Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 3 lipca 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 78/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przyznania K. B. prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, w zawiązku ze skargą na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 12 października 2005 r., nr 14/2005, uchylającą w całości decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Warszawie, nr [...] w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Płońsku, nr [...], z dnia 24 grudnia 2004 r., przyznającej płatność z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2004, i przekazującą sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Sąd stwierdził, iż przy ocenie sytuacji skarżącego w myśl art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., należy wziąć pod uwagę nie tylko bieżące dochody i wydatki, ale również stan majątkowy. Sąd podkreślił, że skarżący jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 96, 74 ha, w tym 77, 23 ha przeliczeniowych i mimo ponoszenia znacznych wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa rolnego nie ma podstaw, aby twierdzić, iż znajduje się on w wyjątkowo trudnej sytuacji. Wskazał również, iż nie można uznać, aby spłata kredytów była wydatkiem, który ponoszony jest na utrzymanie konieczne. Te okoliczności, w ocenie Sądu, świadczą o tym, iż skarżący jest w stanie ponieść koszty sądowe bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Powyższe postanowienie zostało doręczone stronie w dniu 18 lipca 2006 r. i wobec tego, że nie zostało zaskarżone, stało się prawomocne. Pismem z dnia 9 sierpnia 2006 r. wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu.
W dniu 4 września 2006 r. skarżący złożył po raz kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, tym razem w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego. Sąd wezwał skarżącego do uzupełnienia danych zawartych we wniosku poprzez nadesłanie wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych, zaświadczenia z urzędu gminy o rocznym dochodzie z gospodarstwa rolnego oraz do złożenia oświadczenia, czy z tytułu pełnienia funkcji wiceprezesa w Przedsiębiorstwie Produkcyjno-Handlowym [...] Sp. z o.o. uzyskuje dochody i czy zostały mu przyznane z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dopłaty bezpośrednie do gruntów. W odpowiedzi na wezwanie Sądu skarżący oświadczył, że w związku ze swoją chorobą gospodarstwo rolne oddał w dzierżawę i nie uzyskuje z niego dochodów.
Skarżący wskazał, że złożył do ARiMR wniosek o przyznanie płatności obszarowych na powierzchnię niespełna 1 ha, nie wskazując wysokości tych dopłat. Oświadczył także, że nie uzyskuje dochodów z tytułu pełnienia funkcji wiceprezesa Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowego [...] Sp. z o.o.
Postanowieniem z dnia 25 października 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego, podając w uzasadnieniu, że wnioskodawca nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania pomocy i uchyla się od złożenia aktualnych dokumentów i oświadczeń, dotyczących m.in. dochodów osiąganych z tytułu dzierżawy gospodarstwa rolnego oraz wyciągów z konta bankowego.
W zażaleniu na postanowienie o odmowie przyznania pomocy skarżący podniósł, iż w odpowiedzi na wezwanie Sądu nie uzupełnił wcześniej danych zawartych we wniosku z uwagi na zły stan zdrowia. Do zażalenia załączył ksero umowy dzierżawy, wyciąg bankowy, kopię wydruku danych wniosku obszarowego z ARiMR i kopię oświadczenia prezesa zarządu Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowego [...] Sp. z o.o.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie jest uzasadnione.
Przede wszystkim należy zauważyć, że sprawa z wniosku skarżącego o udzielenie prawa pomocy została rozstrzygnięta postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 lipca 2006 r. a postanowienie to stało się prawomocne, gdyż nie zostało zaskarżone.
Zarówno w orzecznictwie jak i doktrynie prezentowany jest pogląd, który Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela, że wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony po wcześniejszym prawomocnym oddaleniu wniosku w tym przedmiocie może być uwzględniony tylko wtedy, gdy strona wykaże, że po wydaniu wcześniejszego postanowienia powstały nowe, nieistniejące w chwili rozpoznawania wcześniejszego wniosku, okoliczności uzasadniające przyznanie prawa pomocy. Poprzednie prawomocne orzeczenie wywołuje skutki z zakresu prawomocności materialnej (art. 170 p.p.s.a.), co odnieść należy do stanu faktycznego istniejącego w chwili jego wydawania.
Zauważyć należy, że wcześniejszym postanowieniem odmówiono przyznania prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie, oraz, że Sąd obowiązany był wówczas ocenić możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Zmiany, polegające na znacznym pogorszeniu sytuacji materialnej wnioskodawcy musiałyby być tego rodzaju, żeby w ich świetle przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym stało się uzasadnione. Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszej sprawie stwierdza, że skarżący ani w złożonym ponownie wniosku ani w zażaleniu nie wskazał istotnych nowych okoliczności, które mogłyby uzasadniać przyznanie prawa pomocy, nawet w zakresie częściowym. Zatem brak jest także podstaw do uwzględnienia zażalenia, w którym nie wykazano, by tego rodzaju okoliczności występowały.
Ponowiony w dniu 4 września 2006 r. wniosek o przyznanie prawa pomocy, tym razem w zakresie częściowym, oraz zażalenie, jako fakty uzasadniające przyznanie tego prawa wskazuje niemal identyczne okoliczności jak we wcześniejszym wniosku, rozstrzygniętym prawomocnym postanowieniem z dnia 3 lipca 2006 r., względnie takie, które istniały w chwili orzekania tym postanowieniem. Dotyczy to w szczególności kwestii związanych z jego stanem zdrowia. Podnoszona obecnie okoliczność wydzierżawienia gospodarstwa rolnego istniała już w okresie rozpoznawania wcześniejszego wniosku, co wynika z przedłożonej umowy dzierżawy.
Skarżący podnosi, iż w 2006 r. sytuacja w rolnictwie ze względu na warunki pogodowe była trudna, co miałoby prowadzić do znacznego obniżenia dochodów z gospodarstwa rolnego, którego niewielką część skarżący prowadził w tym okresie. Z przedłożonego przez skarżącego wyciągu z posiadanego rachunku bankowego (k.
55) wynika jednak, iż po złożeniu, w okresie pomiędzy wydaniem zaskarżonego postanowienia a wniesieniem zażalenia, dyspozycji wypłaty kwoty 6550, 00 PLN na koncie pozostały dostępne środki w wysokości 1779, 16 PLN. Skarżący dysponował więc środkami wystarczającymi do uiszczenia wpisu w kwocie 200 zł bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, składającej się ze skarżącego i córki w wieku trzech lat, a więc brak przesłanki wymienionej w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.
Z wymienionych powodów Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.