Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 22 grudnia 2016 r., sygn. akt V SO/Wa 6/14 oddalił wniosek W. S. o wymierzenie grzywny Ministrowi Finansów w trybie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej p.p.s.a.).
Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym:
Wnioskiem z dnia [...] maja 2014 r. W. S. (dalej: wnioskodawca, skarżący) wystąpił o wymierzenie Ministrowi Finansów grzywny za niezastosowanie się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a. Zdaniem wnioskodawcy organ wraz ze skargą na postanowienie Ministra Finansów z dnia 20 grudnia 2013 r. - nie przekazał Sądowi kompletnych akt sprawy. W odpowiedzi na powyższy wniosek Minister wniósł o jego oddalenie, uznając zarzut strony za nieuzasadniony.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając zaskarżonym postanowieniem wniosek wskazał, że stosownie do unormowania art. 54 § 2 p.p.s.a. (w brzmieniu obowiązującym na dzień złożenia przedmiotowego wniosku) organ przekazuje skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia. WSA zaznaczył, że wyłączną materialnoprawną przesłanką orzeczenia grzywny jest niewypełnienie obowiązków określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. w terminie przewidzianym w tym przepisie. Trzydziestodniowy termin na przekazanie akt wynika stąd, że organ musi mieć zagwarantowany czas na zapoznanie się z zarzutami zawartymi w skardze, przeanalizowanie ich, przygotowanie własnego stanowiska w sprawie, które zawarte zostanie w odpowiedzi na skargę oraz skompletowanie akt postępowania administracyjnego, które przekazane będą do sądu. Niezastosowanie się przez organ do obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a. skutkuje tym, że na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. sąd może orzec o wymierzeniu organowi grzywny.
Przenosząc te uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd wskazał, że organ, skargę na postanowienie Ministra Finansów z dnia 20 grudnia 2013 r. 2 otrzymał dnia 31 stycznia 2014 r. (k. 2 akt sądowych o sygn. V SA/Wa 545/14). Minister wysłał odpowiednie dokumenty do sądu wraz z pismem z dnia 27 lutego 2014 r. (koperta, w której organ nadesłał skargę wraz z odpowiedzią i aktami – k. 12 akt sądowych o sygn. V SA/Wa 545/14), które wpłynęły do sądu dnia 3 marca 2014 r. (prezentata na k. 9 akt sądowych), a więc trzydziestego pierwszego dnia po otrzymaniu skargi. Sąd I instancji podkreślił, że dzień 2 marca 2014 r. był niedzielą, co – zgodnie z art. 83 § 2 p.p.s.a. – uprawniało organ do wykonania swojego obowiązku dnia następnego, a więc właśnie 3 marca 2014 r. Tym samym należało uznać, że organ wykonał swój ustawowy obowiązek przekazania do sądu akt sprawy w terminie.
Natomiast twierdzenia strony, że Minister nie przekazał kompletnych akt administracyjnych WSA ocenił jako nieuzasadnione i niestanowiące przesłanki wymierzenia organowi grzywny. Sąd zaznaczył, że organ przekazał wszystkie dokumenty, o których stanowi wspomniany na wstępie przepis art. 54 § 2 p.p.s.a., tj. skargę, odpowiedź na skargę oraz akta administracyjne sprawy dotyczącej skargi na ww. postanowienie Ministra Finansów. Sąd podkreślił też, że wnioskodawca nie formułował zarzutu, że organ nie przekazał wszystkich dokumentów zgromadzonych w toku postępowania, ograniczając się do twierdzenia, że upomnienia, decyzje i tytuły wykonawcze nie zostały mu skutecznie doręczone. W ocenie Sądu nie można więc mówić, że organ nie wykonał omawianego obowiązku lub wykonał go częściowo.
Natomiast ocena załączonego do sprawy materiału dowodowego, w tym jego kompletności, stanowiła przedmiot badania w postępowaniu sądowym wszczętym na skutek wniesionej skargi, a zakończonym wydaniem przez tut. Sąd wyroku z dnia 24 listopada 2014 r., sygn. akt V SA/Wa 545/14, którym oddalono skargę.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie, ewentualnie o jego uchylenie i wymierzenie organowi grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a., a także o zasądzenie kosztów zastępstwa prawnego w ramach przyznanego prawa pomocy.
