Uzasadnienie
I
Wojewódzki Sąd Administracyjny w R. postanowieniem z dnia 18 marca 2014 r., sygn. akt II SA/Rz 64/14, odmówił E. P. przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2013 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej.
Stan sprawy przyjęty przez Sąd I instancji przedstawiał się następująco:
Postanowieniem z dnia 24 lutego 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w R. odrzucił skargę E. P. na opisaną w sentencji decyzję, z powodu nieuiszczenia przez skarżącą w terminie należnego wpisu od skargi.
Wnioskiem z dnia 28 lutego 2014 r., sprecyzowanym pismem z dnia 12 marca 2014 r. skarżąca zwróciła się do Sądu o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od w/w skargi, wnosząc jednocześnie stosowną opłatę w kwocie 100 zł. Wyjaśniła, że o obowiązku uiszczenia wpisu dowiedziała się 27 lutego 2014 r. z treści doręczonego jej postanowienia o odrzuceniu skargi. Wskazała, że w dniach od [...] stycznia do [...] lutego 2014 r. przebywała poza granicami kraju, na zaplanowanym wcześniej wyjeździe służbowo – wypoczynkowym. Z powodu nieobecności skarżącej wezwanie do uiszczenia wpisu zostało awizowane w Urzędzie Pocztowym w dniu 28 stycznia 2014 r., a następnie po upływie ustawowego terminu zostało zwrócone nadawcy ze skutkiem jego doręczenia.
Uzasadniając zaskarżone postanowienie Sąd I instancji stwierdził, że wniosek E. P. nie zasługiwał na uwzględnienie, ponieważ skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej. W ocenie Sądu, rzeczą bezsporną jest, że ponad dwutygodniowy wyjazd za granicę (do S.) wiąże się z nakładem przygotowań, których należało dokonać znacznie wcześniej, przed planowanym wyjazdem. Fakt ten potwierdza kserokopia wizy uprawniającej skarżącą do pobytu na terytorium S. Wobec powyższego skarżąca miała świadomość planowanego wyjazdu i skoro zainicjowała postępowanie sądowoadministracyjne wnosząc skargę, na czas pobytu poza granicami kraju mogła i powinna ustanowić pełnomocnika do reprezentowania jej przed WSA w R. Zaniechanie tego obowiązku świadczy zdaniem Sądu I instancji o niedochowaniu należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw i tym samym o winie skarżącej.
Ponadto, Sąd zauważył, że w rozpoznawanej sprawie nie bez znaczenia pozostaje także charakter wyjazdu określany przez skarżącą jako "służbowo-wypoczynkowy", podczas gdy dokumenty dołączone do wniosku o przywrócenie terminu wskazują na okoliczności zgoła odmienne. Zarówno wydruk z poczty elektronicznej skarżącej, jak i kopia oferty biura podróży z datami pobytu w hotelu na D. wskazują, że w istocie był to wyjazd "wypoczynkowy". Wnioskodawczyni nie przedłożyła żadnego dokumentu, który uprawdopodobniłby cel wyjazdu określany jako "służbowy" i wymagający nagłego podjęcia. Sąd wskazał, że skarżąca powinna była wobec wyjazdu ustanowić pełnomocnika na potrzeby niniejszego postępowania.
W przedstawionych okolicznościach wyjaśnienia skarżącej nie zasługiwały, zdaniem Sądu, na uwzględnienie.
Wobec powyższego na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) Sąd I instancji odmówił skarżącej przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu.
II
E. P. zaskarżyła powyższe postanowienie w całości wnosząc o jego uchylenie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji. W zażaleniu zarzuciła naruszenie art. 86 § 1 p.p.s.a. i art. 87 § 2 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe ich zastosowanie w sytuacji, gdy skarżąca bez własnej winy nie uiściła stosownej opłaty od skargi, nie mając ku temu obiektywnie możliwości ze względu na brak wiedzy o opłacie oraz krótkotrwały pobyt za granicą.
