Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 12 stycznia 2017 r. o sygn. akt V SA/Wa 2867/16, orzekając na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), odmówił A. B. wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] sierpnia 2016 r. w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu ułatwiania startu młodym rolnikom.
Wyjaśniając motywy podjętego rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że w treści skargi na powyższą decyzję skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania tej decyzji. Wnioskodawczyni wyjaśniła, że wskutek wykonania decyzji zostanie jej wyrządzona znaczna szkoda. Zaznaczyła, iż jest osobą młodą, o czym świadczy status "młodego rolnika", a prowadzona przez nią działalność rolnicza ma sezonowy charakter. Stąd przymusowe egzekwowanie należności wynikającej z zaskarżonej decyzji w kwocie 75000 zł powiększonej o kwotę odsetek i kosztów postępowania administracyjnego, może zachwiać cały roczny proces produkcji, co może wiązać się z utratą nie części, a całego rocznego dochodu. Taki stan rzeczy może zaś spowodować konieczność zakończenia działalności gospodarczej, co stanowi trudny do odwrócenia skutek wykonania decyzji.
Zdaniem Sądu skarżąca nie wykazała, że wykonanie decyzji Prezesa ARiMR mogłoby wyrządzić jej znaczną szkodę lub spowodować trudne do odwrócenia skutki w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a. Na poparcie wniosku przytoczyła jedynie twierdzenia o potencjalnym wpływie wykonania zaskarżonej decyzji na kondycję prowadzonej przez nią działalności rolniczej. W treści wniosku nie przedstawiła zaś ani konkretnych danych obrazujących aktualną sytuację finansową prowadzonego przez nią gospodarstwa, ani nie sprecyzowała z jakimi dokładnie skutkami będzie wiązało się wykonanie decyzji. Nie przedłożyła także żadnych dokumentów na potwierdzenie tych okoliczności. W takim stanie rzeczy, w ocenie Sądu, brak było podstaw do uwzględnienia wniosku, za czym nie mogła przemawiać wyłącznie wysokość kwoty nałożonej zaskarżoną decyzją.
Sąd podkreślił, że ocena skutków, jakie wywoła zapłata należności pieniężnej na rzecz organu nie może być przeprowadzana w oderwaniu od informacji o aktualnej kondycji finansowej strony skarżącej. Ponadto Sąd zważył, że świadczenie pieniężne nałożone zaskarżoną decyzją ma charakter odwracalny. Dlatego też w przypadku ewentualnego uwzględnienia skargi istnieje oczywista możliwość zwrotu skarżącej kwoty orzeczonej decyzją.
W zażaleniu do Naczelnego Sądu Administracyjnego A. B., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, domagała się uchylenia postanowienia Sądu z dnia 12 stycznia 2017 r. i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania lub uchylenia tego postanowienia i wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Do zażalenia załączono dwie faktury VAT, z których – zdaniem skarżącej – wynikają jej potrzeby finansowe w zakresie prowadzenia działalności rolniczej, których nie mogła opłacić na skutek zajęć i potrąceń.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie jest zasadne.
Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1 tego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (...).
Jak zatem wynika z treści cytowanego przepisu przesłankami do wstrzymania wykonania decyzji przez sąd są niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, przy czym zaznaczyć należy, iż szkoda nie musi mieć charakteru materialnego, natomiast trudne do odwrócenia skutki to skutki faktyczne lub prawne, które raz zaistniałe spowodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, a powrót do stanu poprzedniego może nie nastąpić lub nastąpić po długim czasie czy przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków.
Zauważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji ocenie sądu podlegają wyłącznie skutki, jakie mogłyby wystąpić po wykonaniu decyzji, czyli okoliczności, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Analizując wniosek sąd bada, czy wnioskodawca dostatecznie uzasadnił prawdopodobieństwo wystąpienia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, natomiast sąd nie ocenia wniosku przez pryzmat okoliczności faktycznych lub zdarzeń prawnych, które legły u podstaw jej wydania. Te kwestie podlegają kontroli przy rozpoznawaniu skargi. Tym samym przyczyna orzeczenia o kwocie do zwrotu nie mogła być brana pod uwagę przy ocenie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji.
