Uzasadnienie
Zarządzeniem z dnia 22 stycznia 2015 r., sygn. akt II SA/Ol 54/15, Przewodniczący Wydziału [...] Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w O. wezwał D. O. do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] października 2014 r. w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia w sprawie cofnięcia licencji na wykonywanie transportu drogowego taksówką w kwocie 100 zł. Zarządzenie wydane zostało na podstawie art. 220 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) oraz § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193, dalej: rozporządzenie).
D. O. złożył zażalenie na powyższe zarządzenie domagając się jego uchylenia i wskazując, że należy je uznać za niezgodne z art. 239 pkt 1 lit. d) p.p.s.a., bowiem przedmiotem skargi jest postanowienie SKO w O. wydane w postępowaniu dotyczącym cofnięcia skarżącemu licencji na wykonywanie transportu drogowego taksówką. A skoro skarżący wykonuje pracę taksówkarza, to sprawa ta należy do kategorii spraw ze stosunków pracy i stosunków służbowych objętych zwolnieniem z obowiązku uiszczania kosztów sądowych z mocy ustawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw.
W postępowaniu sądowym w sprawach sądowoadministracyjnych została przyjęta zasada, że ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do uiszczenia kosztów sądowych (art. 214 § 1 p.p.s.a.). Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona opłata (art. 220 § 1 p.p.s.a.).
Od tej zasady ustawodawca wprowadza wyjątki dwojakiego rodzaju.
Pierwszy wyjątek dotyczy tzw. ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych, które polega na określeniu w ustawie, w jakich sprawach strona nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Ustawowe zwolnienie od kosztów sądowych jest wyrazem woli ustawodawcy, że w określonych sprawach, z uwagi na ich przedmiot i osobę skarżącego, należy odstąpić od zasady ponoszenia przez stronę kosztów sądowych. Sprawy, w których strona skarżąca nie ma obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, co do zasady, zostały określone w art. 239 p.p.s.a. Sprawy wymienione w tym katalogu wskazują, że zasadniczym motywem zwolnienia przez ustawodawcę skarżącego od ponoszenia kosztów sądowych jest szczególny rodzaj tych spraw, które charakteryzują się przede wszystkim tym, że dotyczą stosunków o charakterze bytowym, w których zwolnienie podyktowane jest względami społecznymi.
Drugi wyjątek dotyczy zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów w drodze orzeczenia sądowego przez przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości lub części. Instytucja przyznania prawa pomocy (art. 243 i następne p.p.s.a.) ma na celu umożliwienie dochodzenia praw przed sądem osobom, które ze względu na osobistą sytuację materialną nie są w stanie ponieść kosztów sądowych.
Wyjątki od zasady ponoszenia przez stronę kosztów sądowych powinny być rozumiane ściśle, zgodnie z zasadą, że przepisów określających wyjątki od zasady nie można interpretować w sposób rozszerzający.
W katalogu spraw, w których strona nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych (ustawowe zwolnienie od kosztów sądowych), wymienione są sprawy ze stosunków pracy i stosunków służbowych (art. 239 pkt 1 lit. d) p.p.s.a.). Wyjaśnienie treści tego przepisu sprowadza się do tego, jak należy rozumieć określenie "sprawy ze stosunków pracy i stosunków służbowych".
Termin "sprawa ze stosunku pracy i stosunków służbowych" oznacza, że chodzi o sprawę, której przedmiot wyznacza określony stosunek prawny, którego źródłem są przepisy prawa regulujące treść oraz strony tego stosunku prawnego. Skoro sprawa ze stosunku prawnego oznacza sprawę, której przedmiot wyznacza stosunek prawny, to sprawą ze stosunku pracy lub stosunku służbowego, o której mowa w art. 239 pkt 1 lit. d) p.p.s.a., jest sprawa, której przedmiot ma swoją podstawę w stosunku pracy lub stosunku służbowym. Wskazany przepis zatem dotyczy takich spraw, w których przedmiotem zaskarżonego działania lub bezczynności organu administracji publicznej jest określone rozstrzygnięcie, które wynika ze stosunku pracy lub stosunku służbowego skarżącego, albo którego podstawą jest stosunek pracy lub stosunek służbowy skarżącego. Tak więc ustawowe zwolnienie od kosztów sądowych na podstawie tego przepisu dotyczy skarżącego, który wnosi skargę w sprawie, której przedmiotem jest stosunek pracy lub stosunek służbowy skarżącego.
Stanowisko powyższe zawarte zostało w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lipca 2006 r., sygn. akt I OPS 7/05 (ONSAiWSA 2007/1/2), podjętej w związku z zagadnieniem prawnym powstałym na tle stosowania art. 239 pkt 1 lit. d) p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie w całości je podziela.
Przenosząc zaś zawarte w nim rozważania na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że jak wynika z akt sądowych, postanowieniem z dnia [...] październia 2014 r. SKO w O. stwierdziło niedopuszczalność zażalenia D. O. na postanowienie Burmistrza L. omawiające zawieszenia postępowania w sprawie cofnięcia licencji na wykonywanie transportu drogowego taksówką. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można podzielić stanowiska skarżącego, że niniejsza sprawa jest objęta zakresem hipotezy art. 239 pkt 1 lit. d) p.p.s.a., bowiem źródłem jego roszczenia nie jest ani stosunek pracy, ani też nie wynika ono ze stosunku służbowego.
Wobec powyższego należy stwierdzić, że podniesiony w zażaleniu zarzut obrazy art. 239 pkt 1 lit. d) p.p.s.a., poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy skarga nie dotyczy stosunku pracy jest niezasadny.
Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 i art. 198 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.