III
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Zgodnie zaś z art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Podkreślenia wymaga fakt, że instytucja uprawdopodobnienia jest dalece mniej rygorystyczna niż udowodnienie danej okoliczności. Oznacza to, że samo wykazanie zdarzenia lub faktu, który wskazuje na prawdopodobieństwo braku winy, winno być wystarczającym dla uznania, iż zachodzą przesłanki do przywrócenia terminu, o jakim mowa w art. 86 § 1 p.p.s.a.
Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 270; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2011, s. 409; postanowienie NSA z dnia 12 czerwca 2008 r., sygn. akt II OZ 580/08).
W rozpoznawanej sprawie sporną okolicznością jest to, czy skarżąca zawiniła uchybieniu terminowi. W doktrynie i orzecznictwie panuje zgodność, że kryterium uprawdopodobnienia braku winy polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności. Pojęcie braku winy postrzegane jest zaś jako obejmujące istnienie przeszkody nie do pokonania, czyli siły wyższej (szerzej zob.: A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. II, str. 368 - 370). Chodzi więc o wystąpienie okoliczności całkowicie od strony niezależnych i niemożliwych do przewidzenia.
Naczelny Sąd Administracyjny, oceniając całokształt okoliczności sprawy, uznał, że skarżąca nie zawiniła uchybiając terminowi do uiszczenia wpisu. Zarówno z dokumentów nadesłanych przy wniosku o przywrócenie terminu oraz w związku z wezwaniem Sądu I instancji, jak i treści zażalenia wynika, że skarżąca od [...] stycznia do [...] lutego 2014 r. przebywała za granicą, na wcześniej zaplanowanym wyjeździe określonym jako "służbowo-wypoczynkowy". Okoliczności te zostały potwierdzone poprzez nadesłanie stosownych oświadczeń.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można zgodzić się z poglądem Sądu I instancji, że skarżąca nie wykazała "służbowego: charakteru swojego wyjazdu, nie był to również sytuacja nagła, wymagająca czasowego opuszczenia kraju, a skarżąca "zawiniła" także tym, że nie ustanowiła pełnomocnika na potrzeby toczącego się postępowania.
Jak trafnie zauważyła skarżąca, nie miała ona obowiązku ustanowienia pełnomocnika, ponadto planując wyjazd z dużym wyprzedzeniem, miała pewność, że będzie to krótkotrwały wyjazd. Ponadto podniosła, że nie miała wiedzy o wysokości opłaty – wpisu od skargi, bo gdyby taką wiedzę posiadała, uiściłaby ją bez wezwania.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego załączone do wniosku o przywrócenie terminu oraz nadesłane w wykonaniu wezwania Sądu I instancji dokumenty w pełni uzasadniają przywrócenie terminu. Pogląd WSA, że uchybienie terminowi usprawiedliwiałby wyłącznie służbowy wyjazd i to podjęty w trybie nagłym, a nie, jak to zdaniem Sądu wynika z przedstawionych dokumentów (wydruk oferty na pobyt w hotelu na D.) wyjazd wypoczynkowy, wydaje się być nadmiernie rygorystyczny. Wypada zauważyć, że skarżąca przebywała w S. w terminie [...] stycznia – [...] lutego 2014 r., z czego oferta pobytu na D. obejmuje jedynie 5 dni: [...] lutego.
Zatem nie oznacza to, jak przyjął Sąd I instancji, że charakter wyjazdu był wyłącznie wypoczynkowy. Wprawdzie Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia stwierdził, "że nie neguje prawa skarżącej do wypoczynku, ale dbając należycie o swe interesy powinna ona była wobec wyjazdu ustanowić pełnomocnika na potrzeby postępowania". Wydaje się, że przy tak krótkotrwałym wyjeździe, słusznie skarżąca podnosi, że nieustanowienie pełnomocnika nie wynikało z braku staranności, tym bardziej, że niezwłocznie po odebraniu odpisu postanowienia WSA o odrzuceniu skargi, wniosła o przywrócenie terminu dokonując jednocześnie czynności, której terminowi uchybiła.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w rozpoznawanej sprawie spełnione zostały przesłanki przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi wobec czego, na podstawie art. 188 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. oraz art. 86 § 1 w zw. art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.