Uzasadnienie
Zarządzeniem z 12 czerwca 2019 r. (sygn. akt II SA/Gl 346/18) Zastępca Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wezwał B. W. (dalej zwaną "Skarżącą") do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w wysokości 100 zł za odpis uzasadnienia wyroku z 12 grudnia 2018 r. (sygn. akt II SA/Gl 346/18) oddalającego skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z [...] marca 2018 r. w przedmiocie kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego. Zastępca Przewodniczącego wskazał, że kwotę tę należy uiścić w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia opłaty kancelaryjnej, pod rygorem przymusowego ściągnięcia tej opłaty. Jako podstawę prawną zarządzenia wskazano art. 234 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej zwanej "ppsa") w związku z § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. Nr 221, poz. 2192).
Skarżąca złożyła zażalenie na to zarządzenie. Wniosła o anulowanie opłaty. Podniosła, że nie została wcześniej poinformowana o konieczności uiszczenia opłaty - ani przed otrzymaniem uzasadnienia wyroku, ani przy tymże uzasadnieniu. Stwierdziła, że "sąd nigdy nie wysyła nic za nim się nie uiści opłaty inaczej odrzuca wniosek". Zdaniem Skarżącej, jeżeli jest obowiązek uiszczenia opłaty, to Skarżąca powinna była zostać wezwana do uiszczenia takiej opłaty przed orzeczeniem, a nie kilkanaście miesięcy po.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie jest niezasadne.
Zgodnie z art. 199 ppsa, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Koszty postępowania obejmują m.in. koszty sądowe, w tym opłatę kancelaryjną (art. 211 i art. 212 § 1 ppsa).
Zgodnie z art. 234 § 2 ppsa opłatę kancelaryjną pobiera się za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, doręczonego na skutek żądania zgłoszonego w terminie siedmiodniowym od ogłoszenia orzeczenia. Z przepisu tego wynika również, że przewodniczący ma obowiązek wezwać stronę, która złożyła wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku, do uiszczenia wspomnianej opłaty w terminie siedmiu dni, pod rygorem jej ściągnięcia.
Strona nie ma obowiązku uiszczenia opłaty kancelaryjnej, gdy jest zwolniona z kosztów sądowych (na mocy przepisu prawa lub postanowienia referendarza sądowego albo sądu, przyznającego prawo pomocy w zakresie kosztów sądowych) albo w sytuacji, gdy odpis orzeczenia z uzasadnieniem podlega doręczeniu z urzędu (zob. art. 234 § 3 ppsa).
W niniejszej sprawie Skarżąca złożyła wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku oddalającego skargę. W sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony (art. 141 § 2 ppsa), a nie z urzędu. Skarżąca nie jest w tej sprawie zwolniona od kosztów sądowych, a zatem ciąży na niej obowiązek uiszczenia opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku, o które wnioskowała. Z akt sprawy nie wynika, aby Skarżąca uiściła tę opłatę. Wobec tego Zastępca Przewodniczącego prawidłowo wezwał Skarżącą do uiszczenia tej opłaty w terminie siedmiu dni, pod rygorem jej ściągnięcia.
Wysokość należnej opłaty została określona w § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych. Zgodnie z tym przepisem, opłatę kancelaryjną za odpis orzeczenia z uzasadnieniem doręczony na skutek wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, zgłoszonego w terminie siedmiu dni od ogłoszenia orzeczenia albo doręczenia odpisu sentencji orzeczenia, pobiera się w kwocie 100 zł. Taka kwota została wskazana w zaskarżonym zarządzeniu.
Wbrew stanowisku Skarżącej, o niezgodności z prawem zaskarżonego zarządzenia nie może świadczyć to, że wezwanie do uiszczenia opłaty kancelaryjnej wystosowano już po doręczeniu Skarżącej odpisu wyroku z uzasadnieniem i że nastąpiło to kilka miesięcy po wydaniu wspomnianego wyroku.
Po pierwsze, w art. 234 § 2 ppsa wprowadzono odstępstwo od zasady niepodejmowania przez sąd żadnych działań przed uiszczeniem należnej opłaty (art. 220 § 1 zdanie pierwsze ppsa). Przyjęte rozwiązanie jest wyrazem ochrony prawa do sądu określonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 9 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.; zob. postanowienie NSA z 3 grudnia 2015 r., sygn. akt II GZ 795/15). Jednocześnie jednak ustawodawca zabezpieczył realizację przez strony postępowania zasady partycypacji w kosztach postępowania sądowego, wprowadzając zasadę, że nieuiszczone opłaty będą podlegały ściągnięciu w drodze egzekucji.
Po drugie, wezwanie Skarżącej do uiszczenia opłaty kancelaryjnej kilka miesięcy po wydaniu wyroku i złożeniu przez Skarżącą wniosku o sporządzenie jego uzasadnienia wynikało z tego, że WSA miał obowiązek uprzedniego rozpoznania wniosku o przyznania prawa pomocy, który to wniosek Skarżąca sformułowała w piśmie z 15 grudnia 2018 r. Postępowanie w tym zakresie nie zakończyło się przyznaniem Skarżącej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, a zatem konieczne było wezwanie Skarżącego do uiszczenia wspomnianej opłaty kancelaryjnej.
Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 i art. 198 ppsa, oddalił zażalenie.
PG