Zdaniem skarżącego organ nie przekazał wszystkich dokumentów, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., wyszczególnionych we wniosku, a brak doręczenia tych dokumentów ma fundamentalne znaczenie dla istoty całokształtu relacji skarżącego z organem. Podkreślił, że o kompletności akt administracyjnych przekazanych przez organ nie przesądza treść orzeczenia zapadłego w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 545/14.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 54 § 2 p.p.s.a. organ przekazuje skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia. Zgodnie natomiast z art. 55 § 1 p.p.s.a. w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny. Wymierzenie organowi grzywny, o której mowa w art. 55 § 1 p.p.s.a., uzależnione jest więc od spełnienia dwóch warunków, to jest stwierdzenia uchybienia przez organ ustawowemu terminowi do przekazania sądowi skargi wraz z aktami i odpowiedzią na skargę oraz złożenia stosownego wniosku przez stronę. Jak słusznie zauważył Sąd I instancji, grzywna ma charakter mieszany: dyscyplinująco-restrykcyjny. Jej celem jest, oprócz dyscyplinowania organu, sankcjonowanie naruszenia podstawowego prawa jednostki do rozpatrzenia sprawy bez zbędnej zwłoki.
Zgodzić się należy z Sądem I instancji, że zawarte w art. 55 § 1 p.p.s.a. sformułowanie "w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., sąd (...) może orzec o wymierzeniu organowi grzywny (...)" oznacza, że wyłączną, materialnoprawną przesłanką orzeczenia grzywny jest niewypełnienie obowiązków określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. w terminie przewidzianym w tym przepisie. Skoro więc wprowadzona w art. 55 § 1 p.p.s.a. dopuszczalność wymierzenia grzywny organowi administracji publicznej jest z jednej strony gwarancją prewencyjną umożliwiającą kontrolę działania organu, a z drugiej strony formą gwarancji represyjnej – formą kary pieniężnej za niewykonanie nałożonego obowiązku, to wymierzenie grzywny jest dopuszczalne tylko, gdy spełnione są ku temu przesłanki ustawowe. Charakter represyjny wymierzenia grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. wyłącza dopuszczalność wykładni rozszerzającej.
Odnosząc się zatem do przesłanek wymierzenia organowi grzywny, wskazanej w ww. przepisie, podkreślić należy, że skarga została przekazana do Sądu I instancji w terminie. Minister skargę z dnia 31 stycznia 2014 r. na postanowienie tego organu z dnia 20 grudnia 2013 r. - otrzymał w tym samym dniu. Następnie skarga ta wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę została doręczona do WSA w dniu 3 marca 2014 r. Trzydziesty dzień terminu, o którym mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a. przypadał na dzień 2 marca 2014 r., tj. na dzień ustawowo wolny od pracy. W związku z tym (w oparciu o art. 83 § 2 p.p.s.a.) uznać należało, że organ dochował ustawowego terminu na dokonanie obowiązku przekazania do sądu skargi wraz z aktami oraz odpowiedzią na skargę w dniu 3 marca 2014 r.
Również w kwestii przekazania Sądowi I instancji kompletnych akt administracyjnych należało przyjąć, że organ przekazał do Sądu wszystkie dokumenty, których przekazania wymaga wspomniany art. 54 § 2 p.p.s.a., tj. skargę, odpowiedź na skargę i akta administracyjne sprawy, zaś Sąd podczas rozpoznawania sprawy nie dostrzegł braków wymagających uzupełnienia, albo utrudniających lub uniemożliwiających rozpoznanie sprawy. W związku z powyższym, wobec wywiązania się przez organ z obowiązku terminowego przekazania skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, wniosek strony o wymierzenie organowi grzywny na mocy art. 55 § 1 p.p.s.a. okazał się niezasadny.
Zasadnie również Sąd I instancji podkreślił, że ocena załączonego do sprawy materiału dowodowego, w tym również ocena jego kompletności, stanowiła przedmiot badania w postępowaniu sądowym wszczętym na skutek wniesionej skargi, a zakończonym wydaniem wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 listopada 2014 r., sygn. akt V SA/Wa 545/14.
Wobec tego należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, że nie zaistniały przesłanki do nałożenia na Ministra Finansów grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a, oddalił zażalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpoznał wniosku pełnomocnika skarżącego o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, gdyż wynagrodzenie dla pełnomocnika ustalonego z urzędu za udzieloną pomoc prawną (art. 250 p.p.s.a.). przyznawane jest w trybie określonym w art. 258 – 261 p.p.s.a.