Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 10 października 2017 r., sygn. akt VI SA/Wa 1899/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 61 § 3 i 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, zwanej dalej: p.p.s.a.) odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej uchwały w sprawie ze skargi M.W. na uchwałę Krajowej Rady Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa z dnia [...] czerwca 2017 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały w części dotyczącej wpisu na listę członków Śląskiej Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa.
W uzasadnieniu Sąd I instancji stwierdził, że z zawartego w skardze wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej uchwały wynikało, że sprawa dotyczy uprawnień zawodowych skarżącego w budownictwie. Skarżący wywiódł, że natychmiastowe wykonanie zaskarżonej uchwały ma ten skutek, że może doprowadzić do wyłączenia go z zawodu i pozbawi honoru ponieważ wiąże się z wykonywaniem pracy i uzyskiwaniem zarobków. Brak możliwości zarobkowania w ocenie skarżącego jest niewątpliwie wyrządzeniem znacznej szkody. Skarżący podkreślił, że jest to nieodwracalna dla niego strata, szczególnie w sytuacji gdy ma 60 lat i jest przed emeryturą.
Sąd I instancji stwierdził, że wstrzymaniu wykonania podlegają wyłącznie te akty, które posiadają atrybut wykonalności. Decyzja wydana w trybie nadzwyczajnym, utrzymująca w mocy decyzję stwierdzającą nieważność ostatecznej decyzji nie posiada przymiotu wykonalności, gdyż nie nakłada na stronę skarżącą żadnych obowiązków. Wywołuje wprawdzie określone następstwa prawne, trudno jednak w takim przypadku mówić o następstwach związanych z jej wykonaniem. W istocie bowiem ma ona charakter deklaratoryjny, tj. komunikuje jej adresatom, że inna decyzja była obciążona wadami (istniejącymi w dacie jej wydania), które uzasadniają wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Przedmiotem wniosku o wstrzymanie wykonania jest uchwała utrzymująca w mocy uchwałę wydaną na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 157 § 1 i art. 158 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.
Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej: k.p.a.) i stwierdzającą nieważność w części uchwały dotyczącej wpisu skarżącego na listę członków Śląskiej Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa oraz nadającą na podstawie art. 108 § 1 k.p.a. rygor natychmiastowej wykonalności. W ocenie Sądu I instancji, wstrzymanie wykonania decyzji opatrzonej rygorem natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 108 § 1 k.p.a. byłoby działaniem sprzecznym z założeniem ustawodawcy i niweczyłoby cel takiego uregulowania. Indywidualny interes skarżącego nie może przesądzać o pozytywnym rozstrzygnięciu wniosku, zwłaszcza że we wniosku nie wykazano możliwości powstania znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków wykonania uchwały.
W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący domagał się jego uchylenia i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia do czasu rozstrzygnięcia niniejszego zażalenia. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 61 § 3 i § 4 p.p.s.a. W uzasadnieniu zażalenia podniósł, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej uchwały oraz natychmiastowej wykonalności wcześniejszej uchwały jest niezbędny dla ochrony jego praw nabytych, spraw życiowych i godności. Nie zgodził się z nadaniem uchwale Krajowej Rady Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa z dnia [...] maja 2017 r., nr [...] rygoru natychmiastowej wykonalności, który winien być stosowany tylko w wyjątkowych sytuacjach oraz ze stwierdzeniem Sądu I instancji, że nie podał okoliczności uzasadniających wyrządzenie znacznej szkody lub spowodowanie trudnych do odwrócenia skutków. Zdaniem skarżącego, brak możliwości zarobkowania świadczy o możliwości wyrządzenia znacznej szkody.
Wraz z zażaleniem skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy, który został rozpatrzony – postanowieniem z dnia 7 lutego 2018 r. WSA w Warszawie zwolnił skarżącego od kosztów sądowych ponad kwotę 200 zł uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi i ustanowił dla skarżącego radcę prawnego.
