Uzasadnienie
I
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., postanowieniem objętym zażaleniem, odmówił Ł. K. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie z jego skargi na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2014 r. w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranej pomocy finansowej z tytułu ułatwiania startu młodym rolnikom.
Odmawiając przyznania prawa pomocy Sąd I instancji stwierdził, że skarżący nie przedstawił wszystkich dokumentów i informacji wskazanych w wezwaniu Sądu. Nie przedłożył wyciągu z rachunku bankowego obsługującego kredyt gotówkowy na cel konsumpcyjny, odcinków emerytury uzyskiwanej przez ojca oraz wyciągów z rachunków bankowych osób, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Nie udokumentował w żaden sposób kosztów utrzymania domu oraz dochodów z gospodarstwa rolnego. W konsekwencji nie było możliwe określenie rzeczywistych relacji dochodów do wydatków.
Mając na względzie, że skarżący nie wykazał, że zachodzą wobec niego ustawowe przesłanki do przyznania prawa pomocy, WSA na podstawie art. 254 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) odmówił przyznania prawa pomocy.
II
Ł. K. w zażaleniu na powyższe postanowienie domagał się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Podniósł, że nie posiada wiedzy specjalistycznej w zakresie prawa i procedury administracyjnej, a brak środków finansowych nie pozwala mu na skorzystanie z usług profesjonalisty, jak i na uiszczenie wpisu od skargi.
III
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
W myśl art. 246 § 1 p.p.s.a. (pkt 1 i pkt 2) sąd może przyznać osobie fizycznej prawo pomocy w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przyznanie prawa pomocy jest uzależnione od inicjatywy dowodowej wnioskodawcy, który występując do sądu o zwolnienie od kosztów sądowych i o przyznanie pomocy prawnej z urzędu (prawo pomocy w zakresie całkowitym), powinien udowodnić, że jego sytuacja materialna uzasadnia zastosowanie wobec niego tego rodzaju instytucji.
Wymóg ten wynika z art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnianiu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym. Okoliczności podane we wniosku podlegają badaniu przez sąd pod kątem spełnienia kryteriów prawa pomocy określonych w art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a. Oznacza to, że wojewódzki sąd administracyjny po analizie wniosku stwierdza, czy sytuacja wnioskodawcy odpowiada wymogom ustawowym i w przypadku pozytywnej weryfikacji wniosku postanawia o przyznaniu prawa pomocy.
Z kolei dokonanie prawidłowej oceny, czy osoba fizyczna ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy nie może ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, czy też pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, wymaga uprzedniej oceny sytuacji materialnej tej osoby. Oceny tej dokonuje się z uwzględnieniem stanu majątkowego, źródeł dochodów i ich wysokości oraz stałych koniecznych wydatków ponoszonych na utrzymanie jej i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. Niezbędne jest również porównanie możliwości finansowych strony wnioskującej o prawo pomocy (a więc badanie sytuacji materialnej po opłaceniu stałych koniecznych wydatków) z wielkością obciążeń tytułem kosztów, jakie strona musi ponieść w danym postępowaniu.
Wobec powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że przesłanką warunkującą zastosowanie instytucji prawa pomocy przez sąd jest więc wyłącznie sytuacja finansowa wnioskodawcy i dopiero wynik jej analizy może być powodem przyznania prawa pomocy lub jej odmowy, ewentualnie przyznania prawa pomocy w zakresie mniejszym niż żądanie wnioskodawcy.
Ze stanu faktycznego sprawy wynika, że skarżący był wzywany przez Sąd do przedłożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń na podstawie art. 255 p.p.s.a., w celu weryfikacji prawdziwości informacji zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca był w świetle cytowanych powyżej przepisów zobowiązany do dokładnego i zgodnego z prawdą przedstawienia własnej sytuacji majątkowej oraz wykazania, że spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący jednak nie wykonał wezwania Sądu w zakresie przedłożenia wszystkich żądanych dokumentów i tym samym pozbawił Sąd I instancji możliwości dokonania wnikliwej i rzetelnej analizy sytuacji majątkowej.
Ponadto treść oświadczeń złożonych przez skarżącego, Sąd I instancji ocenił jako niewiarygodne. Skarżący wykazuje, że posiada majątek: nieruchomość rolną (22 ha), trzy samochody osobowe i sprzęt rolniczy o wartości ponad 30.000 zł. Wszystkie te składniki wymagają nakładów pieniężnych, chociażby zakupu paliwa, ubezpieczenia. Skarżący jest dłużnikiem bankowym i ciąży na nim spłata rat kredytu. A jednocześnie wskazując koszty utrzymania, twierdzi, że dochód z gospodarstwa jest "zerowy". Wnioskujący nie należy do osób pozbawionych środków do życia, a niewątpliwie do takich przypadków powinno sprowadzać się udzielenie prawa pomocy. Jego sytuacji majątkowej nie można utożsamiać z sytuacją osób nie osiągających żadnego dochodu lub też osiągających dochód niewystarczający na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Prawidłowo zatem Sąd I instancji ocenił, że skarżący nie wykazał, że spełnia przesłanki, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Z tych względów, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny, orzekł jak w sentencji