Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu postanowieniem z dnia 2 marca 2020 r. odmówił przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi A P na pismo Prokuratora Okręgowego w Opolu z dnia [..] listopada 2019 r. w przedmiocie odstąpienia od przedstawienia kandydatury na stanowisko prokuratorskie.
Sąd I instancji powołał się na treść art. 247 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), dalej: p.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. WSA uznał, że skarga na pismo w przedmiocie zwrotu dokumentów jest oczywiście bezzasadna i podlega odrzuceniu, a zatem wniosek o przyznanie prawa pomocy w takiej sprawie podlega oddaleniu.
Skarżąca wniosła zażalenie na powyższe postanowienie zarzucając naruszenie "przepisów postępowania administracyjnego w przedmiocie zasad przyznawania i odmawiania prawa pomocy i dopuszczalności i właściwości drogi administracyjnej i skargi, oceny zasadności skargi, - sprzeczne z materiałem sprawy nie ustalenie faktów, że proces kandydowania przebiega prawnie a nie zachodzi dyskryminowanie skarżącej przez inne podmioty z bezprawnym wpływem na organy i decydentów ws. a za tym nieważność postępowania." Skarżąca formułując powyższy zarzut wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i przyznanie prawa pomocy lub uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 247 p.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi.
Jak trafnie wskazał Sąd I instancji o oczywistej bezzasadności skargi można mówić w przypadku, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. Chodzi zatem o sytuację, w której obowiązujące prawo wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego. Oznacza to, że zastosowanie powołanego przepisu jest dopuszczalne wówczas, gdy stan faktyczny i prawny danej sprawy nie budzi najmniejszych wątpliwości, co do braku szans na uwzględnienie skargi. W szczególności dotyczy to sytuacji, w której skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 p.p.s.a. (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, str. 573).
W ocenie NSA skarga w rozpoznawanej sprawie jest oczywiście bezzasadna. Przedmiotem skargi jest pismo Prokuratora Okręgowego w Opolu w przedmiocie w przedmiocie odstąpienia od przedstawienia kandydatury na stanowisko prokuratorskie.
Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Natomiast zgodnie z art. 1 p.p.s.a. przed sądami administracyjnymi rozpatrywane są sprawy z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz inne sprawy, do których przepisy tej ustawy stosuje się z mocy ustaw szczególnych. Granice kognicji rzeczowej sądów administracyjnych sprecyzowane zostały w przepisach art. 3 § 2 i 3 p.p.s.a., jak również wynikają ze szczególnych przepisów zawartych w innych aktach prawnych. Wyszczególnienie w powyższym przepisie aktów i czynności oraz spraw ma charakter wyczerpujący i stanowi katalog zamknięty (enumeracja pozytywna). Oznacza to, że skarga wniesiona w jakichkolwiek innych przypadkach niż w nim wskazanych, nie podlega właściwości sądów administracyjnych.
Jednocześnie w art. 5 p.p.s.a. ustawodawca określił kategorie spraw nieobjętych zakresem kognicji sądów administracyjnych (enumeracja negatywna), stanowiąc, że sądy administracyjne nie są właściwe w sprawach wynikających z podległości służbowej między przełożonymi i podwładnymi (art. 5 pkt 2 p.p.s.a.).
Zaskarżone pismo nie mieści się w katalogu spraw wymienionych w art. 3§ 2pkt 1-3 i 4a-9, art. 3 § 2a i § 3 oraz art. 4 p.p.s.a.
Zaskarżone pismo nie może być zakwalifikowane jako akt lub czynność z zakresu administracji publicznej, dotyczący uprawnień i obowiązków wynikających z przepisów prawa (art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.). Zaskarżone pismo nie kształtuje bezpośrednio uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Osoba, która nie spełniła wymagań określonych w art. 82 § 1 ustawy o prokuraturze, zarówno w pełnym, jak i częściowym zakresie, ma jeszcze szansę zapobiec skutkom pozostawienia zgłoszenia bez rozpoznania, składając na ręce Prokuratora Krajowego stosowne zastrzeżenie. Zgodnie z treścią art. 82 § 1 Prawa o prokuraturze jeżeli swoją kandydaturę zgłosiła osoba, która nie spełnia warunków do objęcia stanowiska prokuratora, o których mowa w art. 75 § 1 pkt 3-8, zgłoszenie nastąpiło po upływie terminu, o którym mowa w art. 81 § 2, lub nie zawiera dokumentów wymaganych zgodnie z art. 77, prokurator okręgowy zawiadamia zgłaszającego o pozostawieniu zgłoszenia bez rozpatrzenia, podając przyczynę.
Osoba, której zgłoszenie pozostawiono bez rozpatrzenia, może w terminie 7 dni złożyć pisemne zastrzeżenie do Prokuratora Krajowego. Jeżeli Prokurator Krajowy nie uwzględni zastrzeżenia, niezwłocznie przedstawia je wraz ze zgłoszeniem Prokuratorowi Generalnemu. W przedmiocie pozostawienia zgłoszenia bez rozpatrzenia rozstrzyga Prokurator Generalny. W związku z tym co zostało wskazane powyżej pismo w przedmiocie odstąpienia od przedstawienia kandydatury na stanowisko prokuratorskie nie stanowi aktu lub czynności dotyczącego uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, a swoje uprawnienia wynikające z przepisów prawa (w tym przypadku przepisów Prawa o prokuraturze) skarżąca może realizować w postępowaniu zainicjowanym pisemnym zastrzeżeniem do Prokuratora Krajowego.
Skarżąca w zażaleniu podnosi, że nie jest w stanie kontynuować postępowania bez prawa pomocy, jednakże rozpoznając niniejsze zażalenie NSA nie może odnieść do jej możliwości finansowych. W tej sprawie NSA bada zasadność stanowiska Sądu I, który odmówił przyznania prawa pomocy ze względu na oczywistą bezzasadność skargi. WSA w Opolu uznał, że skarga jest oczywiście bezzasadna, zatem nie ma potrzeby badania przesłanek określonych w art. 246 § 1 p.p.s.a. Nawet gdyby przesłanki z art. 246 § 1 p.p.s.a. były spełnione, to i tak Sad I instancji byłby uprawniony do odmowy przyznania prawa pomocy ze względu na oczywistą bezzasadność skargi.
Z tych wszystkich względów NSA orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p. s.a.