Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 10 grudnia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.) odmówił M. B. wstrzymania wykonania zaskarżonej przez niego decyzji Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia [...] marca 2018 r. w przedmiocie ustalenia podwyższonej opłaty eksploatacyjnej za wydobywanie kopaliny bez wymaganej koncesji.
Zdaniem Sądu I instancji we wniosku skarżącego brak było uzasadnienia wskazującego na istnienie przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżący w żaden sposób nie wskazał, na czym miałaby polegać zagrażająca mu szkoda, co konkretnie zagraża skarżącemu i jakie się z tym wiążą konsekwencje. Nie przedstawił żadnych konkretnych skutków, do jakich może doprowadzić wyegzekwowanie zaskarżonej decyzji. Stwierdzono jedynie, że sytuacja rodzinna została przedstawiona w skardze. Dołączenie do pisma upomnienia z 28 września 2018 r. wzywającego do zapłaty należności pieniężnych również nie wyjaśniło do jakich konkretnie skutków może dojść w wyniku uiszczenia należnej kwoty bądź egzekucji.
Sąd I instancji pokreślił, że sam fakt istnienia obowiązku wykonania zaskarżonej decyzji nie może stanowić przesłanki uzasadniającej wniosek o wstrzymanie jej wykonania. Konieczność zapłaty egzekwowanego świadczenia i związane z tym uszczuplenie majątku dłużnika są zwykłym następstwem takiej decyzji. Obowiązkiem wnioskodawcy jest zatem wykazanie, iż na skutek zapłaty spornej kwoty grozi mu szkoda, której rozmiary przekraczają zwykłe następstwa zapłaty, bądź też, że do odwrócenia skutku wykonania zaskarżonej decyzji nie wystarczy zwrot wyegzekwowanej należności wraz z odsetkami.
Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli M. B. i D. I., wnosząc o zmianę zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie zaskarżonej decyzji wskazując, że Sąd I instancji posiadał wiedzę o sytuacji rodzinnej i majątkowej, gdyż w stosunku do jednego ze skarżących zwolnił z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych – opłaty od skargi powyżej kwoty 500 zł. W związku z tym sytuacja finansowa i rodzinna skarżącego została przedstawiona w sposób wystarczający.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Jak słusznie zauważył Sąd I instancji, zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1 przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przesłanki w postaci wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, o których mowa w tym przepisie odnoszą się do sytuacji, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny zostanie wykonany, a następnie na skutek uwzględnienia skargi akt ten zostanie wzruszony. O takim potencjalnym niebezpieczeństwie jest mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. i z tą sytuacją należy wiązać możliwość wyrządzenia szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia.
Natomiast trudne do odwrócenia skutki są to skutki faktyczne lub prawne, które raz zaistniałe, spowodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, a powrót do stanu poprzedniego może nastąpić po długim czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie NSA z dnia 27 sierpnia 2013 r., sygn. akt I GZ 211/13; dostępne w CBOSA).
Przenosząc te rozważania na grunt sprawy zawisłej przed Sądem I instancji zauważyć najpierw należy, że przedmiotem skargi jest decyzja ustalająca solidarnie skarżącemu M. B. i uczestnikowi D. I. opłatę podwyższoną za wydobycie bez wymaganej koncesji kopaliny w wysokości 356 242 zł. Opłatą tą podmioty te obciążone są solidarnie, w ramach tzw. współuczestnictwa materialnego, to jest wówczas, gdy dla kilku osób uprawnienia lub obowiązki związane z przedmiotem zaskarżenia są wspólne. Co prawda jej uiszczenie przez jedną z tych osób zwalnia pozostałe od obowiązku uiszczenia opłaty. Jednakże w tej sprawie w stosunku do skarżącego Sąd I instancji postanowieniem z dnia 5 lipca 2018 r. zwolnił z obowiązku uiszczenia części każdorazowej opłaty sądowej, przekraczającej kwotę 500 zł. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego mając na uwadze regulację zawartą w powyższym przepisie ustawy i argumentację zawartą w zażaleniu jak i na wcześniejszym etapie postępowania należy uznać, że bezpośrednim skutkiem wykonania wobec skarżącego zaskarżonej decyzji może być utrata środków pieniężnych na bieżące utrzymanie siebie i rodziny.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wykonanie zaskarżonej decyzji może w kontekście całokształtu okoliczności spowodować trudne do odwrócenia skutki. W takiej sytuacji konieczne stało się zastosowanie ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
Ze wskazanych powodów Naczelny Sad Administracyjny działając na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie, a następnie na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji.