Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 4 listopada 2010 r., sygn. akt V SA/Wa 820/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odmówił I. M. dopuszczenia do udziału w charakterze uczestnika postępowania w sprawie ze skargi A. D. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...], w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt.
Przedstawiając motywy rozstrzygnięcia Sąd I instancji wskazał, że wynik postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych przez A. D. płatności, nie dotyczy interesu prawnego I. M., gdyż wydane rozstrzygnięcie organu nie skutkuje dla niego, na podstawie obowiązującego prawa (normy prawnej), powinnością określonego zachowania lub, że na jego podstawie powinien lub mógł uzyskać konkretne korzyści. Wyjaśnił, iż I. M. jest właścicielem działki, którą skarżący dzierżawił, i która objęta była przyznanymi A. D. dopłatami. Wnioskodawca wywodził swój interes prawny z faktu, iż skarżący – A. D. – przekazał mu część środków jakie otrzymał z tytułu przyznanych przez organ płatności. Obecnie skarżący zobowiązany został do zwrotu nienależnie pobranej kwoty, a ponieważ znajduje się w trudnej sytuacji materialnej może zażądać zwrotu przekazanych wnioskodawcy środków. Zdaniem Sądu obawa związana z ewentualną koniecznością zwrotu kwoty jaką I. M. otrzymał od skarżącego i której skarżący może się od niego domagać uzasadnia zainteresowanie faktyczne wnioskodawcy rozstrzygnięciem sprawy, ale nie stanowi o interesie prawnym zainteresowanego, tj. interesie znajdującym oparcie w przepisach prawa materialnego, czy procesowego.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł I. M., żądając jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu wskazał, iż posiada interes prawny w niniejszym postępowaniu, polegający na tym, że od 5 lat nie może wraz z żoną uzyskać dopłat do działki 66/5 za lata 2004 i 2005 i na skutek zachowania i choroby A. D. jego gospodarstwo utraciło około 100.00,00 zł. Stało się tak dlatego, że nie istniały w 2005 roku procedury, które umożliwiały przejęcie użytkowania działki wraz z prawem do dopłat. Jeżeli w niniejszej sprawie Sąd stwierdzi, że ARiMR nie działała poprawnie i sprawa A. D. niepotrzebnie zablokowała możliwość racjonalnego prowadzenia działalności na działce 66/5 przez jego następców i kontynuatorów działań rolnośrodowiskowych, to tym samym będzie miał argument, aby ARiMR wypłaciła pełne dopłaty za lata 2005 i 2006 oraz będzie mógł się zastanowić, czy nie wystąpić do ARiMR z roszczeniem odszkodowawczym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.) swój udział w postępowaniu sądowym może zgłosić osoba prawna lub fizyczna, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego.
Przepis ten należy rozumieć w ten sposób, iż uczestnikiem postępowania sądowoadministracyjnego może stać się podmiot, któremu przysługiwała legitymacja materialnoprawna w postępowaniu zakończonym wydaniem zaskarżonego aktu, ale który w tym postępowaniu nie brał udziału, albowiem tylko wtedy wynik postępowania sądowoadministracyjnego może dotyczyć jego interesu prawnego (por. M. Romańska w: T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2008, s. 204). Interes prawny, to taki, który jest chroniony przez prawo i ochrona ta polega na możliwości żądania od organu administracji podjęcia określonych czynności mających na celu zrealizowanie interesu lub usunięcia zaistniałego zagrożenia. Aby interes prawny mógł być zaspokojony, musi być on interesem osobistym, własnym, indywidualnym, znajdującym swoją podstawę w konkretnym przepisie prawa materialnego oraz potwierdzenie w okolicznościach faktycznych (por. J. Borkowski w. B. Adamiak, J. Borkowski. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2005, s. 224 i n.).
Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, kiedy to jednostka jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowana rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak wskazać przepisu prawa, który stanowiłby podstawę jej roszczenia i w konsekwencji uprawniał ją do żądania stosownych czynności organu administracji (por. B. Dauter, Zarys metodyki pracy sędziego sądu administracyjnego, Warszawa 2008, str. 60).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, iż I. M. nie wykazał interesu prawnego w postępowaniu ze skargi A. D. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...], w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt. Wszystkie okoliczności podniesione w zażaleniu są wyrazem interesu faktycznego, który nie jest powiązany z konkretnym stosunkiem administracyjnoprawnym występującym w niniejszej sprawie. Podstawą materialną do prowadzenia postępowania administracyjnego i wydania zaskarżonej decyzji były przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem obszarów wiejskich (Dz.U.
Nr 174, poz. 1809 ze zm.). Zgodnie z przepisem § 17 ust. 1 pkt 1 lit. c tegoż rozporządzenia płatność rolnośrodowiskowa podlega wstrzymaniu i zwrotowi, jeżeli producent rolny zmniejszył powierzchnię użytków rolnych, na których powinien być realizowany program rolnośrodowiskowy (...). Oznacza to, że zaskarżona decyzja dotyczy wyłącznie sfery praw i obowiązków producenta rolnego, którym w niniejszej sprawie, co jest okolicznością bezsporną, jest A. D. Stosunki prawne, jak i wzajemne rozliczenia pomiędzy A. D. a I. M. nie są prawnie relewantne w ramach stosunku administracyjnoprawnego objętego skargą. Stąd też wniosek I. M. o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania nie mógł zostać uwzględniony.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.