Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 7 maja 2010 r., sygn. akt VI SA/Wa 282/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...], w przedmiocie kary pieniężnej za przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy, odmówił M. S. P. O. z siedzibą w K. dopuszczenia do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania.
W uzasadnieniu Sąd I instancji podał, iż w piśmie złożonym na rozprawie w dniu [...] maja 2009 r. M. S. P. O. wniosło o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowym w charakterze uczestnika. Swój wniosek uzasadniło tym, iż realizując cele Statutu reprezentuje interesy prawne i gospodarcze członków – przewoźników realizujących transport drogowy osób. Podniesiono, iż J. P. jest aktualnym i czynnym członkiem Stowarzyszenia.
W ocenie Sądu I instancji, wynik postępowania, którego przedmiotem jest nałożenie kary pieniężnej na stronę skarżącą za przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy, nie dotyczy interesu prawnego Stowarzyszenia. Wskazano również, że sprawa nie dotyczy działalności statutowej Stowarzyszenia, którego celem zgodnie z § 9a Statutu jest reprezentowanie interesów związanych z dzielnością gospodarcza w zakresie transportu drogowego prowadzoną przez członków Stowarzyszenia przed organami administracji państwowej i samorządowej oraz wobec innych przewoźników. Podkreślono, iż w Statucie nie mowy o reprezentowaniu członków przed sądem administracyjnym.
W zażaleniu M. S. P. O. zaskarżyło powyższe postanowienie w całości, wnosząc o jego uchylenie i spowodowanie dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w sprawie w charakterze uczestnika.
W uzasadnieniu podniesiono, iż § 9a Statutu wprawdzie nie uwzględnia sądów administracyjnych w katalogu organów i instytucji, przed którymi Stowarzyszenie ma reprezentować interesy prawne i gospodarcze swoich członków, ale również nie ma w nim też zapisu o możliwości udziału Stowarzyszenia w postępowaniach administracyjnych przed samorządowymi kolegiami odwoławczymi. Podkreślono jednak fakt wielokrotnego dopuszczania Stowarzyszenia do udziału w charakterze strony przed SKO w Krakowie i Nowym Sączu oraz Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie i w Krakowie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności.
Statut M. S. P. O. w § 9a stanowi, iż celem Stowarzyszenia jest reprezentowanie interesów, związanych z działalnością gospodarczą w zakresie transportu drogowego osób prowadzoną przez członków Stowarzyszenia, przed organami administracji państwowej i samorządowej oraz wobec innych przewoźników. Ze Statutu wynika zatem wprost, że działanie Stowarzyszenia jest ograniczone i nie przewiduje reprezentowania przed sądami administracyjnymi. Stanowisko Sądu I instancji było zatem w tym zakresie trafne.
Ponadto, skoro na gruncie niniejszej sprawy nie ma wystarczających podstaw do twierdzenia, że M. S. P. O. chodziło o kontrolę społeczną (a nie tylko o reprezentowanie indywidualnych interesów członka Stowarzyszenia – J. P.), to uwzględnienie wniosku Stowarzyszenia prowadziłoby do wypaczenia sensu udziału organizacji społecznej w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
W postanowieniu z dnia 28 września 2009 r., sygn. akt II GZ 55/09, Naczelny Sąd Administracyjny w składzie 7 sędziów uznał, iż "w świetle przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) brak jest podstaw prawnych do stosowania przez sąd administracyjny przesłanek z art. 31 § 1 k.p.a. w postępowaniu o dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym prowadzonym stosownie do art. 33 § 2 p.p.s.a." Naczelny Sąd Administracyjny uznał jednak, iż taki pogląd nie może automatycznie skutkować dopuszczeniem organizacji społecznej do udziału w postępowaniu, jeśli sprawa dotyczy statutowej działalności tej organizacji. Istota sprawy tkwi bowiem w rozwiązaniach ustrojowych sądownictwa administracyjnego. I tak, istotą udziału organizacji społecznej nie jest zaspokojenie "partykularnych interesów" samej organizacji, ale zapewnienie szeroko pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem.
A zatem, sąd administracyjny badając zgłoszony w trybie art. 33 § 2 p.p.s.a. wniosek o dopuszczenie jej do udziału w sprawie winien sprawdzić, czy spełnione są warunki formalno- prawne, tj. organizacja jest powołana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa powszechnie obowiązującego, a zakres działalności statutowej uwzględnia charakter rozstrzyganej sprawy sądowoadministracyjnej; czy udział tej organizacji odpowiada celowi sądownictwa administracyjnego tj. sprzyja realizacji "sądowej kontroli administracji" i wreszcie, czy organizacja realizuje cel publiczny do którego została powołana.
Udział organizacji społecznej w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie może, co do zasady, służyć tylko realizacji partykularnych interesów władz organizacji lub jej członków.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.