Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 18 grudnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, orzekając w sprawie o sygn. akt III SA/Gl 775/13 ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie opłat eksploatacyjnych − odmówił uwzględnienia wniosku skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
W skardze do WSA powyższego [...] (dalej: skarżący lub wnioskodawca) zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie opłat eksploatacyjnych. Decyzją tą utrzymano w mocy decyzję organu I instancji mocą której ustalono skarżącemu opłatę eksploatacyjną za wydobywanie żwiru bez wymaganej koncesji w wysokości [...] zł.
W uzasadnieniu wniosku wskazał, że jest emerytem i otrzymuje świadczenie w kwocie [...] zł. Z uwagi na swój wiek, skarżący często choruje i każdego miesiąca musi kupować lekarstwa. Ponadto niezbędne są również jego wyjazdy do sanatorium w celu poratowania zdrowia. Wnioskodawca nie posiada żadnego majątku, a mimo to zobowiązany jest do płacenia alimentów na rzecz swojej żony [...] w kwocie [...] zł miesięcznie. W tym stanie rzeczy, skarżący nie jest w stanie uiścić z własnych środków tak dużej kwoty, której spowodowałaby, że zostałby on pozbawiony środków do życia. Egzekucja z majątku skarżącego pociągnie za sobą skutki, które nie będą już możliwe do odwrócenia. W efekcie nie ma zdolności finansowej do zapłacenia kwoty wynikającej z zaskarżonej decyzji, co grozi powstaniem znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków.
Odmawiając wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że w niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające zastosowanie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. − Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.). W szczególności egzekucja kwoty stanowiącej opłatę eksploatacyjną za wydobywanie żwiru bez należnej koncesji, nie musi nastąpić jednorazowo, poprzez jednokrotną czynność egzekucyjną. Istnieje możliwość rozłożenia tej relatywnie wysokiej kwoty na raty, co ma miejsce w przedmiotowej sprawie. W tej sytuacji, "ratalna" egzekucja tego świadczenia, będąca w istocie wykonaniem zaskarżonej decyzji nie stanowi przesłanki skutkującej uwzględnieniem wniosku złożonego przez skarżącego.
Jak zauważył Sąd I instancji przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia go od kosztów sądowych, strona również opisywała swoją sytuację materialną w sposób mający wzbudzić przekonanie o tym, że jest ona osobą wręcz ubogą. W ten sposób prezentowano kondycję finansową skarżącego na wszystkich etapach tego postępowania wpadkowego – na etapie wnoszenia wniosku, wnoszenia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego i wreszcie, na etapie wnoszenia zażalenia na postanowienie tutejszego Sądu. Tymczasem, już po prawomocnym zakończeniu postępowania wpadkowego w przedmiocie prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie strony na postanowienie tutejszego Sądu, odmawiające uwzględnienia jej wniosku), strona była jednak w stanie uiścić samodzielnie, bez wezwania Sądu, kwotę 3.032 zł, stanowiącą stosunkowy wpis sądowy od skargi w przedmiotowej sprawie.
W złożonym zażaleniu [...] zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. i wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
W ocenie składającego zażalenie, Sąd I instancji nie rozpatrzył wystarczająco starannie jego wniosku. Twierdził, iż nie jest w stanie wygospodarować środków niezbędnych do wykonania zaskarżonej decyzji bez narażenia go na niepowetowane straty.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności.
Skoro sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Decyzja o skorzystaniu z możliwości ubiegania się o udzielenie ochrony tymczasowej należy do strony postępowania, która powinna mieć świadomość, że uprawnienie to wiąże się z obowiązkiem uzasadnienia wniosku poprzez poparcie go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji (v: postanowienie NSA z 26 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 338/07, niepubl.). Konieczne jest zatem wykazanie we wniosku szczegółowych przyczyn uzasadniających możliwość nastąpienia sytuacji, która spowoduje zajście choćby jednej z przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a.
Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że skarżący uzasadniając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji (k. 10 akt sądowych) podniósł, że otrzymuje [...] zł świadczenia emerytalnego. Podał, że jest zmuszony jest do kupowania lekarstw – co uszczupla jego budżet. Ponadto, z uwagi na stan zdrowia, skarżący zmuszony jest do częstych wyjazdów do sanatorium, co łączy się z dodatkowymi kosztami. Przy tym uiszcza świadczenie alimentacyjne w wysokości [...] zł – na rzecz żony. Z kolei w zażaleniu na postanowienie o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji (k. 115 akt sądowych) skarżący wskazał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] pismem z [...] czerwca 2013 r., zawiadomił go o zajęciu części jego uposażenia emerytalnego. Skarżący przedłożył pismo organu z którego powyższe wynika, czym uprawdopodobnił ww. okoliczność.
W tym miejscu podkreślenia wymaga, że Sąd rozpatrując wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji powinien uwzględnić nie tylko treść samego wniosku, ale także mieć na uwadze całe akta sprawy w rozumieniu art. 133 p.p.s.a. Wskazuje na to również sam art. 61 § 3 p.p.s.a., który w zdaniu pierwszym stanowi, że po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Oznacza to, że sąd może udzielić ochrony tymczasowej zawsze, gdy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, a nie tylko, gdy strona udowodni we wniosku, że niebezpieczeństwo takie zachodzi (por. postanowienie NSA z 13 października 2010 r., I FZ 401/10).
Podkreślenia wymaga również, że zaskarżoną decyzją ustalono skarżącemu opłatę eksploatacyjną za wydobywanie żwiru bez wymaganej koncesji w wysokości [...] zł. Trafnie Sąd i instancji wskazał, że skarżący opisał swoją sytuację materialną w sposób mający wzbudzić przekonanie o tym, że jest on osobą wręcz ubogą. Tymczasem, już po prawomocnym zakończeniu postępowania wpadkowego w przedmiocie prawa pomocy (Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 24 października 2013 r., sygn. akt II GZ 574/13 oddalił zażalenie skarżącego na postanowienie Sądu I instancji, odmawiające uwzględnienia jej wniosku), strona była w stanie uiścić samodzielnie, bez wezwania Sądu, kwotę [...] zł, stanowiącą stosunkowy wpis sądowy od skargi w tej sprawie.
W przedmiotowej sprawie zawarty w skardze wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji został przez stronę uzasadniony stwierdzeniem, że wykonanie tejże decyzji spowoduje "skutki dokonania egzekucji z majątku skarżącego nie będą możliwe do odwrócenia. Doprowadzenie do realizacji obowiązku zapłaty kwoty wynikającej z zaskarżonej decyzji, choćby w postępowaniu egzekucyjnym, mogłoby wpłynąć na zachwianie i tak trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej". Takie uzasadnienie wniosku uniemożliwiało ocenę, czy zaistniały przesłanki wstrzymania wykonania decyzji. Okoliczności wykazywane w zażaleniu oraz dołączonych do niego dokumentach nie przemawiają za uznaniem, że w przypadku skarżącego zaistniały przesłanki zastosowania ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, a zatem rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji należy uznać za prawidłowe.
Przede wszystkim podkreślenia wymaga, że wykonanie decyzji nakładającej na stronę obowiązek uiszczenia należności pieniężnej tylko w wyjątkowych przypadkach jest źródłem niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków. Zapłata oznaczonej w decyzji należności ma charakter odwracalny. W przypadku uchylenia zaskarżonej do sądu administracyjnego decyzji uiszczona należność podlega zwrotowi. Z tej też przyczyny strona domagająca się wstrzymania wykonania decyzji nakładającej obowiązek zapłaty należności pieniężnej obowiązana jest wykazać, że występują szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpoznawanym wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji strona nie wykazała, że w sprawie wystąpiło niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, bądź spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w wyniku wykonania zaskarżonej decyzji. Rodzaj nałożonego w niniejszej sprawie obowiązku (opłaty eksploatacyjne za wydobywanie kopaliny - żwiru) co do zasady nie wywołuje stanu, który byłby nieodwracalny, skoro chodzi o świadczenie pieniężne, które ze swej natury jest przecież odwracalne. W przypadku ewentualnego uwzględnienia skargi istnieje bowiem możliwość zwrotu uiszczonej kwoty.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a., oddalił zażalenie jako pozbawione usprawiedliwionych podstaw.