Podkreślenia wymaga, że wykonanie decyzji nakładającej na stronę obowiązek uiszczenia należności pieniężnej tylko w wyjątkowych przypadkach jest źródłem niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków. Zapłata oznaczonej w decyzji należności ma charakter odwracalny. W przypadku uchylenia zaskarżonej do sądu administracyjnego decyzji uiszczona należność podlega zwrotowi. Z tej też przyczyny strona domagająca się wstrzymania wykonania decyzji nakładającej obowiązek zapłaty należności pieniężnej obowiązana jest wykazać, że występują szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku.
Analiza uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wskazuje, że Sąd dokonał prawidłowej wykładni art. 61 § 3 p.p.s.a. WSA trafnie przyjął, że znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki, jakie mogą powstać w związku z wykonaniem wydanej w sprawie decyzji, należy oceniać w kontekście aktualnej sytuacji finansowej i majątkowej strony skarżącej.
W niniejszej sprawie wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej dotyczył decyzji o ustaleniu A. B. kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu "ułatwiania startu młodym rolnikom" w wysokości 75000 zł.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego kwestionowane postanowienie Sądu jest prawidłowe, bowiem skarżąca – mimo czterokrotnego uzupełniania złożonego wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji (patrz pisma skarżącej z dnia: 12 października 2016 r., 2 listopada 2016 r., 7 listopada 2016 r. oraz 2 grudnia 2016 r.) – nie wykazała na czym polega niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a. ani nie przedstawiła żadnych okoliczności, które miałyby świadczyć o jego rzeczywistym wystąpieniu.
Dla wykazania zasadności wniosku skarżąca powoływała tak przed Sądem I instancji, jak i w zażaleniu do Naczelnego Sądu Administracyjnego jedną okoliczność. Mianowicie uznała, że wykonanie decyzji Prezesa ARiMR z dnia [...] sierpnia 2016 r. opiewającej na kwotę 75000 zł spowoduje znaczną szkodę w prowadzonej przez nią działalności rolniczej, a w konsekwencji doprowadzi do jej zaprzestania. Powoływała się na wysokość należności, jak też przedkładała do akt sprawy dokumenty, mające w jej ocenie ilustrować trudną sytuację gospodarstwa.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego taka argumentacja wniosku oraz pism wniosek ten uzupełniających, które oczywiście nie uszły uwadze Sądu, nie mogła odnieść zamierzonego skutku, bo skarżąca skoncentrowała się wyłącznie na kosztach prowadzonej działalności, nie przedstawiając przy tym istotnych informacji o dochodach z tej działalności. Nie wiadomo zatem jakimi środkami finansowymi dysponuje skarżąca ani jakie ma konkretnie przychody oraz zyski/straty. Sąd nie mógł więc zestawić kwoty nałożonej decyzją (wspominane wyżej 75000 zł) z jej dochodami/majątkiem i ocenić w jaki sposób egzekucja tej kwoty wraz z odsetkami wpłynie na sytuację skarżącej, tj. czy spowoduje znaczną szkodę lub, ewentualnie, trudne do odwrócenia skutki w myśl art. 61 § 3 p.p.s.a. (np. zaprzestanie wykonywania działalności rolniczej). W szczególności w aktach sprawy nie ma wyciągów z rachunków bankowych skarżącej, ilustrujących przepływy pieniężnie, nie ma też precyzyjnych oświadczeń o tym, jaki majątek posiada skarżąca.
Powyższe niedostatki wniosku warunkowały przyjęcie, że aktualna sytuacja finansowa i majątkowa skarżącej wyjaśniona nie została, co wykluczało uwzględnienie wniosku opartego wyłącznie na wybiórczej argumentacji finansowej.
Ponadto bez znaczenia dla oceny kontrolowanego postanowienia pozostaje w całości błędna argumentacja zażalenia o braku możliwości zwrotu skarżącej nienależnie wyegzekwowanej przez organ kwoty nałożonej zaskarżoną decyzją Prezesa ARiMR, w sytuacji gdy decyzja ta oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostaną prawomocnie wyeliminowane z obrotu prawnego.
Z wymienionych powodów oraz na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji.