Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z dnia 8 stycznia 2015 r., odmówił B. Sp. z o.o. w W. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od opłaty kancelaryjnej od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oraz od wpisu od skargi kasacyjnej, w sprawie ze skargi wniesionej przez tę spółkę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2013 r., którą nałożono na nią karę pieniężną za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym.
Sąd wskazał w uzasadnieniu, że skarżąca we wniosku o przyznanie prawa pomocy powołała się na trudną sytuację finansową spowodowaną odnotowaniem straty za 2012 r. w wysokości 206.720, 93 zł. Nadto podała, że aktualnie na rachunku bankowym znajdują się środki w kwocie 448,06 zł.
Z przedłożonego rachunku zysków i strat sporządzonego za rok 2013 wynika, że spółka osiągnęła przychód netto ze sprzedaży w wysokości 647.900,97 zł, ponosząc koszty działalności operacyjnej w kwocie 941.372,86 zł. Uwzględniając pozostałe przychody i koszty operacyjne, strata netto skarżącej spółki za rok 2013 wyniosła 292.260,29 zł. Natomiast rachunek zysków i strat skarżącej spółki sporządzony na dzień 31 marca 2014 roku wskazuje, że osiągnęła ona w pierwszym kwartale 2014 roku przychód netto ze sprzedaży w wysokości 158.356,09 zł. Koszty działalności operacyjnej zamknęły się natomiast w kwocie 273.604,01 zł. Z wyciągów z rachunku bankowego za okres od 30 czerwca 2014 roku do 30 września 2014 roku, wynika, że saldo końcowe wyniosło 832,48 zł.
Dalej Sąd wskazał, że z dokumentów przedstawionych przez stronę wynika, że spółka rozpoczęła działalność gospodarczą w marcu 2012 r., zatrudniła 265 osób, osiągnęła przychód ze sprzedaży usług ochrony w wysokości 287.682,75 zł, a poniesiona strata w tym roku (224.462,53 zł) była konsekwencją zakupu kas fiskalnych niezbędnych do prowadzenia działalności gospodarczej. Z analizy transakcji dokonywanych na rachunku bankowym spółki wynika, że Prezes Zarządu regularnie wpłacał znaczne kwoty na ten rachunek, co czyni niejasnym faktyczny stan środków posiadanych przez spółkę.
Dokonując oceny sytuacji finansowej strony na podstawie przedstawionych wyżej dokumentów, Sąd pierwszej instancji stwierdził, że spółka nie wykazała, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania i wskazał, że na koncie spółki w chwili składania wniosku o przyznanie pomocy znajdowały się środki w kwocie 448,06 zł.
Sąd pierwszej instancji podkreślił, że z akt niniejszej sprawy wynika, że skarżąca spółka rozpoczęła działalność gospodarczą w marcu 2012 r., a poniesiona przez nią strata w roku 2012 była konsekwencją zakupu 273 kas fiskalnych niezbędnych do prowadzenia działalności. Jednocześnie spółka w oczywisty sposób nie utraciła płynności finansowej, skoro zwiększyła przychód do kwoty 647 tysięcy złotych. Nadto, o jej możliwościach płatniczych świadczy regularne pokrywanie wydatków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej zarówno o charakterze cywilnoprawnym (wpłaty na rzecz agencji ochrony oraz operatora telekomunikacyjnego), jak i publicznoprawnym (wpłaty na rzecz urzędów skarbowych i Zakładu Ubezpieczeń Społecznych). Konto bankowe spółki zasilane jest regularnymi wpłatami dokonywanymi Prezesa Zarządu (w miesiącu lipcu dokonał przelewu środków na łączną kwotę 15.000 zł, w miesiącu sierpniu – 12.000 zł, a w miesiącu wrześniu 13.000 zł).
Zarazem z przedstawionych wyciągów z rachunku bankowego wynika, że przeważające operacje na rachunku polegały na dokonywaniu przelewów na rzecz komorników sądowych, urzędu skarbowego i ZUS, a także agencji ochrony. Wyciągi nie dokumentują więc żadnych kwot uzyskiwanych z tytułu prowadzonej działalności, podczas, gdy kwoty te złożyły się na wykazaną w rachunku zysków i strat wysokość przychodu przekraczającego w 2013 r. siedemset tysięcy. Mając powyższe na uwadze, zdaniem Sądu I instancji brak było podstaw do uwzględnienia wniosku strony o przyznanie prawa pomocy.
B. Sp. z o.o. złożyła zażalenie na powyższe orzeczenie, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. Spółka zarzuciła naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu prze sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. dalej zw. p.p.s.a.) polegające na stwierdzeniu, ze nie wykazała, że nie posiada dostatecznych środków finansowych pozwalających na stwierdzenie zaistnienia przesłanek w zakresie częściowym obejmującym wpis sądowy od skargi.
Skarżąca argumentowała, że okoliczności przemawiające za negatywnym rozpoznaniem wniosku wynikają z oceny sprawy w oparciu o domniemane -prognozowane dochody spółki, a nie z jej rzeczywistej sytuacji materialnej. Spółka, aby nadal funkcjonować w obrocie gospodarczym musi otrzymywać pomoc finansową "z zewnątrz". Wskazane przez Sąd wpłaty gotówki dokonywane są przez jedynego udziałowca spółki, który musi z własnych środków współfinansować dalsze jej działanie. Chybiona jest zatem kwalifikacja ww. transakcji jako dodatkowego dochodu spółki.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
W myśl art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Takie stanowisko znajduje również oparcie w treści art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od koszów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia sądowi rozpoznającemu wniosek na dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Strona ma w tym zakresie inicjatywę dowodową, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Strona występująca na drogę postępowania ąadowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku powinna uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zaistniały przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe (por. postanowienie NSA z 10.01.2010 r. o sygn. akt I GZ 1/10, dostępne w Internecie pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (zob. postanowienie NSA z 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08, LEX nr 477191).
Dokonana przez Sąd pierwszej instancji ocena sytuacji finansowej skarżącej na podstawie przedstawionych przez nią dokumentów, pozwala na przyjęcie, że jest ona w stanie uiścić koszty sądowe w wysokości 300 zł. Strona nie wykazała zaistnienia obiektywnych trudności, które mogłyby stanowić istotną okoliczność uzasadniającą przyznanie prawa pomocy. B. Sp. z o.o. dysponuje wystarczającym majątkiem na uiszczenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie.
Niezasadnym jest stanowisko zawarte w uzasadnieniu zażalenia, że WSA w W. opierał się przy ocenie wniosku na domniemanych, prognozowanych dochodach spółki. Sąd dokonał rzetelnej oceny zdolności finansowej strony pod kątem możliwości poniesienia kosztów sądowych. Ocena ta została przeprowadzona na podstawie analizy wniosku i dokumentów do niego dołączonych, co wynika jednoznacznie z treści uzasadnienia orzeczenia.
Z podanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.