Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. postanowieniem z dnia 23 lutego 2011 r., sygn. akt III SA/GL 517/10 w oparciu o art. 239 pkt 1 lit. e) w związku z art. 161 § 1 pkt 3, art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznał M. B. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata oraz umorzył postępowanie w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] grudnia 2009 r. nr PPC3[...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia na postanowienie o odmowie wstrzymania postępowania egzekucyjnego.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji stwierdził, że zachodzą przesłanki do udzielenia skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu. Odnosząc się do wniosku skarżącego w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Sąd podkreślił, iż skargi wnoszone w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych są wolne od kosztów sądowych z mocy samego prawa (art. 239 pkt 1 lit. e) p.p.s.a.). Zatem skoro ustawodawca nie nałożył na stronę skarżącą obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, zwolnienie jej przez Sąd od nieistniejącego obowiązku ich ponoszenia jest bezzasadne.
W zażaleniu skarżący zaskarżył powyższe postanowienie w części dotyczącej umorzenia postępowania w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i wniósł o jego uchylenie podnosząc, że z uwagi na trudną sytuację materialną nie jest w stanie ponosić jakichkolwiek kosztów sądowych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy podkreślić, że instytucja prawa pomocy ma zapewnić możliwość dochodzenia swoich praw przed sądem osobom, które nie są w stanie, zgodnie z generalną zasadą ponoszenia kosztów związanych ze swoim udziałem w sprawie, ponieść kosztów postępowania sądowego samodzielnie i stanowi gwarancję realizacji konstytucyjnej zasady prawa strony do sądu.
Zgodnie z treścią art. 246 § 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Użycie przez ustawodawcę sformułowania "następuje" oznacza, że Sąd udzieli wnioskującemu prawa pomocy w sytuacji, w której udowodni on brak środków na poniesienie jakichkolwiek lub pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
W myśl przepisu art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Przepis § 2 stanowi, że prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a zgodnie z treścią § 3 tego przepisu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
M. B. wniósł zażalenie na postanowienie, którym WSA w G. przyznał mu prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata oraz umorzył postępowanie w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na postanowienie stwierdzające niedopuszczalności zażalenia na postanowienie o odmowie wstrzymania postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...].
Stwierdzić należy, że taka treść rozstrzygnięcia WSA w G. w całości uwzględniała żądanie M. B. Przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego było postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej o odmowie wstrzymania postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Trafnie Sąd I instancji uznał, że postępowanie toczy się w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych i stwierdził, że zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. e) p.p.s.a. strona skarżąca w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych z mocy ustawy zwolniona jest od ponoszenia kosztów sądowych. W rozpoznawanej sprawie skarżący jest już zatem zwolniony od ponoszenia kosztów sądowych na mocy art. 239 pkt 1 lit. e) p.p.s.a. i nie ma obowiązku uiszczać tych kosztów w niniejszej sprawie. Wynika to z treści punktu 2 sentencji, jak i z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia.
Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie w całości uwzględniające żądanie skarżącego jest zgodne z prawem i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.