Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z 23 grudnia 2019 r., sygn. akt III SA/Kr 902/18 na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; zwanej dalej: p.p.s.a.) odmówił P.D. przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu w sprawie ze skargi na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym.
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd I instancji stwierdził, że postanowieniem z 19 października 2018 r. WSA w Krakowie odrzucił skargę skarżącego na ww. decyzję, gdyż nie uiścił on wpisu od skargi w terminie wskazanym w wezwaniu. Pismem z 6 listopada 2018 r. skarżący wniósł o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu podnosząc, że powodem nieuiszczenia wpisu w terminie była jego niedyspozycja zdrowotna - zaostrzenie depresji, w związku z czym nie mógł odbierać adresowanej do niego korespondencji.
Uzasadniając odmowę przywrócenia terminu, Sąd I instancji wskazał, że twierdzenia skarżącego zawarte we wniosku o przywrócenie terminu nie zasługują na uwzględnienie, gdyż nie wykazał on, że w okresie kiedy zostało do niego wysłane wezwanie do uiszczenia wpisu nastąpiło takie zaostrzenie jego stanu depresyjnego, które uniemożliwiło mu odebranie przesyłki listowej zawierającej to wezwanie i jego wykonanie. Skarżący nie przedłożył bowiem sądowi żadnych dokumentów, np. dokumentacji lekarskiej, z których wynikałoby, że nie był w stanie podjąć żadnych czynności. Nie wykazał też, że nie mógł wyręczyć się inną osobą. WSA wskazał, że przywrócenie terminu może uzasadniać jedynie choroba, która ma charakter niespodziewany, nagły, nie zaś choroba przewlekła. Wówczas bowiem choroba nie stanowi dla wnioskującego zaskoczenia. Pojawienie się okoliczności niespodziewanych strona winna uprawdopodobnić. Samo twierdzenie skarżącego o chorobie nie dowodzi, ani też nie uprawdopodabnia, że choroba nie pozwalała mu na dokonywanie czynności w postępowaniu sądowym. Dlatego wskazane przez skarżącego okoliczności nie mogły być uznane jako świadczące o braku jego winy w uchybieniu terminu, skoro nie zostały poparte stosowną dokumentacją lekarską.
W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wniósł o jego zmianę i przywrócenie terminu do wniesienia wpisu sądowego, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o zwolnienie go z kosztów sądowych dotyczących wniesionego zażalenia. W uzasadnieniu zażalenia podniósł, że Sąd w zaskarżonym postanowieniu nie uwzględnił jego złego stanu zdrowia wynikającego z zaostrzenia się depresji i silnego stresu. Zdaniem skarżącego, powołanie się na zły stan zdrowia uprawdopodabnia, że uchybienie terminowi do uiszczenia wpisu od skargi było niezawinione, gdyż zły stan zdrowia był następstwem prowadzonej terapii.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie jest niezasadne i nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu.
Dopuszczalność przewidzianego w art. 86 i 87 p.p.s.a. przywrócenia uchybionego terminu została przez ustawodawcę uwarunkowana spełnieniem przez stronę następujących przesłanek: złożenie wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła dochowanie terminu, równoczesne dokonanie czynności, które nie nastąpiło w zakreślonym terminie, uprawdopodobnienie, że niedochowanie terminu nastąpiło bez winy strony oraz powstanie w wyniku uchybienia terminu ujemnych dla strony skutków procesowych.
W rozpoznawanej sprawie wniosek skarżącego spełniał wymogi formalne, a sporna pozostaje wyłącznie kwestia uprawdopodobnienia, że niedochowanie terminu nastąpiło bez winy strony.
Z ugruntowanego w orzecznictwie i literaturze przedmiotu rozumienia przesłanki braku winy strony wynika, że powinna być ona oceniana z uwzględnieniem wszelkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem strony (por. postanowienia NSA z dnia 28 listopada 2012 r., sygn. akt II FZ 947/12; z dnia 6 lipca 2011 r., sygn. akt II FZ 320/11, z dnia 28 listopada 2012 r., sygn. akt II FZ 948/12).
Należy podkreślić, że istotą instytucji przywrócenia terminu jest umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżący, jak trafnie stwierdził to Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu, nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu do uiszczenia wpisu od skargi nastąpiło bez jego winy. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że skarżący do wniosku o przywrócenie terminu nie dołączył żadnej dokumentacji medycznej, pozwalającej przyjąć, że ocena stanu zdrowia, którego pogorszenie miało stać za niewykonaniem wezwania, jest obiektywna i pozwala to uchybienie usprawiedliwić. Tymczasem to na skarżącym ciążył obowiązek uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Wniosek skarżącego ograniczał się natomiast do stwierdzenia, że w zakreślonym przez sąd terminie bardzo ciężko chorował w związku z zaostrzeniem się stanu depresyjnego. W okresie tym skarżący był w trakcie leczenia farmakologicznego przyjmując silne leki, które wywołały u niego skutki uboczne, takie jak osowiałość, niemożność skupienia myśli i roztargnienie, znacząco ograniczając mu normalne funkcjonowanie.
