Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 11 lutego 2011 r., sygn. akt II SA/Sz 35/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. w sprawie ze skargi M. G. Spółki z o.o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w S. z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji w zakresie zmiany miejsca urządzania gier na automatach o niskich wygranych, zawiesił postępowanie w sprawie.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 16 listopada 2010 r. w sprawie o sygn. akt III SA/Gd 261/10 zwrócił się do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z pytaniem prejudycjalnym: "Czy przepis art. 1 pkt 11 Dyrektywy nr 98/34/WE z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiający procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz.U.UE.L.98.204.37 ze zm.) powinien być interpretowany w ten sposób, że do "przepisów technicznych", których projekty powinny zostać przekazane Komisji zgodnie z art. 8 ust. 1 wymienionej dyrektywy należy taki przepis ustawowy, który zakazuje zmiany zezwoleń na działalność w zakresie gier na automatach o niskich wygranych w zakresie zmiany miejsca urządzania gry".
Natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 8 grudnia 2010 r., sygn. akt II SA/Po 549/10, wystąpił do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym "Czy art. 135 ust. 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540 z 2009 r.) uniemożliwiający podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą polegającą na urządzaniu gier na automatach o niskich wygranych odnośnie przedsięwzięć podjętych przed dniem 1 stycznia 2010 r. dopuszczalną wcześniej zmianę miejsca urządzania gry ustalonego w uprzednio wydanym zezwoleniu, nie jest niezgodny z wyrażoną w art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej zasadą ochrony interesów w toku podmiotów prowadzących takową działalność, które - w zaufaniu do dotychczasowych przepisów - rozpoczęły realizację sześcioletnich przedsięwzięć gospodarczych".
W ocenie Sądu pierwszej instancji, odpowiedź na pytanie czy ustawa o grach hazardowych zawiera przepisy techniczne i czy brak notyfikacji tychże przepisów Komisji Europejskiej stanowi o zgodności tychże przepisów z powołanymi przepisami Unii Europejskiej, będzie miało wpływ na rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie. Doniosłe znaczenie uzyskania odpowiedzi na pytanie prawne postawione Trybunałowi Konstytucyjnemu ma wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, albowiem art. 135 ust. 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych, stanowił materialnoprawną podstawę decyzji będącej przedmiotem zaskarżenia.
Dyrektor Izby Celnej w S. zażaleniem zaskarżył powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie w całości.
Postanowieniu zarzucono naruszenie:
- 1. art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej jako p.p.s.a. w związku z art. 267 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej poprzez zawieszenie postępowania w związku z wystąpieniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku z pytaniem prawnym w kwestii niewymagającej zajęcia stanowiska przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej;
- 2. art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 135 ust. 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych poprzez zawieszenie postępowania w związku z wystąpieniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu z pytaniem prawnym w kwestii niewymagającej zajęcia stanowiska przez Trybunał Konstytucyjny.
Według Dyrektora Izby Celnej w S. decyzja Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w zakresie będącym przedmiotem rozpoznania przez WSA w Gdańsku nie jest niezbędna do wydania wyroku, a samo pytanie skierowane do Trybunału wykracza poza istotę sporu będącego przedmiotem skargi do WSA w S. Według organu w dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych kwestia zgodności ustawy o grach hazardowych z prawem unijnym, w tym z art. 1 pkt 11 i art. 8 ust. 1 Dyrektywy nr 98/34/WE z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego była wielokrotnie przedmiotem rozważań i sądy nie dopatrzyły się naruszenia prawa unijnego w zakresie, w jakim WSA w Gdańsku sformułował pytanie prawne. Zatem brak było podstaw do występowania z pytaniem prawnym do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
Ponadto Dyrektor Izby Celnej w S. stwierdził, że brak jest jego zdaniem podstaw uzasadniających przedstawienie pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu w zakresie zgodności art. 135 ust. 2 ustawy o grach hazardowych z art. 2 Konstytucji RP. Poza tym w ocenie organu uzyskanie odpowiedzi na przedstawione Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne nie będzie miało wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, ponieważ nie naruszono przepisów Konstytucji RP, a zatem właściwie zastosowano przepis art. 135 ust. 2 ustawy o grach hazardowych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Rozstrzygnięcie sprawy zależy od innego postępowania wówczas, gdy orzeczenie, które zapadnie w tym drugim postępowaniu, będzie stanowić jedną z głównych podstaw rozstrzygnięcia w zawieszonym postępowaniu sądowoadministracyjnym. W takim przypadku w sprawie występuje zagadnienie wstępne, którego uprzednie rozstrzygnięcie może wpływać na wynik postępowania. Celem korzystania przez sąd z możliwości fakultatywnego zawieszenia postępowania jest uniknięcie konieczności wznawiania postępowania sądowoadministracyjnego lub administracyjnego, w wypadku, gdyby zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez ten sąd odmiennie.
