Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z 13 marca 2012 r., sygn. akt V SA/Wa 2042/11 odmówił H. K. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] lipca 2011 r., Nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania.
Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy.
H. K. wnioskiem z [...] października 2011 r. złożonym na urzędowym formularzu "PPF" domagała się zwolnienia od kosztów sądowych. Podała, że gospodarstwo domowe prowadzi sama, posiada dom o pow. 170 m2 oraz samochód osobowy, natomiast nie posiada nieruchomości rolnych, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. W rubryce 10 wniosku oświadczyła, że uzyskuje miesięczne dochody z tytułu "alimentów" w wysokości około [...] zł oraz z tytułu "agroturystyki" w wysokości około [...] zł.
Zarządzeniem z [...] stycznia 2012 r. wezwano skarżącą do udzielenia dodatkowych informacji oraz do złożenia określonych dokumentów, tj.: 1) wyciągów i wykazów z posiadanych przez nią rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, 2) tytułu prawnego na podstawie którego otrzymuje świadczenie alimentacyjne, 3) zaświadczeń o wysokości wynagrodzeń, emerytur, honorariów i innych należności oraz otrzymywanych świadczeń z okresu ostatniego roku, 4) innych dokumentów, które mogłyby potwierdzić wykazywaną sytuację materialną wnioskodawczyni.
W odpowiedzi na wezwanie skarżąca nadesłała pismo z [...] lutego 2012 r., w którym podkreśliła, że jej miesięczne wydatki związane z niezbędnym utrzymaniem (prąd, woda, gaz, ścieki, ogrzewanie, telefon, wyżywienie, środki czystości, itp.) wynoszą ok.[...] zł. Podniosła, że nie posiada majątku znacznej wartości i lokat. Co do środków uzyskiwanych z działalności agroturystycznej podała, że otrzymuje je w gotówce. Nadesłała też wyciąg z protokołu rozprawy przed Sądem Rejonowym w J. Wydział III Rodzinny i Nieletnich z [...] października 2001 r. z którego wynika, że w wyniku ugody otrzymuje [...] zł alimentów, a wraz z nim wydruki dokonywanych przelewów z posiadanego konta.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odmawiając przyznania skarżącej prawa pomocy podkreślił, że na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego nie można dokonać prawidłowej oceny rzeczywistych możliwości płatniczych skarżącej. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, skarżąca nie wykazała w jakiej kwocie uzyskuje dochody z działalności agroturystycznej. Jej oświadczenie co do ich wysokości (ok. [...] zł) nie zostało poparte żadnymi dokumentami np. potwierdzeniem wpłaty na konto skarżącej. Jednocześnie z nadesłanego wyciągu z konta wnioskodawczyni wynikały jedynie obciążenia, a nie uzyskiwane dochody (uznania) oraz źródła pochodzenia kwot zaksięgowanych na koncie.
H. K. wniosła zażalenie na powyższe postanowienie podnosząc, że nie jest w stanie wykazać wysokości uzyskiwanych dochodów jakimikolwiek dokumentami. Dodatkowo wskazała, że dysponuje jedynie 8 miejscami noclegowymi w miejscowości, która nie ma charakteru turystycznego, stąd obłożenie jest niewielkie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.).
Stosownie do art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie to okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
W rozpoznawanej sprawie zarządzeniem z 11 stycznia 2012 r. skarżąca została zobowiązana do przedłożenia określonych dokumentów i wyjaśnień. Wykonanie zarządzenia miało umożliwić ocenę spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., tj. czy wnioskodawczyni wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zważywszy, że skarżąca nie uczyniła zadość otrzymanemu wezwaniu tj. nie przedłożyła wszystkich wskazanych przez Sąd dokumentów, tym samym uniemożliwiła Sądowi dokonanie powyższej analizy.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela ponadto stanowisko Sądu pierwszej instancji, że skarżąca w odpowiedzi na wezwanie Sądu powinna była nadesłać wyciągi obejmujący nie tylko obciążenia (przelewy za płatności), ale także uznania (wpływy na konto), bowiem dla rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy istotnym będzie nie tylko jaka jest wysokość środków zgromadzonych na rachunku bankowym, ale również obrót tymi środkami. Podkreślenia wymaga, że to na skarżącej spoczywał ciężar wykazania, iż znajduje się ona w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Sytuacja majątkowa wnioskodawczyni, jak trafnie wywodził Sąd, została we wniosku o przyznanie prawa pomocy opisana ogólnie. Wezwanie do złożenia wyczerpujących wyjaśnień w tej kwestii okazało się bezskuteczne.
W związku z tym WSA słusznie uznał, że dokonanie pełnych ustaleń i oceny w zakresie rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącej było niemożliwe. Tym samym nie było podstaw do uznania, że skarżąca wykazała, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a. orzekł jak w postanowieniu.