Uzasadnienie
Zarządzeniem z dnia 7 listopada 2016 r., wydanym w sprawie o sygn. akt III SA/Po 813/16, Przewodniczący Wydziału III WSA w Poznaniu, działając na podstawie art. 220 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) wezwał skarżącego J. B. do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. (dalej: Dyrektor) z dnia [...] czerwca 2016 r. w przedmiocie ustalenia nienależnie pobranych płatności z tytułu przyznania renty strukturalnej w kwocie 1618 zł, stosownie do § 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193), w terminie 7 dni od doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi.
W zażaleniu złożonym do Naczelnego Sądu Administracyjnego, uzupełnionym na wezwanie Sądu pismem z 21 grudnia 2016 r., J. B. wyjaśnił, że kwestionuje wysokość wpisu i że jest osobą po 75 roku życia, która nie ma środków na poniesienie wpisu, jak również na zwrot kwot żądanych przez Agencję.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie jest zasadne.
Nie można tracić z pola widzenia faktu, że wynikającą z przepisu art. 199 p.p.s.a. zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przepisem szczególnym jest art. 239 § 1 pkt 1-4 i § 2 p.p.s.a., określający ustawowe zwolnienia od kosztów sądowych. J. B. w dyspozycji wskazanego przepisu się nie mieści, natomiast wyjątkiem od ponoszenia kosztów sądowych jest także uzyskanie przez stronę od wojewódzkiego sądu administracyjnego prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych (vide: art. 243 do 262 p.p.s.a.). Prawo pomocy w rozpoznawanej sprawie nie zostało J. B. przyznane (vide: postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 12 października 2016 r. o sygn. akt III SA/Po 813/16), więc spoczywa na nim, jako skarżącym, nałożony przez ustawodawcę, a nie Sąd I instancji, obowiązek uiszczenia wpisu od skargi, bo do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki (art. 214 § 1 p.p.s.a.).
Takim pismem jest skarga na decyzję (art. 50 i nast. p.p.s.a.), którą wniósł skarżący. Nie budzi również wątpliwości, że jeżeli przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna, to zgodnie z art. 216 p.p.s.a. stanowi ona wartość przedmiotu zaskarżenia. Od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji (m.in. od skargi) pobiera się wpis stosunkowy lub stały (art. 230 § 1 i 2 p.p.s.a.).
Przede wszystkim wskazać należy, że J. B. wniósł skargę na decyzję Dyrektora z dnia [...] czerwca 2016 r., ustalającą kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej w wysokości 80 873,57 zł. Przedmiotem sprawy jest zatem należność pieniężna. Wobec tego, stosownie do art. 231 p.p.s.a., w takiej sprawie sąd pobiera wpis stosunkowy (por. postanowienia NSA: z dnia 28 października 2016 r. o sygn. akt II GZ 1101/16, z dnia 18 listopada 2016 r. o sygn. akt II GZ 1164/16; CBOSA).
Obliczenia wysokości wpisu w konkretnej sprawie dokonuje przewodniczący wydziału na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W niniejszej sprawie jest to § 1 pkt 3 cyt. rozporządzenia, zgodnie z którym wpis stosunkowy zależy od wysokości należności pieniężnej objętej zaskarżonym aktem i wynosi 2 % wartości przedmiotu zaskarżenia (gdyż zaskarżony akt opiewa na kwotę z przedziału ponad 50.000 zł do 100.000 zł), nie mniej jednak niż 1.500 zł. Wyjaśnienia wymaga, że kalkulacja wpisu dokonana przez Przewodniczącego Wydziału III WSA w Poznaniu polegała na pomnożeniu kwoty 80 873,57 zł razy 2 %, co dało 1647,47 zł, a skoro oznaczenie wartości przedmiotu zaskarżenia zaokrągla się wzwyż do pełnych złotych (art. 215 § 2 p.p.s.a.), to Przewodniczący Wydziału określił wpis od skargi na 1618 zł.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z omówionych wyżej powodów kalkulacja wpisu została dokonana prawidłowo, w oparciu o obowiązujące przepisy prawa w tym zakresie, natomiast objęte zażaleniem zarządzenie, wydane na podstawie art. 220 § 1 p.p.s.a. (wzbraniającego sądowi administracyjnemu podjęcia czynności na skutek pisma nieopłaconego) i § 1 pkt 3 cyt. rozporządzenia pod rygorem odrzucenia skargi w razie nieuiszczenia wpisu w zakreślonym terminie (art. 220 § 3 p.p.s.a.), nie zawiera żadnej wady prawnej, która mogłaby skutkować jego uchyleniem, jak błędnie oczekiwał skarżący.
Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że obowiązek uiszczenia wpisu od skargi nie narusza wynikającego z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP prawa do sądu, zaś w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi brak jest przepisów, które zwalniałyby z obowiązku uiszczania kosztów sądowych określone kategorie osób skarżących z uwagi na ich wiek i stan zdrowia. Okoliczności takie jak wiek czy zły stan zdrowia, obok wykazywania sytuacji majątkowej, skarżący może powoływać wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych, a nie gołosłownie kwestionując zasadność zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi w tej sprawie.
Z wymienionych względów oraz na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. i art. 198 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji.