Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 6 lipca 2009 r. sygn. akt I SA/Op 284/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w O. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi B. F. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2009r., bez numeru w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.
Skarżący B. F., działając przez pełnomocnika radcę prawnego J. K., wniósł do Sądu I instancji skargę na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2009 r., bez numeru, w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Decyzja została doręczona pełnomocnikowi skarżącego w dniu [...] kwietnia 2009 r.
Wraz ze skargą złożono wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Pełnomocnik skarżącego argumentował, iż nie uchybił terminowi do wniesienia skargi w sposób zawiniony, ponieważ korespondencja w tej sprawie podjęta została przez domownika, który jej nie przekazał w stosownym terminie do złożenia skargi. Jednocześnie podniesiono, iż osoba, która w tym czasie przebywała w domu, gdzie prowadzona jest kancelaria, nie mieszka w tym miejscu, lecz mieszka i jest zameldowana w G. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw.
Prawidłowe doręczanie pism sądowych oraz odpisów pism procesowych składanych przez strony do sądu jest istotne z punktu widzenia realizacji konstytucyjnej, ustrojowej i procesowej zasady jawności postępowania, jak również dla spełnienia przesłanek ważności postępowania, prawidłowego obliczania terminów, w szczególności do wnoszenia środków zaskarżenia. Doręczenie polega na zgodnym z przepisami umożliwieniu określonej osobie zapoznania się z treścią przeznaczonej dla niej korespondencji. Regułą w postępowaniu sądowym jest dokonywanie doręczeń przez pocztę. Stosownie do art. 65 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej cytowanej jako p.p.s.a.), do doręczania pism w postępowaniu sądowym przez pocztę stosuje się tryb doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym. Wykładnia gramatyczna i systemowa tego przepisu wskazuje, że odsyła on do przepisów wykonawczych regulujących tryb doręczania w postępowaniu cywilnym.
Stosownie do treści przepisu art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W myśl art. 87 § 1 cytowanej ustawy, pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W literaturze przedmiotu wskazuje się, iż uchybiony termin do wniesienia skargi należy przywrócić, jeżeli zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki:
- 1) strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu;
- 2) wniosek ten zostanie wniesiony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu;
- 3) jednocześnie z wniesieniem wniosku zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin;
- 4) we wniosku zostaną uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu;
- 5) powstanie ujemnych dla strony skutków w zakresie postępowania sądowego (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004 r., s.148).
Jedną z istotnych przesłanek w rozpatrywanej sprawie jest warunek z pkt 4, czyli brak winy w uchybieniu terminu. Kryterium "uprawdopodobnienia braku winy" polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności, przy dokonywaniu czynności procesowej. Zarówno w nauce postępowania administracyjnego (por. np. A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego II, s. 368-370), jak i postępowania cywilnego (M. Jędrzejewska, Kodeks postępowania cywilnego III, s. 362) panuje zgodność, że oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Stanowisko to zostało zaakceptowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego.
W postanowieniu z 2 października 2002 r. Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, iż o braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (sygn. akt V SA 793/02, Monitor Prawniczy z 2002, nr 23, s. 1059; postanowienie NSA z dnia 5 grudnia 2008 r., sygn. akt II FZ 305/08).
Argumentacja pełnomocnika skarżącego opiera się na twierdzeniu, że uchybienie terminu na złożenie skargi wiązało się z doręczeniem decyzji osobie przebywającej pod adresem wskazanym jako adres do doręczeń. Pełnomocnik skarżącego wywodzi, jakoby osoba której podpis znajduje się na zwrotnym potwierdzeniu odbioru decyzji (k. 248) nie zamieszkiwała, ani nie była zameldowana pod tym adresem, zarzuca ponadto doręczycielowi nieprawidłowość w wykonaniu doręczenia wskazując, iż powinien on, nie zastawszy adresata pozostawić awizo zamiast wydawać przesyłkę. Powyższe zarzuty są niezasadne i nieusprawiedliwione. Przede wszystkim, jeżeli działająca przez pełnomocnika strona twierdzi, że doręczenie, z którym wiąże się rozpoczęcie biegu terminu, było nieprawidłowe w związku z naruszeniem art. 72 p.p.s.a., to argumentacja taka nie stanowi skutecznej podstawy wniosku o przywrócenie terminu. Jeśli bowiem doręczenia nie dokonano prawidłowo, bieg terminu nie rozpoczyna się, w związku z czym bezcelowe jest domaganie się jego przywrócenia.
Równocześnie zresztą pełnomocnik przyznaje, że przesyłka została wydana domownikowi, a zatem stosownie do art. 72 p.p.s.a., osobie uprawnionej. Ponadto z akt sprawy wynika, że ta sama osoba wielokrotnie podejmowała w imieniu adresata - pełnomocnika skarżącego przesyłki listowe (k. 241, k. 230, k. 207) i nie było to w toku postępowania kwestionowane.
Uchybienia terminu do wniesienia skargi nie można usprawiedliwiać nieprzekazaniem, w odpowiednim terminie, pełnomocnikowi skarżącego decyzji doręczonej, jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, małżonce pełnomocnika podejmującej się już, jak to wykazano, wcześniej odbioru korespondencji kierowanej do kancelarii. Obiektywny miernik staranności, której należy oczekiwać od każdego pełnomocnika należycie dbającego o interesy swojego mandanta, w tym od profesjonalisty- radcy prawnego będącego pełnomocnikiem strony skarżącej, obejmuje wymóg właściwego zorganizowania pracy kancelarii. W pojęciu tym niewątpliwie mieści się także odpowiednia organizacja odbioru korespondencji. Wiąże się to z odpowiedzialnością za prowadzenie sprawy strony skarżącej oraz odpowiedzialnością za prawidłowy przebieg całego postępowania sądowego.
Powyższe okoliczności przesądzają zatem, że nie można w niniejszej sprawie mówić o "braku winy" w rozumieniu art. 86 § 1 p.p.s.a.
Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny stwierdzając, że brak jest podstaw do uwzględnienia zażalenia, w oparciu o treść art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.