Uzasadnienie
Postanowieniem z 25 lutego 2020 r. (sygn. akt IV SPP/Po 100/19) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (dalej zwany "WSA"), działając na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej zwanej "ppsa"), odrzucił zażalenie A. W. (dalej zwanego "Skarżącym") na postanowienie WSA z 15 stycznia 2020 r. (sygn. akt IV SPP/Po 100/19), którym - po rozpoznaniu sprzeciwu Skarżącego - utrzymano w mocy postanowienie referendarza sądowego z 5 listopada 2019 r. o odmowie przyznania Skarżącemu prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata oraz o umorzeniu postępowania w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu postanowienia z 25 lutego 2020 r. WSA stwierdził, że stosownie do art. 260 § 2 ppsa rozpoznając sprzeciw od orzeczenia referendarza sądowego wojewódzki sąd administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji. Zdaniem WSA, postanowienie wydane na skutek rozpoznania sprzeciwu wyczerpuje drogę sądową i nie służy na nie zażalenie, ponieważ postanowienie takie nie zostało wymienione w określonym w art. 194 § 1 ppsa katalogu orzeczeń, na które przysługuje zażalenie. Wobec tego WSA uznał, że zażalenie na postanowienie WSA z 15 stycznia 2020 r. podlegało odrzuceniu jako niedopuszczalne.
Skarżący złożył zażalenie na postanowienie WSA z 25 lutego 2020 r. Stwierdził w szczególności, że orzeczenie to narusza prawo polskie i prawo Unii Europejskiej. W uzasadnieniu podniósł argumenty odnoszące się do przedmiotu skargi wniesionej na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie jest zasadne.
Z uwagi na treść zażalenia wyjaśnienia wymaga, że na obecnym etapie postępowania obowiązkiem Naczelnego Sądu Administracyjnego jest wyłącznie ocena zgodności z prawem postanowienia WSA z 25 lutego 2020 r., a zatem skontrolowanie czy WSA zgodnie z prawem odrzucił wcześniejsze zażalenie Skarżącego, złożone na postanowienie z 15 stycznia 2020 r. Poza obecnie sprawowaną kontrolą instancyjną pozostają natomiast kwestie związane z przedmiotem skargi wniesionej przez Skarżącego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu. Te kwestie zostaną poddane ocenie przez WSA podczas rozpoznawania skargi Skarżącego.
Wracając natomiast do przedmiotu niniejszego postępowania zażaleniowego, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w zaskarżonym postanowieniu z 25 lutego 2020 r. WSA zgodnie z prawem uznał, że zażalenie Skarżącego na postanowienie WSA z 15 stycznia 2020 r. było niedopuszczalne.
Podkreślić należy, że nie wszystkie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego podlegają zaskarżeniu do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez złożenie środka odwoławczego (skargi kasacyjnej lub zażalenia). Zgodnie z art. 194 § 1 ppsa zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie, a ponadto na postanowienia wymienione w art. 194 § 1 pkt 1-10 ppsa. Zażalenie przysługuje zatem wyłącznie wtedy, gdy przewiduje to przepis ustawowy.
Trafne jest stanowisko WSA, że żaden przepis prawa nie przewiduje możliwości złożenia zażalenia na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego wydane na podstawie art. 260 ppsa, utrzymujące w mocy postanowienie referendarza sądowego w przedmiocie prawa pomocy. Z art. 260 § 1 ppsa wynika, że rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy wojewódzki sąd administracyjny wydaje postanowienie, w którym zmienia albo utrzymuje w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego. W art. 260 § 2 zd. 2 ppsa ustawodawca określił, że w takim postępowaniu wojewódzki sąd administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.
W niniejszej sprawie wniosek Skarżącego o przyznanie prawa pomocy został rozpoznany - zgodnie z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ppsa - przez referendarza sądowego. Skarżący nie zgodził się z tym postanowieniem, składając od niego sprzeciw. Sprzeciw ten został następnie rozpoznany przez WSA, który wydając postanowienie z 15 stycznia 2020 r. orzekał jako sąd drugiej instancji i stosował odpowiednio przepisy o zażaleniu. Tym samym wniosek o przyznanie prawa pomocy podlegał dwukrotnemu merytorycznemu rozpoznaniu - przez referendarza i przez WSA. Ustawodawca nie przewidział w takiej sytuacji uprawnienia do złożenia zażalenia do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Zatem WSA prawidłowo uznał, że zażalenie Skarżącego z 8 lutego 2020 r. (zatytułowane "Sprzeciw") było niedopuszczalne i z tego powodu podlegało odrzuceniu na podstawie art. 178 w związku z art. 197 § 2 ppsa. Z przepisów tych wynika bowiem, że wojewódzki sąd administracyjny ma obowiązek odrzucenia na posiedzeniu niejawnym zażalenia wniesionego po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalnego, jak również zażalenia, którego braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie.
Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku art. 197 § 2 ppsa postanowił jak w sentencji.
PG