Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2012 r. odmówił R. K. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy Sąd wskazał, że z akt sprawy wynika, że R. K. (skarżący) prowadzi gospodarstwo rolne, które – jak wskazał – od kilku lat przynosi straty w związku z klęskami żywiołowymi. Skarżący wskazał, że wydatki w gospodarstwie domowym wynoszą około 3500 zł: żywność – ok. 1000 zł, za media – ok. 1500 zł, spłata kredytów – ok. 1000 zł. Wyjaśnił także, że zaciągnął kredyt na kwotę 80000 zł związany z prowadzoną działalnością rolniczą.
Dochód skarżącego, który prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną, wynosi 3744 zł miesięcznie i składają się na niego: dochody z tytułu prowadzonego gospodarstwa rolnego w kwocie ok. 1.700 zł, emerytura – 724 zł oraz diety z tytułu pełnienia funkcji społecznego członka zarządu – ok. 1.320 zł. Zgodnie z oświadczeniem skarżący jest właścicielem domu o powierzchni 100 m2 oraz nieruchomości rolnej o powierzchni 18 ha. Nie posiada oszczędności.
W ocenie Sądu w sytuacji uzyskiwania wskazanych dochodów w zestawieniu z wysokością aktualnie obciążających skarżącego (na tym etapie postępowania) kosztów sądowych oraz faktem, iż ewentualne przyszłe koszty rozłożone byłyby w czasie, pozwalają na przyjęcie, że skarżący jest w stanie takie koszty ponieść. W szczególności, że koszty postępowania sądowego na tym etapie dotyczą wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł.
W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wniósł o uchylenie postanowienia Sądu I instancji. Wskazał, że wpływy z tytułu prowadzonego gospodarstwa rolnego są dochodami nieregularnymi i trudnymi do zaplanowania w czasie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej: p.p.s.a.). Z treści tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należało przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest obowiązek ponoszenia kosztów sądowych przez wnoszącego sprawę. Zwolnienie od tego obowiązku ma charakter wyjątkowy i muszą za nim przemawiać uzasadnione okoliczności faktyczne wskazujące, że obiektywna sytuacja finansowa strony nie daje jej możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych.
Podkreślić należy, że jedyną przesłanką przyznania częściowego prawa pomocy wymienioną w ustawie jest wykazanie, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji rozważył wszystkie dostępne okoliczności mające wpływ na sytuację materialną skarżącego i prawidłowo ocenił, że strona nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania.
Stwierdzić nadto należy, że zobowiązanie kredytowe skarżącego nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami sądowymi.
Biorąc pod uwagę deklarowany dochód miesięczny wnioskodawcy oraz jego żony, który wynosi 3744 zł oraz ponoszone wydatki przyjąć trzeba, że nie została spełniona przesłanka niemożności poniesienia przez wnioskodawcę kosztów postępowania.
W takim stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.