Uzasadnienie
WSA w Warszawie postanowieniem z dnia 19 października 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 1163/06 na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., odmówił [...] w Wiedniu, Austria przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku tego Sądu z dnia 27 lipca 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 1163/06 w sprawie ze skarg [...] w Wiedniu, Austria na decyzje Komisji Nadzoru Ubezpieczeń i Funduszy Emerytalnych z dnia 7 kwietnia 2006 r., Nr [...] i z dnia 7 kwietnia 2006 r., Nr [...] w przedmiocie sprzeciwu co do bezpośredniego nabycia akcji krajowego zakładu ubezpieczeń.
W uzasadnieniu odmowy przywrócenia terminu WSA w Warszawie stwierdził, że pełnomocnik skarżącej – radca prawny podniósł we wniosku, iż w dniu 3 sierpnia 2006 r., to jest w dniu, w którym upływał termin do złożenia przedmiotowego wniosku, znajdował się w stanie silnego wzburzenia wywołanego informacją o zbliżającej się śmierci matki jego żony oraz stanem emocjonalnym jego żony wynikającym z powyższego faktu. Stan ten spowodował, że jego dyspozycje nie zostały należycie zrozumiane. Nie mógł on dopilnować ich wykonania, co skutkowało niewysłaniem przygotowanego przez niego wniosku o doręczenie pisemnego wyroku z uzasadnieniem w dniu 3 sierpnia 2006 r. Za przejaw niestarannego zachowania i zaniedbania, WSA w Warszawie uznał nieskorzystanie przez profesjonalnego pełnomocnika z uprawnienia ustanowienia w przedmiotowej sprawie pełnomocnika substytucyjnego. Zdaniem Sądu w sytuacji, gdy radca prawny z powodu wzburzenia emocjonalnego nie mógł w sposób prawidłowy działać w imieniu swojego mocodawcy, jego obowiązki powinien przejąć ustanowiony przez niego pełnomocnik substytucyjny, który w niniejszej sprawie dokonałby terminowego złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku.
[...] w Wiedniu, Austria złożyła zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżając powyższe postanowienie w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania.
Zaskarżonemu postanowieniu skarżąca zarzuciła naruszenie przepisu art. 86 § 1 p.p.s.a. polegające na nieuwzględnieniu nagłego, usprawiedliwionego okolicznościami stanu silnego wzburzenia emocjonalnego pełnomocnika skarżącej, wywołanego niespodziewaną informacją o tym, że osoba mu bliska znalazła się w stanie krytycznym i umiera, jako przesłanki negatywnej winy w uchybieniu terminu. Skoro w zaskarżonym postanowieniu przyjęto, że powyższy nagły stan wzburzenia uzasadniał, że pełnomocnik skarżącego nie mógł zajmować się sprawami klienta pod koniec ostatniego dnia terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie, to konsekwencją powyższego powinno być przyjęcie, że pełnomocnik nie mógł również udzielić pełnomocnictwa substytucyjnego. Okoliczność śmierci członka rodziny została udowodniona przed sądem aktem zgonu.
W uzasadnieniu zażalenia skarżąca podniosła, silne wzruszenie emocjonalne, na które powołała się we wniosku o przywrócenie terminu jest zakłóceniem czynności psychicznych, zaliczanym do negatywnych przesłanek winy. Pełnomocnik skarżącego powołał się na wzburzenie, które jest uzasadnione nadzwyczajnymi okolicznościami zewnętrznymi, które pozwalają, także przy odwołaniu się do kryterium obiektywnego miernika staranności, na uznanie, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy. Okoliczność śmierci i inne fakty, na które powołano się we wniosku o przywrócenie terminu zostały wykazane i udowodnione wymienionymi w zaskarżonym postanowieniu dokumentami.
