Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonym postanowieniem z dnia 27 listopada 2019 r., sygn. akt VI SA/Wa 641/18 na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, zwanej dalej: p.p.s.a.) odrzucił zażalenie A.B. na postanowienie tego Sądu z dnia 1 października 2019 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej od wyroku tego Sądu z dnia 4 grudnia 2018 r. oddalającego jego skargę na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] stycznia 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia patentu na wynalazek.
W uzasadnieniu Sąd I instancji stwierdził, że obowiązek ustanowiony w art. 194 § 4 p.p.s.a. ma charakter bezwzględny, co oznacza, że żadne szczególne okoliczności nie uprawniają strony do osobistego sporządzenia zażalenia na postanowienie odrzucające skargę kasacyjną. W rozpoznawanej sprawie zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej sporządził osobiście skarżący, który nie należy do podmiotów uprawnionych na podstawie powołanego przepisu do sporządzenia takiego środka odwoławczego. Pomimo prawidłowego pouczenia o ustanowionym przez ustawodawcę przymusie adwokacko-radcowskim we wniesieniu zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej, skarżący podpisał zażalenie osobiście, nie posiadając przy tym stosownych uprawnień, o których stanowi art. 175 § 1-3 p.p.s.a. Dlatego jego zażalenie podlegało odrzuceniu jako niedopuszczalne.
W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący podniósł, że pełnomocnik z urzędu reprezentujący go w postępowaniu przed Sądem I instancji sporządzając opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej nie kontaktował się z nim i nie poinformował o swoim stanowisku. Ponadto, przedstawił ponownie przyczyny wniesienia skargi do Sądu I instancji na decyzję Urzędu Patentowego RP o odmowie udzielenia patentu na wynalazek.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem zażalenia jest postanowienie WSA w Warszawie z dnia 27 listopada 2019 r. o odrzuceniu zażalenia na postanowienie tego Sądu z dnia 1 października 2019 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej.
Zgodnie z treścią stanowiącego podstawę prawną zaskarżonego postanowienia art. 178 p.p.s.a., wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Jednocześnie, stosownie do uregulowań zawartych w art. 197 § 2 p.p.s.a., do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej.
Sytuacja opisana w treści art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. zaistniała w rozpoznawanej sprawie, bowiem jak słusznie wywiódł WSA w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, zażalenie skarżącego na postanowienie tego Sądu z dnia 1 października 2019 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej powinno być, zgodnie z wymogiem ustanowionym w art. 194 § 4 p.p.s.a. sporządzone przez adwokata lub radcę prawnego. Powyższego wymogu nie stosuje się, jeżeli takie zażalenie sporządza sędzia, prokurator, notariusz, radca Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej albo profesor lub doktor habilitowany nauk prawnych, będący stroną, jej przedstawicielem lub pełnomocnikiem albo jeżeli zażalenie takie wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka (§ 2 art. 175 p.p.s.a. odpowiednio stosowanego do zażalenia na mocy odesłania z art. 194 § 4 zdanie drugie p.p.s.a.).
Z kolei stosownie do treści § 3 art. 175 p.p.s.a. (również odpowiednio stosowanego do zażalenia na mocy odesłania z art. 194 § 4 zdanie drugie p.p.s.a.) skarga kasacyjna (zażalenie na jej odrzucenie) może być sporządzona przez: 1) doradcę podatkowego - w sprawach obowiązków podatkowych i celnych oraz w sprawach egzekucji administracyjnej związanej z tymi obowiązkami i 2) rzecznika patentowego - w sprawach własności przemysłowej.
Przepis art. 194 § 4 p.p.s.a. zawiera więc obowiązek sporządzenia zażalenia, którego przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej, przez adwokata lub radcę prawnego, ewentualnie doradcę podatkowego i rzecznika patentowego oraz zwalnia z tego obowiązku wyłącznie podmioty wymienione w art. 175 § 2 p.p.s.a. Obowiązek ustanowiony we wskazanym przepisie ma – jak trafnie stwierdził Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia – charakter bezwzględny, co oznacza, że żadne szczególne okoliczności nie uprawniają strony niebędącej podmiotem wymienionym w art. 175 § 2 p.p.s.a. do osobistego sporządzenia zażalenia na postanowienie odrzucające skargę kasacyjną.
Należy przy tym podkreślić, że o powyższym wymogu skarżący został w tej sprawie prawidłowo pouczony przy doręczeniu mu odpisu postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej (pkt 5 pouczenia, k. 114 akt sądowych).
Tymczasem z akt sprawy nie wynika, aby skarżący legitymował się uprawnieniami zawodowymi umożliwiającymi samodzielne sporządzenie sformalizowanego środka zaskarżenia, takiego jak skarga kasacyjna lub zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Nie jest bowiem sędzią, prokuratorem, notariuszem, radcą Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa albo profesorem lub doktorem habilitowanym nauk prawnych, Rzecznikiem Praw Obywatelskich lub Rzecznikiem Praw Dziecka, czy też doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym, co uprawniałoby go do osobistego podpisania skargi kasacyjnej, czy też zażalenia na jej odrzucenie.
Niedopełnienie warunku wynikającego z art. 194 § 4 p.p.s.a. jest brakiem, który nie podlega uzupełnieniu. Sporządzenie zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej osobiście przez stronę stanowi zatem nieusuwalną wadliwość tego zażalenia. W związku z tym uznać należy, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, bowiem zażalenie skarżącego, jako niedopuszczalne, podlegało w zaistniałej sytuacji odrzuceniu.
Na marginesie tylko (odnosząc się do twierdzeń skarżącego podniesionych w zażaleniu) należy zauważyć, że Sąd I instancji doręczył skarżącemu odpis opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej (k. 105 akt sądowych) jednocześnie pouczając prawidłowo skarżącego (pkt 2-3 pouczenia, k. 103 – 104 akt sądowych), to jest zgodnie z wymogiem określonym w art. 177 § 4 p.p.s.a. o terminie i trybie wniesienia skargi kasacyjnej w takiej sytuacji, a także o wymogu jej sporządzenia, zgodnie z treścią art. 175 p.p.s.a., ale już w ramach korzystania z pomocy pełnomocnika ustanowionego z wyboru (por. postanowienie NSA z dnia 17 grudnia 2018 r., sygn. akt I FZ 334/18).
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a., postanowił, jak w sentencji.