu jest rzetelna ocena oświadczeń i dokumentów złożonych przez wnioskodawcę pod względem spełnienia bądź niespełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy określonych w art. 246 p.p.s.a.
W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych przyjmując, że nie udokumentował on swoich zapewnień o trudnej sytuacji majątkowej, a same wyjaśnienia nie pozwoliły na ustalenie źródła finansowania koniecznych kosztów utrzymania.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonana przez Sąd I instancji ocena wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy była prawidłowa.
Przede wszystkim należy podkreślić, że skarżący ubiegając się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie przedstawił Sądowi I instancji żadnych informacji mających znaczenie dla rozstrzygnięcia wniosku. Nie dołożył zatem należytej staranności w wykazaniu, że jest osobą, która nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Same ogólnikowe oraz nieudokumentowane zapewnienia o trudnej sytuacji majątkowej są bezużyteczne z punktu widzenia możliwości dokonania oceny sytuacji majątkowej, albowiem nie pozwalają ocenić zdolności płatniczych strony.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.