W odpowiedzi na zażalenie Komisja Nadzoru Finansowego wniosła o oddalenie zażalenia jako bezzasadnego podnosząc, że istniała możliwość ustanowienia pełnomocnika substytucyjnego, co zasadnie stwierdził WSA w Warszawie w zaskarżonym postanowieniu. Zdarzenie powodujące niemożność prawidłowego działania pełnomocnika i niemożność zajmowania się sprawami klienta wystąpiło pod koniec ostatniego dnia do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, a zatem nie można mówić o przeszkodzie do złożenia wniosku w okresie poprzedzających sześciu dni i w okresie większości dnia siódmego. Ponadto, również i drugi pełnomocnik ustanowiony w sprawie, o ile nie mógł zajmować się sprawą z powodu choroby, mógł ustanowić pełnomocnika substytucyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie złożone w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie. Przepis art. 85 p.p.s.a. stanowi, że czynność procesowa podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Z kolei w przepisach art. 86 i następnych p.p.s.a. ustawodawca przewidział możliwość przywrócenia uchybionego terminu. Jednocześnie określił przesłanki, których istnienie pozwala na przywrócenie terminu. Z wymienionych powyżej przepisów wynika, że powinny być spełnione dwie podstawowe przesłanki, by wniosek o przywrócenie terminu mógł być uwzględniony, a mianowicie: brak winy strony w uchybieniu terminu oraz powstanie ujemnych dla strony skutków procesowych.
Wymaga podkreślenia, że warunkiem dopuszczalności przywrócenia uchybionego terminu jest uprawdopodobnienie przez stronę, że mimo całej staranności nie mogła dokonać czynności w terminie, to znaczy, że zachodziły przeszkody od niej niezależne oraz istniejące przez cały czas biegu terminu przewidzianego dla dokonania czynności procesowej.
Zgodnie z treścią przepisu art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Zdaniem NSA, negatywnie należy ocenić postawę pełnomocnika skarżącego, który złożył przedmiotowy wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w dniu 31 sierpnia 2006 r., to jest 27 dni po upływie terminu na złożenie przedmiotowego wniosku, który upływał w dniu 3 sierpnia 2006 r. Wnioskujący pełnomocnik skarżącej nie wykazał przy tym, kiedy przyczyna uchybienia terminowi, o której mowa w cytowanym przepisie ustała.
W ocenie NSA, taki stosunek profesjonalnego pełnomocnika będącego radcą prawnym do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku w ustawowym terminie jest przejawem niedbalstwa, co uzasadnia przyjęcie, że ponosi on winę w uchybieniu terminu. Mógł bowiem i powinien, należycie dbając o interesy swego mocodawcy, co trafnie stwierdził Sąd I instancji, ustanowić pełnomocnika substytucyjnego.
NSA podzielając stanowisko strony wnoszącej zażalenie, dotyczące silnych przeżyć emocjonalnych związanych z utratą osoby bliskiej, stwierdza jednak, że związki rodzinne, o których wywodzi strona skarżąca w zażaleniu nie mogą być wyznacznikiem decydującym o ocenie staranności, jakiej powinien dochować profesjonalny pełnomocnik należycie dbający o interesy swojego mocodawcy. Jeżeli bowiem sam nie jest w stanie prowadzić spraw swego mocodawcy z wymaganą przez prawo należytą starannością, powinien skorzystać z możliwości ustanowienia swego zastępcy.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, NSA stwierdza, że skarżący ponosi winę w uchybieniu terminowi, a przedstawione przyczyny uchybienia terminu świadczą wręcz o zawinionej bezczynności pełnomocnika.
Na marginesie tylko należy zauważyć, co trafnie podnosi Komisja Nadzoru Finansowego w odpowiedzi na zażalenie, że wprawdzie drugi z pełnomocników w dniach 1-16 sierpnia 2006 r. przebywał na zwolnieniu lekarskim, jednak termin na złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, zgodnie z treścią art. 141 § 2 p.p.s.a., biegł od dnia ogłoszenia wyroku, to jest od dnia 27 lipca 2006 r., zatem również drugi z ustanowionych w sprawie pełnomocników mógł złożyć wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku osobiście, lub ustanawiając pełnomocnika substytucyjnego.
Mając powyższe na uwadze NSA na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.