Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z dnia 29 lipca 2009 r. sygn. akt V SA/Wa 481/09 przyznał T. J. prawo pomocy w zakresie dotyczącym zwolnienia z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego w części przekraczającej kwotę 100 zł. Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.
Sąd stwierdził, że sytuacja finansowa skarżącej nie uzasadnia zwolnienia jej w całości z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, o co strona wnioskowała. Skarżąca została wezwana w sprawie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł. W związku z powyższym złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. Referendarz sądowy zwolnił ją od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego w części przekraczającej kwotę 100 zł. Skarżąca złożyła sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego, Sąd podzielił jednak jego stanowisko i wydał takie samo rozstrzygnięcie.
Sąd stwierdził, że skarżąca uzyskuje stały dochód w postaci świadczenia emerytalnego (675 zł brutto), podobnie jak jej małżonek (1491 zł brutto) pozostający z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. Uzyskują zatem comiesięczne dochody, których wysokość jest stała i wystarczająca, zdaniem Sądu, by mogły z nich zostać poczynione niezbędne oszczędności. Środki te mogą co prawda nie pozwolić na uiszczenie jednorazowo kwoty 200 zł z tytułu wpisu sądowego od skargi, lecz wystarczają na pokrycie części wymaganych kosztów. Ze względu na rozłożenie w czasie konieczności uiszczenia dalszych kosztów we wszczynanym postępowaniu, będą one mogły zostać pokryte z ww. dochodów. O możliwości wygospodarowania oszczędności z tych dochodów świadczy, zdaniem Sądu fakt, że skarżąca zaciągnęła pożyczkę na pokrycie jedynie części opłat wynikających z budowy sieci wodociągowej i kanalizacyjnej, czyli pozostałą część tych opłat pokryła z własnych środków.
W zażaleniu na powyższe postanowienie T. J. wniosła o jego zmianę w części dotyczącej całkowitego zwolnienia jej od opłat związanych z wpisem sądowym. Nie jest bowiem w stanie zapłacić go z własnych dochodów, środki pozostające do jej dyspozycji z ledwością wystarczają na utrzymanie gospodarstwa domowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1-2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast zwolnienie w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Sąd administracyjny orzekając w przedmiocie prawa pomocy działa w granicach swojego uznania, kierując się doświadczeniem życiowym, będąc jednocześnie związanym ramami wyznaczanymi przez ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sąd I instancji zawarł w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wyczerpującą analizę sytuacji finansowej skarżącej, świadczącą o rzetelnym zbadaniu całokształtu materiału dowodowego. Naczelny Sąd Administracyjny uznał jednakże, że wykazany przez skarżącą łączny dochód małżonków w kwocie 1650 zł netto, posiadanie na własność budynku mieszkalnego o powierzchni 90 m.kw., brak zasobów pieniężnych lub przedmiotów wartościowych – uzasadnia przyznanie stronie prawa pomocy w zakresie całkowitym.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zbyt daleko idące było wnioskowanie Sądu I instancji odnośnie możliwości płatniczych strony wynikających z partycypacji przez nią w kosztach budowy sieci wodociągowej i kanalizacyjnej. Niejednokrotnie przyłączenie gospodarstwa domowego do infrastruktury wodnej instalowanej na danym terenie jest możliwe niemal wyłącznie w okresie jej budowy, zaś późniejsze podłączenie wiąże się z wielokrotnie wyższymi kosztami. Wprawdzie nie można różnicować obowiązku strony uiszczenia wpisu sądowego, jak też realizacji ciążących na niej zobowiązań i nadawać im względem siebie pierwszeństwa, ale należy mieć na względzie, że w momencie, gdy skarżąca składała wniosek o przyznanie prawa pomocy, zobowiązanie do zapłaty związanej z budową sieci wodno-kanalizacyjnej już na niej ciążyło. Przy ocenie jej możliwości płatniczych należy wziąć pod uwagę nie tylko możliwość poczynienia oszczędności, lecz również obowiązek spłaty pożyczki.
W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, korzystając z uprawnień wynikających z art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.