Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2010 r., sygn. akt III SA/Po 858/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. odrzucił wniosek J. G. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku WSA w P. z dnia 21 stycznia 2010 r. w sprawie ze skargi J. G. na decyzję Dyrektora W. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] września 2009 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania płatności do gruntów rolnych.
Referując stan faktyczny sprawy Sąd I instancji podał, iż w dniu 26 marca 2010 r. wyznaczony przez Okręgową Radę Adwokacką w P. pełnomocnik – adw. E. D. – M. złożyła do akt sprawy udzielone jej przez skarżącego pełnomocnictwo opatrzone datą 24 marca 2010 r. W dniu 13 kwietnia 2010 r. pełnomocnik skarżącego wniosła sporządzoną przez siebie skargę kasacyjną, podnosząc, że termin do wniesienia skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie winien być liczony od dnia, w którym pełnomocnik ustanowiony z urzędu powziął wiadomość o wyznaczeniu go pełnomocnikiem przez właściwy organ samorządu zawodowego, tj. od dnia 22 marca 2010 r., a zatem przedmiotowa skarga kasacyjna została wniesiona z zachowaniem terminu.
Jednocześnie, w przypadku gdyby Sąd nie podzielił powyższego stanowiska, pełnomocnik skarżącego wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej wskazując, że dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej jest dzień, w którym adwokat miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej po zapoznaniu się z aktami sprawy, co w niniejszej sprawie miało miejsce w dniu 7 kwietnia 2010 r.
Przedstawiając motywy rozstrzygnięcia Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.), skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Na bieg powyższego terminu nie ma wpływu ustanowienie pełnomocnika przez sąd w terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej. W związku z powyższym w niniejszej sprawie termin do wniesienia skargi kasacyjnej, liczony od dnia doręczenia stronie skarżącej odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem (tj. od dnia 15 lutego 2010 r.), upłynął z dniem 17 marca 2010 r., a zatem, złożona w dniu 13 kwietnia 2010 r., skarga kasacyjna została wniesiona z naruszeniem powyższego terminu.
Odnosząc się do wniosku pełnomocnika skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej Sąd wyjaśnił, iż siedmiodniowy termin do jego wniesienia liczy się od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, który w przypadku ustanowienia pełnomocnika przez sąd winien być liczony od dnia, w którym pełnomocnik miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej, co ma miejsce z chwilą uzyskania podpisanego pełnomocnictwa. W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącego otrzymała pełnomocnictwo w dniu 25 marca 2010 r., a zatem od tego dnia zaczął biec termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W ocenie Sądu termin powyższy upłynął z dniem 1 kwietnia 2010 r.
Zażalenie na postanowienie z dnia 27 kwietnia 2010 r., sygn. akt III SA/Po 858/09, wniósł J. G., żądając uchylenia powyższego postanowienia w całości, ewentualnie jego zmianę i przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Zaskarżonemu postanowieniu strona skarżąca zarzuciła naruszenie mających wpływ na treść orzeczenia przepisów postępowania, to jest:
- 1. art. 88 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że wniosek o przywrócenie terminu z dnia 13 kwietnia 2010 r. jest spóźniony z uwagi na fakt, iż termin 7 dni należy liczyć od dnia otrzymania pełnomocnictwa, w sytuacji gdy w orzecznictwie i doktrynie panuje pogląd, że termin ten liczony powinien być od dnia, w którym nastąpiła rzeczywista możliwość złożenia skargi kasacyjnej po zapoznaniu się z materiałami sprawy;
- 2. art. 86 § 1 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie nie istnieje podstawa do przywrócenia terminu do złożenia skargi kasacyjnej;
- 3. art. 87 § 1 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że niniejszy wniosek został złożony po terminie, w sytuacji gdy zachowano 7-dniowy termin przewidziany w tym przepisie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, iż zasadnie Sąd I instancji uznał, że wystąpienie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w postaci ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika złożonym w terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej nie wpływa na bieg tego terminu. Żaden z przepisów ustawy – p.p.s.a. nie przewiduje bowiem możliwości przedłużania czy skracania terminu do złożenia skargi kasacyjnej, a tym bardziej odmiennego, niż to wynika z art. 177 p.p.s.a., określenia początku jego biegu.