Skarżący podniósł, że w ich następstwie nie potrafi jeszcze w pełni realizować wszystkich czynności życia codziennego, a nadto choroba wzmogła u niego stres, z którym nie potrafił sobie poradzić. Zdaniem skarżącego, te wszystkie okoliczności zbiegły się w czasie z doręczeniem przesyłki zawierającej wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi na jego adres korespondencyjny, pod którym jednak, z uwagi na stan zdrowia, nie mógł się pojawić. Skarżący dodał, że pod tym adresem nie mieszkają również żadne bliskie mu osoby, które mógłby umocować do odbioru korespondencji, jest to bowiem skrytka pocztowa. Zdaniem skarżącego, z tych przyczyn należało uznać, że do uchybienia terminu doszło bez jego winy.
Naczelny Sąd Administracyjny nie podważa ani okoliczności choroby, ani faktycznych utrudnień w życiu osobistym i zawodowym, które z tego faktu płyną, jednak samo twierdzenie skarżącego, że w terminie na wykonanie wezwania Sądu miał takie problemy zdrowotne, które uniemożliwiałyby mu opłacenie wpisu, nie zostało przez niego uprawdopodobnione. Skarżący zarówno bowiem we wniosku o przywrócenie terminu, jak i w zażaleniu na postanowienie odmawiające jego przywrócenia, nie poparł swoich twierdzeń jakimkolwiek dokumentem, np. zaświadczeniem lekarskim dotyczącym prowadzonej terapii, na którą się powołuje.
Jak wielokrotnie wskazywano w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, uprawdopodobnienie stanowi ułatwione postępowanie dowodowe, postępowanie zmierzające do uwiarygodnienia twierdzeń, surogat, namiastkę dowodu bądź środek zastępczy dowodu niedający pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 października 2011 r., sygn. akt II FZ 585/11).
Okoliczności faktyczne uzasadniające przyjęcie braku winy w uchybieniu terminu, albo przeciwnie jej istnienie, a to wobec nieuprawdopodobnienia jej braku stanowiły przedmiot rozlicznych refleksji orzecznictwa sądowego, dając w rezultacie podstawę do szczegółowego i precyzyjnego ich określenia. Nie jest to oczywiście, w odniesieniu do żadnej z kategorii tych okoliczności, katalog zamknięty. Wielość, zwłaszcza zaś niepowtarzalność i wyjątkowość stanów faktycznych, w których rozpatrywane są wnioski o przywrócenie terminu powodują, że w ramach każdej z tych kategorii dochodzi do uzupełniania ich o nowe okoliczności.
Mając na względzie z jednej strony okoliczności faktyczne tej sprawy, z drugiej zaś treść art. 86 § 1 p.p.s.a., zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego należało przyjąć, że skarżący nie uprawdopodobnił, że nieuiszczenie wpisu w terminie nastąpiło bez jego winy.
Należy ponadto zauważyć, że skarżący inicjując toczące się postępowanie, powinien był liczyć się z możliwością kierowania do niego korespondencji z Sądu i w tym zakresie zadbać o swoje interesy w sposób należyty. W orzecznictwie NSA podkreśla się też, że choroba może być uznana za przesłankę ekskulpacyjną, tylko gdy wyklucza możliwość dokonania czynności procesowej bądź zlecenia tego innej osobie (por. postanowienie NSA z 3 lipca 2012 r., sygn. akt II FZ 432/12). Ponadto, co również trafnie stwierdził Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu, choroba skarżącego nie miała charakteru nagłego.
Z kolei w zakresie zawartego w zażaleniu wniosku o zwolnienie od wpisu od tego zażalenia należy stwierdzić, że wpis ten nie jest należny. Zgodnie bowiem z treścią art. 220 § 4 p.p.s.a. zażalenie wniesione na zarządzenie przewodniczącego o pozostawieniu pisma bez rozpoznania lub na postanowienie sądu o odrzuceniu środków prawnych wymienionych w § 3, wolne jest od wpisu. Kwestia ta została przed przekazaniem tego zażalenia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu rozstrzygnięta postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 21 lutego 2020 r., sygn. akt III SA/Kr 902/18 o umorzeniu postępowania z wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych.
Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.