W odpowiedzi na zażalenie Krajowa Rada Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa wniosła o jego oddalenie, jako bezzasadnego.
W piśmie z dnia 7 maja 2018 r. skarżący podtrzymał w całości stanowisko wyrażone w zażaleniu, zgodnie z którym uzasadnił on zaistnienie przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie jest niezasadne i nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Sąd uprawniony jest do uwzględnienia wniosku, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Co zasługuje na szczególne podkreślenie w sprawie, obowiązek przedstawienia okoliczności, które pozwolą sądowi na dokonanie oceny, czy spełnione zostały przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, spoczywa na wnioskodawcy. Strona wnosząca o zastosowanie ochrony tymczasowej jest zatem zobligowana do wykazania, że w sytuacji wykonania decyzji, o wstrzymanie której wnioskowała, zajdzie niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających przyjąć, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest w stosunku do wnioskodawcy zasadne.
W świetle powołanego przepisu to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia wystąpienia negatywnych następstw wykonania aktu lub czynności. Tym samym wnioskodawca powinien dołączyć do wniosku stosowne dokumenty, które pozwoliłyby sądowi ocenić prawdopodobieństwo i rozmiar szkody lub skutków finansowych powstałych w związku z egzekucją zaskarżonego aktu lub czynności. W tym miejscu należy podkreślić, że użyte przez ustawodawcę pojęcia "znacznej szkody" i "trudnych do odwrócenia skutków" są pojęciami nieostrymi tzn. takimi, które nabierają treści w realiach konkretnej sprawy sądowoadministracyjnej. O znacznej szkodzie, można mówić, jeżeli nie będzie mogła być ona wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (por. postanowienie NSA z 31 marca 2009 r. sygn. akt I OZ 271/09).
Wobec powyższego, strona zobowiązana jest we wniosku skonkretyzować rodzaj grożącej jej szkody na skutek wykonania aktu. W przeciwnym razie sąd badający wniosek nie będzie mógł dokonać analizy, czy wnioskodawca rzeczywiście spełnia przesłanki zastosowania wobec niego tymczasowej ochrony w postępowaniu sądowym, o której mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, zgodnie z którym decyzja wydana w trybie nadzwyczajnym, utrzymująca w mocy decyzję stwierdzającą nieważność ostatecznej decyzji nie posiada przymiotu wykonalności, gdyż nie nakłada na stronę skarżącą żadnych obowiązków. Podziela również stanowisko wyrażone w tym postanowieniu, zgodnie z którym skarżący we wniosku nie wykazał możliwości powstania znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków wykonania zaskarżonej uchwały, a co w świetle poczynionych powyżej uwag uzasadniało odmowę udzielenia mu ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Błędu tego skarżący nie naprawił również w związku z wniesionym zażaleniem, konsekwentnie podtrzymując prezentowaną dotychczas argumentację, że brak możliwości zarobkowania w wyniku wykonania uchwały Krajowej Rady Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa z dnia [...] maja 2017 r., nr [...], której niezasadnie został nadany rygor natychmiastowej wykonalności, świadczy o możliwości wyrządzenia znacznej szkody i jest wystarczającym uzasadnieniem do wstrzymania wykonania tej uchwały, oraz że okoliczność ta została wadliwie oceniona w zaskarżonym postanowieniu. Nie wskazał zatem żadnych innych okoliczności, które miałyby uzasadniać wstrzymanie wykonania zaskarżonej uchwały ponad te, które wskazane zostały we wniosku.
Należy raz jeszcze podkreślić, że zaskarżony akt nie został wydany w sprawie dotyczącej pozbawienia uprawnień zawodowych skarżącego. Sprawa sądowoadministracyjna dotyczy bowiem kontroli uchwały podjętej w trybie nadzwyczajnym - stwierdzenia nieważności uchwały w części dotyczącej wpisu skarżącego na listę członków Śląskiej Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa, co nie pozostaje bez wpływu na ocenę trafności argumentów podniesionych w piśmie procesowym z dnia 7 maja 2018 r.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.