Niemniej jednak okoliczności związane z wyznaczeniem fachowego pełnomocnika mogą mieć wpływ na zasadność wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej. W tym też znaczeniu, interesy strony, której sytuacja finansowa nie pozwala na samodzielne ustanowienie pełnomocnika, są chronione w postępowaniu sądowoadministracyjnym - z jednej strony bowiem ma ona uprawnienie do skorzystania z bezpłatnych usług profesjonalnego pełnomocnika, a z drugiej dysponuje środkami prawnymi umożliwiającymi skuteczne uchylenie się od negatywnych skutków uchybienia terminu do wniesienia środka odwoławczego, które to uchybienie jest następstwem procedury związanej z wyznaczeniem pełnomocnika (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lutego 2010 r., sygn. akt I OZ 107/10, niepubl.).
W myśl art. 87 § 1 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Wraz z wnioskiem należy dokonać czynności, której strona nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 powołanej ustawy).
Zauważyć należy, że stosownie do art. 177 § 1 cyt. ustawy, termin do wniesienia skargi kasacyjnej wynosi 30 dni. Termin ten jest terminem ustawowym, procesowym i dotyczy każdej ze stron, niezależnie od tego, czy korzysta ona z pomocy pełnomocnika z wyboru, czy też pełnomocnika ustanowionego z urzędu.
Mając powyższe na względzie, nie można zgodzić się ze stanowiskiem Sądu I instancji, że przeszkoda do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej ustała z dniem umocowania pełnomocnika do występowania w sprawie. Oznaczałoby to bowiem, że na zapoznanie się z aktami sprawy i sporządzenie kasacji pełnomocnikowi skarżącego pozostaje jedynie 7 dni, co w istocie prowadzi do skrócenia 30-dniowego terminu, jaki przysługuje stronie do złożenia skargi kasacyjnej, a tym samym do ograniczenia jej uprawnień.
Dlatego też, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w przypadku ustanowienia pełnomocnika w trybie art. 244 p.p.s.a., za dzień, w którym ustała przyczyna do wniesienia skargi kasacyjnej należy uznać dzień, w którym pełnomocnik miał rzeczywistą możliwość wniesienia kasacji, co może nastąpić dopiero po zapoznaniu się z aktami sprawy, ze stanowiskiem skarżącego co do zakresu kasacji oraz po jej sporządzeniu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 czerwca 2000 r., sygn. akt I CZ 62/00, opubl. OSNC 2001/1/7, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 czerwca 2006 r., sygn. akt I FZ 198/06, niepubl.). Konieczność uwzględnienia warunku dokonania wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu czynności, dla której został on ustanowiony, a jednocześnie respektowanie ustalonego przepisem art. 177 § 1 p.p.s.a. terminu na sporządzenie skargi kasacyjnej, powoduje, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej uznaje się za wniesiony w terminie, o ile zostanie złożony do 30 dni od dnia, gdy pełnomocnik ustanowiony z urzędu otrzymał pełnomocnictwo strony (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 grudnia 2007 r., sygn. akt II FZ 588/07, niepubl.).
Skoro zatem, w przedmiotowej sprawie pełnomocnik skarżącego otrzymała pełnomocnictwo w dniu 25 marca 2010 r., a więc dopiero od tego dnia miała możliwość zapoznania się z aktami sprawy, to uwzględniając jej normalne obciążenie pracą zawodową, jak również okoliczności podane w zażaleniu, wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej wniesiony w dniu 13 kwietnia 2010 r. należy uznać za złożony w terminie.
Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.