Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 28 listopada 2008 r., sygn. akt V SA/Wa 2248/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odrzucił skargę kasacyjną Z. K. w W. - P. H. [...] K. N. (dalej: Z. K.) w sprawie ze skargi Z. K. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] czerwca 2007 r., nr [...] w przedmiocie określenia kwoty dotacji przypadającej do zwrotu.
W uzasadnieniu postanowienia Wojewódzki Sąd Administracyjny podał m. in., że w dniu 28 maja 2008 r. skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Wniosek ten został podpisany przez profesjonalnego pełnomocnika. Postanowieniem z dnia 23 lipca 2008 r., sygn. akt V SA/Wa 2248/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. pozostawił powyższy wniosek bez rozpoznania. Rozstrzygnięcie to zostało podtrzymane przez Naczelny Sąd Administracyjny, postanowieniem z dnia 10 września 2008 r., sygn. akt II GZ 214/08.
W dniu 23 października 2008 r. Z. K. doręczono odpis prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 13 grudnia 2007 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 32.860 złotych. W zakreślonym terminie siedmiu dni od dnia doręczenia Z. K. wezwania żądany wpis nie został uiszczony, natomiast w dniu 28 października 2008 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w postaci częściowego zwolnienia od kosztów sądowych.
Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. uznał, że termin do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej upłynął bezskutecznie. Sąd I instancji wziął pod uwagę orzecznictwo Sądu Najwyższego wskazujące, iż jeśli wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych złożony przez stronę w terminie otwartym dla uiszczenia wpisu od środka odwoławczego został prawomocnie oddalony, to bezskuteczny upływ terminu oznaczonego w ponownie wydanym zarządzeniu przewodniczącego powoduje odrzucenie środka odwoławczego, choćby strona złożyła kolejny wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 kwietnia 1999 r., sygn. akt I CKN 1461/98, publ. OSNCP 1999 Nr 11, poz. 196).
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 220 § 3 w zw. z art. 58 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. odrzucił skargę kasacyjną Z. K. Od postanowienia z dnia 28 listopada 2008 r. skarżący wniósł zażalenie zaskarżając orzeczenie w całości i wnosząc o jego uchylenie. Postanowieniu zarzucono naruszenie art. 220 § 3 p.p.s.a. poprzez błędne zastosowanie w sprawie.
W uzasadnieniu Z. K. podniósł, że jeżeli strona po doręczeniu jej wezwania do uiszczenia opłaty sądowej, ale przed upływem siedmiodniowego terminu złoży wniosek o zwolnienie jej od kosztów sądowych, pierwotne wezwanie traci aktualność. Wskazał również, że w przypadku, kiedy wniosek o przyznanie prawa pomocy zostanie merytorycznie rozpoznany i w wyniku tego rozpoznania prawomocnie oddalony, to strona powinna zostać ponownie wezwana do uiszczenia wpisu, a ewentualny brak uiszczenia wpisu w wyznaczonym powtórnie terminie powoduje odrzucenie skargi. W niniejszej sprawie poprzedni wniosek strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy nie został merytorycznie rozstrzygnięty, lecz pozostawiony bez rozpoznania, skutkiem czego strona może nadal złożyć formalnie poprawny wniosek o przyznanie prawa pomocy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
W przypadku pism wnoszonych przez strony, które nie są należycie opłacone, przewodniczący wydziału na podstawie art. 220 § 1 p.p.s.a. wzywa w drodze zarządzenia wnoszącego pismo do uiszczenia opłaty w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Należy zgodzić się z poglądem, że nieuzupełnienie w wyznaczonym terminie takiego braku obliguje sąd do odrzucenia wniesionego środka odwoławczego, stosownie do art. 220 § 3 p.p.s.a.
W konkretnej sprawie odnosząc się do stanowiska przyjętego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny należy przede wszystkim zauważyć, że pozostawienie wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania na podstawie art. 257 p.p.s.a. (które miało miejsce w przypadku wniosku Z. K. z dnia 28 maja 2008 r.), nie stanowi jego merytorycznego rozstrzygnięcia, a zatem ponowne wniesienie takiego wniosku nie musi być nawet uzasadnione wystąpieniem jakichkolwiek nowych okoliczności przemawiających za jego przyznaniem (tak też w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt I FZ 424/05, niepubl.). Słusznie więc zauważył skarżący, iż powołane orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 21 kwietnia 1999 r., sygn. akt I CKN 1461/98, odnosi się do stanu faktycznego, w którym wniosek o przyznanie prawa pomocy został poddany merytorycznej ocenie sądu i w jej wyniku oddalony, a więc do innej sytuacji niż w rozpoznawanej sprawie.
W konsekwencji, mając na względzie wyżej wskazane okoliczności oraz fakt, że wniosek Z. K. z dnia 28 października 2008 r. nie został rozpoznany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, a także biorąc pod uwagę pogląd wyrażony przez Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 8 października 1998 r., sygn. akt III RN 54/98 (OSNAPiUS 1999, nr 11, poz. 356), zgodnie z którym przed rozpoznaniem złożonego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych nie jest dopuszczalne odrzucenie skargi z powodu nieuiszczenia wpisu, należy uznać, że w sprawie nie było dopuszczalne odrzucenie skargi kasacyjnej z powyższego powodu. Złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy przerwało bowiem bieg terminu wskazanego w zarządzeniu przewodniczącego, zaś rozpoznanie tego wniosku należy uznać za pierwotne w stosunku do ewentualnego kolejnego wezwania do uiszczenia wpisu od wniesionego środka odwoławczego.
Mając powyższe na uwadze, wobec naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny art. 254 § 1 p.p.s.a., poprzez nierozpoznanie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy i bezpodstawne odrzucenie skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.