Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 4 lutego 2009 r., sygn. akt VII SA/Wa 764/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odmówił J. L. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku w wysokości 100 zł w sprawie ze skargi J. L. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w przedmiocie stwierdzenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że J. L. złożyła wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 11 grudnia 2008 r. oddalającego jej skargę na decyzję Prezesa NFZ. Wobec złożenia przez skarżącą wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, została ona wezwana do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku w wysokości 100 zł. Pismem z dnia 6 stycznia 2009 r. J. L. wniosła o zwolnienie jej z ponoszenia powyższej opłaty.
Odmawiając skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie obejmującym zwolnienie od opłaty kancelaryjnej Sąd wskazał, że po złożeniu w dniu 23 czerwca 2008 r. (data prezentaty Sądu) urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF) postanowieniem z dnia 4 września 2008 r. przyznano skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 200 zł, a w pozostałym zakresie wniosek oddalono. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że ponieważ skarżąca zaciąga pożyczki na cele nie wskazane we wniosku o zwolnienie z kosztów sądowych i spłaca kredyt za syna, to wnosząc sprawę do sądu powinna przewidzieć wydatki z tym związane i zabezpieczyć potrzebne środki.
W ocenie Sądu wydatek w kwocie 100 zł nie spowoduje uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżącej i rodziny. Sąd podkreślił również, że we wniosku z dnia 6 stycznia 2009 r. skarżąca wskazała, że jej sytuacja się nie zmieniła. Tym samym w ocenie Sądu skarżąca nie wykazała w sposób niebudzący wątpliwości, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej ją do przyznania prawa pomocy, albo że jej sytuacja pogorszyła się od czasu złożenia poprzedniego wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 23 czerwca 2008 r.
W zażaleniu na powyższe postanowienie J.L. wniosła o zwolnienie jej z opłaty za sporządzenie uzasadnienia wyroku. Skarżąca wskazała, że ma na koncie debet w wysokości 3100 zł, z czego wynika, że nie stać jej nawet na podstawowe opłaty i żywność. Wskazała ponadto, że łączna kwota zadłużenia jej i jej męża wynosi około 80000 zł, a jej sytuacja majątkowa od czasu wydania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowienia z dnia 4 września 2008 r. uległa znacznemu pogorszeniu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi mającą za zadanie zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego.
Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie z postanowieniem art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., prawo pomocy może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub podczas jego trwania. W przypadku osoby fizycznej wniosek powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące m.in. dokładne dane o jej stanie majątkowym, dochodach oraz stanie rodzinnym (art. 252 § 1 p.p.s.a.). Jeżeli oświadczenie to okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego, rodzinnego oraz możliwości płatniczych strony, bądź wzbudza wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć - na wezwanie sądu - w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe (art. 255 p.p.s.a.).
W świetle powyższych uwag i w oparciu o akta sprawy stwierdzić należy, że Sąd I instancji nie podjął wszystkich czynności w celu dokładnego wyjaśnienia sytuacji majątkowej skarżącej. Wskazać należy, że Sąd po złożeniu przez skarżącą wniosku o zwolnienie jej z obowiązku uiszczenia opłaty kancelaryjnej powinien wysłać jej formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy stosownie do art. 252 p.p.s.a. To uchybienie Sądu I instancji w istocie uniemożliwiło ocenę sytuacji materialnej skarżącej. Skarżąca w zażaleniu wskazała bowiem szereg informacji, które nie wynikają z akt sprawy.
W tej sytuacji po przesłaniu skarżącej formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy Sąd I instancji ponownie oceni jej sytuację materialną i rozważy przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Biorąc powyższe okoliczności pod uwagę Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 w zw. z art. 197 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.