Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z dnia 24 lipca 2007 r., sygn. akt V SA/Wa 473/07 w sprawie ze skargi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2006 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, odmówił M. H. przywrócenia terminu do zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 24 kwietnia 2007 r.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że nie mógł jednoznacznie określić czy skarżąca zachowała termin z art. 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. i dlatego rozpoznał sprawę merytorycznie. W ocenie WSA, uchybienie terminu do zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nastąpiło z winy skarżącej, która została pouczona w zawiadomieniu o terminie rozprawy, że uzasadnienie wyroku oddalającego jest doręczane na wniosek zgłoszony w terminie 7 dni od daty ogłoszenia orzeczenia, a złożenie wniosku po upływie wskazanego terminu jest czynnością bezskuteczną. Zdaniem Sądu, skarżąca nie wykazała, że działała z należytą starannością a twierdzenia, że nie miała czasu, aby skoncentrować się na pouczeniu, nie stanowią uzasadnienia dla przyjęcia braku winy w jej działaniu.
W zażaleniu na to postanowienie skarżąca podniosła, że Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając merytorycznie sprawę nie ustalił, czy skarżąca uchybiła terminowi do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Sąd pominął twierdzenia skarżącej dotyczące trudnej sytuacji rodzinnej, koncentrując się jedynie na jej twierdzeniu, że nie miała czasu, aby skupić się na pouczeniu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 86 - 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., przesłankami przywrócenia terminu są: złożenie wniosku w terminie siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia, uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, równoczesne dokonanie czynności uchybionej.
Podstawową przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy strony, która nie dokonała w terminie czynności procesowej. Ustawodawca nie określił kryteriów oceny zachowania strony, co oznacza, że kwestia ta pozostawiona została uznaniu sądu. Brak winy w uchybieniu terminowi powinien być oceniany przy uwzględnieniu wszelkich okoliczności konkretnej sprawy.
Sąd rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności procesowej powinien w pierwszej kolejności ustalić, czy został on złożony w terminie określonym w art. 87 § 1 p.p.s.a. Termin siedmiu dni do wniesienia wniosku liczy się od daty ustania przyczyny uchybienia terminu. W związku z tym obowiązkiem Sądu I instancji było w pierwszej kolejności ustalenie konkretnej daty ustania przeszkody uniemożliwiającej dokonanie czynności przez skarżącą w terminie, czego Sąd ten nie uczynił.
Następna kwestią, która wymagała wyjaśnienia było zaistnienie okoliczności stanowiących przyczynę uchybienia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 24 kwietnia 2007 r. Z treści wniosku wynikało, że skarżąca nie dochowała terminu z powodu konieczności sprawowania opieki nad chorą matką a następnie obowiązkami związanymi z jej pogrzebem. Zachodziła w związku z tym potrzeba ustalenia związku czasowego tych zdarzeń z terminem złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku i wniosku o przywrócenie terminu dla dokonania tej czynności. Nie można bowiem wykluczyć, że związek taki zachodzi a sytuacja osobista w jakiej znalazła się skarżąca mieści się w pojęciu niezawinionej przyczyny uchybienia terminowi. Zaskarżone postanowienie zapadło bez wyjaśnienia tych istotnych okoliczności.
Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. W wypadku istnienia uzasadnionych wątpliwości co do wskazanych we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności i przedstawionej argumentacji, przewodniczący może skierować sprawę na rozprawę celem odebrania wyjaśnień. W rozpoznawanej sprawie treść pisma złożonego przez skarżącą na wezwanie Sądu do usunięcia braków wniosku o przywrócenie terminu wskazywała, że nie zrozumiała ona tego wezwania i prawdopodobnie z tej przyczyny nie nadesłała Sądowi wyczerpujących wyjaśnień. W tych konkretnych okolicznościach rzeczą Sądu I instancji było rozważenie potrzeby wyznaczenia rozprawy w celu odebrania wyjaśnień od skarżącej do protokołu. W każdym razie należało podjąć czynności zmierzające do wyjaśnienia występujących w sprawie wątpliwości, istotnych dla oceny zasadności wniosku o przywrócenie terminu do sporządzenia uzasadnienia wyroku.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.