Zauważyć należy, że przesłanka zawieszenia postępowania z art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. została ujęta bardzo szeroko. W doktrynie przyjmuje się, że praktycznie każde postępowanie przed organami państwa może być uznane za prejudycjalne dla toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego (por. M. Romańska [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. T. Wosia, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 401). Praktyka sądowa również opowiada się za szerokim interpretowaniem użytego w art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. pojęcia "rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania", wychodząc poza tradycyjne rozumienie prejudycjalności postępowania. Pogląd ten należy zaaprobować.
W rozpoznawanej sprawie przedmiotem skargi była decyzja Dyrektora Izby Celnej w S. odmawiająca zmiany decyzji w zakresie zmiany miejsca urządzania gier na automatach o niskich wygranych. Zarzuty podniesione przez skarżącą dotyczyły między innymi prawidłowości zastosowania w sprawie art. 135 ust. 2 ustawy o grach hazardowych. Sąd pierwszej instancji zawieszając postępowanie uznał, że wpływ na rozstrzygnięcie rozpoznawanej sprawy będzie miało udzielenie odpowiedzi na pytania prawne zadane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w sprawie III SA/Gd 261/10 Trybunałowi Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz rozstrzygnięcia przez Trybunał Konstytucyjny pytania prawnego zadanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w sprawie II SA/Po 549/10.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w sprawie sygn. akt III SA/Gd 261/10, przedstawił Trybunałowi Sprawiedliwości Unii Europejskiej pytanie prejudycjalne dotyczące kwestii będącej przedmiotem zarzutu skargi wniesionej w niniejszej sprawie.
Sąd pierwszej instancji zawieszając postępowanie w rozpoznawanej sprawie, której stan faktyczny i prawny był zbliżony do występującego w sprawie sygn. akt III SA/Gd 261/10, w istocie podzielił wątpliwości, które legły u podstaw przedstawienia Trybunałowi Sprawiedliwości Unii Europejskiej pytania prejudycjalnego. W związku z tym w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki do przedstawienia pytania prejudycjalnego, identycznego z tym jakie zostało sformułowane w postanowieniu z dnia 16 listopada 2010 r.
Naczelny Sąd Administracyjny mając na uwadze, że ponowne przedstawienie Trybunałowi Sprawiedliwości Unii Europejskiej tego samego pytania prejudycjalnego pozbawione byłoby jakichkolwiek racjonalnych podstaw, uznał za trafne postanowienie o zawieszeniu postępowania do czasu zakończenia postępowania w sprawie sygn. akt III SA/Gd 261/10. W tych konkretnych okolicznościach należało bowiem uznać, że rozstrzygnięcie jakie zapadnie w tej ostatnio wymienionej sprawie, z istoty rzeczy uwzględniające orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, będzie miało wpływ na wynik postępowania sądowoadministracyjnego w niniejszej sprawie.
Natomiast Sąd I instancji zawieszając postępowanie w niniejszej sprawie na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. wobec faktu skierowania przez WSA w Poznaniu pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego co do konstytucyjności art. 135 ust. 2 ustawy o grach hazardowych uznał, że ma ona bezwzględny wpływ na wynik sprawy, tym samym podzielił wątpliwość Sądu pytającego co do konstytucyjności zakwestionowanego przepisu. Na marginesie należy zauważyć, że sprawa będąca następstwem powyższego pytania do Trybunału Konstytucyjnego została w nim zarejestrowana pod sygn. akt P 4/11.
Zarzuty sformułowane w zażaleniu organu opierają się na twierdzeniu, że zadane pytanie do Trybunału Konstytucyjnego, którego rozstrzygnięcie ma mieć wpływ na wynik rozpoznawanej sprawy, nie było konieczne ze względu na niewątpliwą konstytucyjność przepisów ustawy o grach hazardowych. Odnosząc się do tego argumentu należy przede wszystkim wskazać, że wyłączną kompetencję w zakresie decydowania o zgodności aktów normatywnych z Konstytucją ma Trybunał Konstytucyjny (art. 188 Konstytucji RP). Mając uzasadnione wątpliwości co do zgodności ustawy z Konstytucją, każdy sąd na podstawie art. 193 Konstytucji RP może zwrócić się do Trybunału Konstytucyjnego z odpowiednim pytaniem prawnym.
Wobec powyższego kwestionowanie zasadności zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego nie może zostać oparte na podniesionej w zażaleniu niezasadności badania konstytucyjności mającego w sprawie zastosowanie przepisu.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można uznać za okoliczność wystarczającą i podważającą zasadność zawieszenia postępowania w sprawie faktu, że kwestia zgodności przepisów ustawy o grach hazardowych poddana już została wielokrotnej ocenie przez różne składy orzekające wojewódzkich sądów
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.