Uzasadnienie
Postanowienie
Dnia 12 stycznia 2006 r.
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie:
Sędzia NSA Jan Grabowski po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2006 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia R. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 października 2005 r. sygn. akt VI SA/Wa 1779/04 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi R. K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 30 czerwca 2004 r. Nr [...] w przedmiocie cofnięcia koncesji na prowadzenie działalności gospodarczej w przedmiocie usług ochrony osób i mienia
postanawia:
- – oddalić zażalenie –
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 10 października 2005 r., sygn. akt VI SA/Wa 1779/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie z wniosku R. K. o zwolnienie z kosztów sądowych w zakresie całkowitym, przyznał prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie z wpisu od skargi w ¾ części i odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałej części.
Sąd I instancji przeanalizował dokładnie sytuację majątkową i rodzinną skarżącego i doszedł do przekonania, że zaistniały przesłanki do przyznania pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu w ¾ jego części. W szczególności Sąd zwrócił uwagę na to, że skarżący jak i jego małżonka uzyskują stałe dochody, dlatego też wnoszący skargę jest w stanie pokryć część kosztów sądowych.
R. K. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą "[...]" ochrona osób, mienia i usługi detektywistyczne, wniósł zażalenie na powyższe postanowienie.
Zarzucił naruszenie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, jednak z uzasadnienia wynika, iż w istocie powołane artykuły dotyczą ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), dalej p.p.s.a. Zarzucił naruszenie art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a., poprzez nie przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sytuacji, gdy składający wniosek wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, ze względu na prowadzoną egzekucję przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Kolejny zarzut to nieustanowienie radcy prawnego lub adwokata, mimo iż firma EDYL nie zatrudnia takich osób na podstawie umowy o pracę bądź na umowę zlecenia (art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 3 p.p.s.a.). Podnosi także, iż wartość wpisu została ustalona w błędnej wysokości. Zgodnie z art. 231 p.p.s.a wpis od skargi w przedmiotowej sprawie jest wpisem stałym, gdyż nie dotyczy ona należności pieniężnych i powinien wynosić 100 zł.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie jest zasadne.
Stosownie do zasady wyrażonej w art. 231 p.p.s.a. w sprawach w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne pobiera się wpis stosunkowy. W pozostałych sprawach pobiera się wpis stały. W rozpoznawanej sprawie nie można ustalić wartości przedmiotu sporu, jest ona więc sprawą w której pobiera się wpis stały. Wysokość wpisów oraz szczegółowe zasady ich pobierania zostały ustalone w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. (Dz. U. Nr 221, poz. 2193), wydanego na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 233 p.p.s.a. W rozporządzeniu tym w świetle § 1 ust 2 pkt 16 wpis stały w sprawach skarg dotyczących koncesji, zezwoleń lub pozwoleń na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie ochrony osób i mienia wynosi 5000 zł.
Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Podkreślenia wymaga fakt, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Instytucja ta ma charakter wyjątkowy i jest stosowana w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone.
W piśmiennictwie podnosi się, iż "zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych" (Prawo pomocy w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Przegląd Sądowy nr 11-12/2003 s.85).
W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą. Samodzielna działalność gospodarcza, prowadzona na własny rachunek wiąże się, ze swej istoty, z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów – także sądowych.
Ze wspomnianego przepisu art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. W związku z tym, zgodnie z art. 252 § 1 p.p.s.a., wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach.
Stan faktyczny przyjęty przez Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie, Naczelny Sad Administracyjny uznał za prawidłowy. Należy podzielić stanowisko Sądu zawarte w zaskarżonym postanowieniu, że skarżący wykazał, iż jego obecna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Jednak brak jest podstaw do podzielenia poglądu skarżącego, że nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w szczególności z uwagi na fakt iż średni miesięczny dochód gospodarstwa domowego skarżącego wynosi 2913 zł. Sąd I instancji ocenił jego sytuację rodzinną, finansową i na podstawie przedłożonych dokumentów słusznie przyjął, że skarżący nie jest w stanie opłacić wpisu sądowego w pełnej wysokości.
Mając na uwadze wszystkie te okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że skarżący nie wykazał dostatecznie zasadności swego wniosku o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym i dlatego jego zażalenie należy uznać za nieuzasadnione.
Z tych względów i na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.
mc