Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2012 r. odrzucił skargę kasacyjną M. W. R. – C. (dalej: skarżąca) od wyroku Sądu I instancji z dnia 9 grudnia 2011 r., sygn. akt. V SA/Wa 1355/11 oddalającego skargę skarżącej na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 2011 r., w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wyjaśnił, że Przewodniczący Wydziału V zarządzeniem z dnia 27 marca 2012 r. wezwał pełnomocnika skarżącej do usunięcia braku formalnego skargi kasacyjnej poprzez złożenie w terminie 7 dni – pod rygorem jej odrzucenia – pełnomocnictwa upoważniającego do sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej w imieniu strony skarżącej.
W wykonaniu powyższego wezwania pełnomocnik - radca prawny B. G., w załączeniu do pisma z dnia 4 kwietnia 2012 r., przesłał do Sądu I instancji pełnomocnictwo z dnia 30 marca 2012 r. udzielone mu przez skarżącą do sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej oraz reprezentowania przez Naczelnym Sądem Administracyjnym.
Sąd I instancji wskazał, że przedłożone przez radcę prawnego pełnomocnictwo nie stanowiło wykonania zarządzenia Przewodniczącego Wydziału, bowiem skarga kasacyjna została wniesiona w dniu 29 lutego 2012 r. i na tę datę należało sprawdzić czy pełnomocnik był upoważniony do jej sporządzenia. W ocenie Sądu I instancji przedstawienie pełnomocnictwa opatrzonego datą 30 marca 2012 r. zostało wystawione po terminie złożenia skargi kasacyjnej oraz po terminie możliwym do jej złożenia. Z tych względów Sąd uznał, że zarządzenie nie zostało wykonane w sposób prawidłowym, a braki skargi kasacyjnej nie zostały usunięte.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył pełnomocnik skarżącej wnosząc o jego uchylenie w całości oraz wskazując, że niezłożenie pełnomocnictwa w terminie zakreślonym w wezwaniu do jego złożenia mogłoby ewentualnie prowadzić do wydania postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Ponadto w ocenie pełnomocnika okoliczność, że data widniejąca na pełnomocnictwie jest późniejsza niż data skargi kasacyjnej nie przesądzało o zakwestionowaniu prawidłowości umocowania pełnomocnika w działaniu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 37 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej: p.p.s.a.) pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Oznacza to, że w aktach sprawy winien znaleźć się pisemny dokument potwierdzający istnienie pełnomocnictwa uprawniającego do reprezentowania strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Braki w tym zakresie podlegają uzupełnieniu na wezwanie, w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a. stosownie do którego, jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Oceniając, czy pełnomocnik prawidłowo wykonał wezwanie sądu, należy mieć na uwadze, że data umieszczona na dokumencie potwierdzającym istnienie pełnomocnictwa wskazuje jedynie dzień podpisania tego dokumentu, nie zaś moment faktycznego udzielenia pełnomocnictwa.
Wymóg udokumentowania czynności udzielenia pełnomocnictwa w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest spełniony poprzez pisemne potwierdzenie istniejącego pełnomocnictwa, nawet jeżeli potwierdzenie to zostanie dokonane z datą późniejszą niż czynność procesowa, do dokonania której pełnomocnictwo było wymagane (por. postanowienie NSA z dnia 20 grudnia 2005 r., sygn. akt II OSK 241/05 i postanowienie NSA z dnia 13 czerwca 2007 r., sygn. akt I OZ 420/07). Skoro zatem pełnomocnik składa w imieniu mocodawcy skargę kasacyjną, zaś dokument potwierdzający umocowanie do reprezentowania skarżącej przedkłada w terminie późniejszym, to przy braku przesłanek wskazujących jednoznacznie na późniejsze udzielenie pełnomocnictwa należy przyjąć, że istniało ono już w chwili składania skargi kasacyjnej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego taka wykładnia powołanego przepisu w najpełniejszy sposób zapewnia stronom realizację ich prawa do rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny.
Jednocześnie pojęcie pełnomocnictwa, jak podkreślił Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały z 27 listopada 2003 r. (sygn. akt III CZP 74/03 OSNC 2005/1/6) ma dwojakie znaczenie; z jednej strony oznacza pochodzące od mocodawcy umocowanie pełnomocnika do działania w jego imieniu, z drugiej natomiast strony - dokument obejmujący (potwierdzający) to umocowanie.
W niniejszej sprawie radca prawny B. G. w terminie oznaczonym w wezwaniu Przewodniczącego Wydziału V przedłożył pełnomocnictwo do sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej oraz reprezentowania M. W. R. – C. przez Naczelnym Sądem Administracyjnym. Wprawdzie nadesłany dokument został oznaczony datą 30 marca 2012 r., jednak w świetle powyższych rozważań należy uznać, że nie może wpłynąć to na ocenę zakresu udzielonego pełnomocnictwa. Nie ma bowiem w tym przypadku znaczenia fakt, że data pełnomocnictwa jest późniejsza niż data sporządzenia skargi kasacyjnej. Istotny jest bowiem sam fakt umocowania pełnomocnika do reprezentowania interesów skarżącej przed sądem. Doręczone w terminie zakreślonym przez Sąd I instancji pełnomocnictwo potwierdzało jedynie fakt wcześniejszego umocowania.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uznanie przez Sąd I instancji, że skarżąca nie wykonała w sposób prawidłowy zarządzenia co skutkowało, iż braki skargi kasacyjnej nie zostały usunięte należy uznać za nadmierny formalizm i pozbawienie strony prawa do sądu, co stanowi naruszenie jednej z podstawowych zasad zagwarantowanych w art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483), zgodnie z którym każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd.
Z przytoczonych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia