Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 22 lutego 2011 r., sygn. akt III SA/Gl 874/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. zwolnił S. R. z obowiązku uiszczenia wpisu od skargi, natomiast w pozostałej części wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oddalił.
Przedstawiając motywy rozstrzygnięcia Sąd I instancji stwierdził, że strona skarżąca mimo reprezentowania jej przez kuratora jest nieporadna życiowo. Z przedstawionych dokumentów oraz złożonych oświadczeń wynika, że pomimo ubezwłasnowolnienia sam podejmuje wiele działań, których skuteczność z tej przyczyny okazuje się znikoma. Sporządzane dokumenty, w tym wniosek o prawo pomocy zawierają błędy, których znaczenia strona nie rozumie. Podobnie jej kurator. Obowiązki te wykonuje ojciec skarżącego, który jest sam inwalidą i osobą starszą (urodzony w roku 1932), wymagającą opieki. Jak wynika z przedłożonych dokumentów S. R. w 1990 r. otrzymał gospodarstwo rolne w ramach darowizny od swojego dziadka, A. R. Gospodarstwo to stanowi jego jedyny majątek i miejsce zamieszkania. Pobiera również rentę czasową w kwocie 750,00 zł i zasiłek z pomocy społecznej w kwocie 150,00 zł miesięcznie. Gospodarstwo rolne nie jest dochodowe, dom wymaga remontu, bieżące koszty utrzymania oraz wydatki na lekarstwa powodują, że każda wydatkowana kwota ogranicza możliwość zaspokojenia jego potrzeb życiowych oraz jego ojca, który zamieszkuje wspólnie z nim na gospodarstwie.
S. R. nie uprawdopodobnił, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowego w pełnym zakresie czyli opłaty pełnomocnika oraz ponoszenia kosztów sądowych, gdyż osiąga dochody z tytułu renty czasowej, podobnie jak ojciec, który pobiera świadczenie emerytalne. Należy też podkreślić, że skarżący wnioskował tylko o zwolnienie częściowe obejmujące zwolnienie z kosztów sądowych w pełnym zakresie czyli zwolnienie z obowiązku uiszczenia wpisu i wszelkich innych opłat, pomijając możliwość ustanowienia pełnomocnika z urzędu do reprezentowania jego interesów. Stąd też, mając na względzie całość poczynionych ustaleń Sąd I instancji uznał, że zasadnym będzie umożliwienie stronie skorzystanie z prawa do sądu i zwolnienie skarżącego z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200,00 zł. W pozostałej części wniosek o zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych został oddalony jako przedwczesny.
Pismem z dnia 2 lutego 2011 r. Sł. R. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, wskazując, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku dla swojego zdrowia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że zaskarżonym postanowieniem przyznano skarżącemu prawo pomocy poprzez zwolnienie z obowiązku uiszczenia wpisu od skargi, wobec czego przyjąć trzeba, że skarżący w zażaleniu zaskarżył postanowienie jedynie w części, w jakiej odmówiono mu zwolnienia od kosztów sądowych w pozostałym zakresie. W związku z tym rozważyć należy, czy w sprawie zaistniały przesłanki do przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie całkowitym.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej powoływanej jako p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy.
W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Zasadą jest bowiem, iż strona powinna partycypować w kosztach postępowania, w szczególności jeśli posiada stały miesięczny dochód (por. postanowienie NSA z dnia 19 listopada 2010 r., sygn. akt I OZ 868/10, niepubl.).
W świetle przedstawionego wyżej stanu faktycznego sprawy Naczelny Sąd Administracyjny podzielił pogląd Sądu I instancji, iż S. R. nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Za trafnością tego stanowiska przemawia w szczególności fakt, że wnioskodawca osiąga dochody z tytułu renty czasowej, podobnie jego ojciec, który pobiera świadczenie emerytalne. Zauważyć też należy, że skarżący nie przedstawił dokumentów potwierdzających wysokość otrzymywanych świadczeń, czyniąc niemożliwym weryfikację swych twierdzeń. Biorąc zatem pod uwagę materiał zgromadzony w niniejszym postępowaniu, jak i okoliczność zwolnienia skarżącego z obowiązku uiszczenia wpisu od skargi, należy zgodzić się z Sądem I instancji, że odmowa zwolnienia od kosztów sądowych w pozostałym zakresie nie będzie dla strony przeszkodą w realizacji jej prawa do sądu.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.