Uzasadnienie
Postanowieniem z 16 maja 2019 r. (sygn. akt VI SA/Wa 1260/18) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej zwany "WSA"), działając na podstawie art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej zwanej "ppsa"), odmówił H. K. (dalej zwanej "Skarżącą") przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku tegoż Sądu z 25 kwietnia 2019 r. (sygn. akt VI SA/Wa 1260/18), którym oddalono skargę Skarżącej na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z [...] maja 2018 r. (nr [...]) w przedmiocie kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia.
W uzasadnieniu WSA stwierdził, że w dniu 6 maja 2019 r. profesjonalny pełnomocnik Skarżącej złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku WSA ogłoszonego 25 kwietnia 2019 r., wnosząc jednocześnie o przywrócenie terminu do złożenia tegoż wniosku. Pełnomocnik wskazał, że aplikant radcowski, który z jego upoważnienia zastępował go na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2019 r., omyłkowo zanotował, że wyrok zostanie ogłoszony 26 kwietnia (piątek) i taką informację przekazał pełnomocnikowi. Pełnomocnik stwierdził, że był przekonany, że wyrok został ogłoszony 26 kwietnia 2019 r. i że termin na złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku upływa w dniu 6 maja. Tego też dnia planował złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku - po powrocie z urlopu wypoczynkowego, który zaplanował na okres 27 kwietnia - 5 maja 2019 r. Jednakże w dniu składania wniosku o przywrócenie terminu dowiedział się w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, że datą wydania wyroku jest 25 kwietnia 2019 r. i tym samym złożenie wniosku następuje już po upływie terminu. Zdaniem pełnomocnika Skarżącej, omyłkowe zapisanie nieprawidłowej daty ogłoszenia orzeczenia może zdarzyć się każdemu podczas szybkiego notowania podczas rozprawy i nie powinno obciążać Skarżącej.
WSA uznał, że błędne odnotowanie daty ogłoszenia wyroku nie stanowi usprawiedliwienia dla przekroczenia terminu 7 dni na złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Zdaniem WSA, powierzenie aplikantowi pewnych obowiązków nie zwalnia profesjonalnego pełnomocnika z odpowiedzialności za czuwanie nad przebiegiem podejmowanych przez aplikanta czynności procesowych. Wobec tego WSA uznał, że okoliczności powoływane przez pełnomocnika Skarżącej w uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu nie uprawdopodabniają braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku.
Skarżąca (zastępowana przez adwokata) złożyła zażalenie na postanowienie WSA, zaskarżając to orzeczenie w całości. Wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia przez przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku.
Skarżąca zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 ppsa przez przyjęcie, że przekroczenie 7-dniowego terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku z 25 kwietnia 2019 r. (sygn. akt VI SA/Wa 1260/18) nastąpiło z winy Skarżącej, podczas gdy we wniosku o przywrócenie terminu z 6 maja 2019 r. uprawdopodobniony został brak winy.
W uzasadnieniu pełnomocnik Skarżącej stwierdził, że przyjęcie poglądu zaprezentowanego w zaskarżonym postanowieniu, w myśl którego przywrócenie terminu może nastąpić jedynie w zupełnie wyjątkowych sytuacjach, oznaczałoby de facto, że instytucja ta jest "martwa". Pełnomocnik dodał, że w warunkach rozprawy i pewnego oddalenia ławy, na której zasiadają pełnomocnicy stron od stołu sędziowskiego, nie można traktować jako coś niespotykanego niedosłyszenie i w konsekwencji omyłkowe zanotowanie błędnej daty ogłoszenia odroczonego wyroku. Pełnomocnik zaznaczył, że niewątpliwie od pełnomocnika należy wymagać staranności w reprezentowaniu interesów mocodawcy, jednakże nie można oczekiwać od pełnomocnika (substytuta, aplikanta) bycia swego rodzaju "maszyną" i niepopełniania nigdy i w żadnych okolicznościach jakichkolwiek omyłek.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie jest zasadne.
Zgodnie z art. 85 ppsa czynność procesowa podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Z kolei w art. 86 i następnych powołanej ustawy prawodawca przewidział możliwość przywrócenia uchybionego terminu. Określił jednocześnie przesłanki, których istnienie pozwala na przywrócenie terminu oraz przesłanki, których istnienie czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym. W świetle art. 86 i art. 87 ppsa warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest spełnienie łącznie następujących przesłanek: 1) złożenie przez stronę wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła dochowanie terminu, 2) dokonanie jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano, 3) uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony oraz 4) powstanie w wyniku uchybienia terminu ujemnych dla strony skutków procesowych.
Spośród wskazanych przesłanek przywrócenia terminu WSA zakwestionował jedynie uprawdopodobnienie w przedmiotowym wniosku okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 ppsa). Zdaniem WSA, argumentacja podniesiona we wniosku o przywrócenie terminu nie stanowi uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminowi przez pełnomocnika Skarżącej, na którym ciążył obowiązek dokonania czynności procesowej.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonana przez WSA ocena wskazanych przez pełnomocnika Skarżącej okoliczności mających uprawdopodabniać brak winy w uchybieniu terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku - była prawidłowa.
Z art. 86 § 1 zdanie pierwsze ppsa wynika, że jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Oznacza to, że przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności procesowej uzależnione jest od kryterium braku winy. Chodzi o to, że strona, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym musi wykazać dołożenie szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Literatura i orzecznictwo do przeszkód uniemożliwiających terminowe dokonanie czynności z uwagi na różnorodność zjawisk życiowych zalicza przerwę w komunikacji, nagłą chorobę strony lub pełnomocnika, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar itp.
W rozpatrywanym stanie faktycznym Skarżąca korzystała z usług profesjonalnego pełnomocnika, dlatego też to jego działanie bądź zaniechanie podlega ocenie pod kątem stwierdzenia braku winy, który jest konieczną przesłanką przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej. Podkreślić przy tym należy, że w sprawach, w których stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik, kryterium braku winy w uchybieniu terminu należy oceniać z uwzględnieniem podwyższonego miernika staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego (zob. m.in. postanowienia NSA: z 13 stycznia 2011 r. o sygn. akt II GZ 439/10; z 28 lipca 2016 r. o sygn. akt II GZ 741/16 - treść tych orzeczeń jest dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, WSA prawidłowo uznał, że uchybienie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z 25 kwietnia 2019 r. było zawinione przez pełnomocnika Skarżącej. WSA trafnie uznał, że pełnomocnik Skarżącej powinien zweryfikować informację o dacie planowanego ogłoszenia wyroku, podaną przez aplikanta, który zastępował pełnomocnika na rozprawie przed WSA. Brak takiej weryfikacji przed upływem terminu na złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku (pełnomocnik - jak twierdzi - datę ogłoszenia wyroku zweryfikował w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych dopiero w dniu 6 maja 2019 r.) wyklucza ocenę, że uchybienie terminu było niezawinione, co jest zasadniczym warunkiem przywrócenia terminu.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ppsa.
PG