Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z 8 lipca 2010 r., sygn. akt V SA/Wa 178/09, odmówił T. Spółce z o.o. w W. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, w sprawie ze skargi T. Spółki z o.o. w W. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z [...] grudnia 2008 r., w przedmiocie płatności obszarowych.
Sąd stwierdził, że skarżąca nie wykazała, iż uchybiła terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku bez swojej winy. Wprawdzie w powiadomieniu o terminie rozprawy została wpisana nieprawidłowa nazwa ulicy, jednak w ocenie Sądu ta okoliczność nie skutkowała niepodjęciem korespondencji przez skarżącą. Sąd zauważył, że korespondencja zawierająca powiadomienie o terminie rozprawy zaadresowana została na ul. Kołbucką [...], podczas gdy właściwym adresem skarżącej była ul. Kłobucka [...]. Korespondencja była dwukrotnie prawidłowo awizowana i powróciła do Sądu z adnotacją "mieszkanie zamknięte".
W ocenie Sądu okoliczność ta świadczy o tym, że doręczający korespondencję urząd pocztowy potraktował nieprawidłową nazwę ulicy, jako oczywistą omyłkę i podjął próbę doręczenia pod prawidłowym adresem, tym bardziej, że w W. nie ma ul. Kołbuckiej. Prawidłowe doręczenie - poprzez awizo - korespondencji zawierającej powiadomienie o terminie rozprawy potwierdza również, zdaniem Sądu, fakt wcześniejszego odebrania przez skarżącą korespondencji zawierającej odpowiedź na skargę, wysłaną na adres ul. Kołbucka [...], [...] W. W zażaleniu na powyższe postanowienie T. Sp. z o.o. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. Zarzuciła naruszenie przepisów postępowania tj.:
- 1. art. 67 § 2 i 3, w zw. z art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 1 i 5 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270; dalej p.p.s.a.), polegające na błędnej wykładni i niewłaściwym zastosowaniu ww. przepisów, poprzez niedoręczenie skarżącej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. orzeczenia tego Sądu z 21 maja 2009 r. (sygn. akt V SA/Wa 178/09) oraz wezwania na rozprawę z 7 kwietnia 2009 r. na prawidłowy adres dla doręczeń, co w konsekwencji pozbawiło Stronę możliwości obrony swoich interesów w trakcie postępowania oraz bezzasadne nieprzywrócenie na wniosek Strony terminu do złożenia wniosku o sporządzenie pisemnego uzasadnienia do ww. wyroku w sytuacji, w której wniosek ten był w pełni uzasadniony.
- 2. art. 73 § 1 i 4 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na zastosowaniu instytucji doręczenia zastępczego w sytuacji, w której brak było do tego podstaw z uwagi na niewłaściwy adres Strony, pod który nastąpiła próba doręczenia pisma, jak również niewłaściwe awizowanie przesyłki przez doręczyciela, które to uchybienia miały wpływ na wynik sprawy, bowiem Strona została pozbawiona możliwości obrony swoich interesów w postępowaniu toczącym się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w W. o sygn. akt V SA/Wa 178/09.
W uzasadnieniu Spółka podniosła, że uchybienia w doręczaniu jej pism, w postaci wskazania błędnego adresu przez Sąd pierwszej instancji, skutkowały tym, iż skarżąca nie wiedziała o rozprawie wyznaczonej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. i nie mogła w terminie złożyć wniosku o uzasadnienie wyroku w sprawie
V SA/Wa 178/09. Wskazała, że nie można obciążać jej negatywnymi konsekwencjami pomyłki Sądu, w zakresie adresu, pod który została wysłana przesyłka pocztowa. Zdaniem skarżącej Sąd nie mógł domniemywać, że Urząd Pocztowy zorientował się w pomyłce Sądu i podjął próbę skutecznego doręczenia przesyłki na prawidłowy adres. Urząd Pocztowy winien odesłać przesyłkę nadawcy z adnotacją o nieprawidłowości adresu, a nie na własną rękę próbować doręczyć przesyłkę, a tym bardziej ją awizować. W ocenie skarżącej instytucja doręczenia zastępczego nie mogła mieć zastosowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie należy znać za zasadne.
Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.) należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Wniosek o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.).
W przepisie art. 86 § 1 p.p.s.a. nie określono kryteriów, według których należy oceniać zachowanie strony. Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu Sądu. Daje to Sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne.
W rozpoznawanej sprawie Spółka uchybiła terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, twierdząc, że zawiadomienie o terminie rozprawy zostało wysłane przez Sąd na nieprawidłowy adres. Wobec tego, zdaniem Spółki, nie wiedząc o rozprawie, nie mogła w terminie złożyć wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, a więc uchybiła temu terminowi bez swojej winy.
W tym stanie rzeczy badanie przez Sąd pierwszej instancji przesłanki braku winy strony w uchybieniu terminu, powinno być poprzedzone wyjaśnieniem i rozważeniem okoliczności dotyczących skuteczności doręczenia zawiadomienia o terminie rozprawy.
Jak stanowi art. 73 p.p.s.a., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w przepisach art. 65-72 ustawy, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1 - § 4. A zatem, w postępowaniu sadowoadministracyjnym przesyłka winna być awizowana dwukrotnie i przechowywana w pocztowej placówce oddawczej przez siedem kolejnych dni po każdym awizowaniu, a dokonane awiza winny odpowiadać wymogom przepisów prawa. Jest to istotne, gdyż prawidłowe zastosowanie instytucji prawnej przewidzianej w art. 73 p.p.s.a. uzasadnia przyjęcie domniemania faktycznego, że pismo dotarło do adresata. Aby uznać doręczenie zastępcze za dokonane prawidłowo muszą łącznie zostać spełnione przesłanki określone w art. 73 p.p.s.a. W szczególności adres, na który skierowano korespondencję, musi być prawidłowy.
Tylko bowiem w przypadku zachowania wszystkich wymogów ustanowionych dla doręczenia zastępczego doręczenie takie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu czternastu dni. W przeciwnym razie brak jest podstaw do przyjęcia domniemania doręczenia i łączenia z wadliwym doręczeniem skutków prawnych, jakie można wywodzić jedynie ze skutecznego doręczenia pisma stronie.
W rozpoznawanej sprawie skarżąca w skardze wskazała, jako adres do doręczeń ul. Kołbucką [...], [...] W. Jednocześnie na kopercie, w której umieszczona była skarga widnieje pieczątka, że adresem do korespondencji jest ul. Kłobucka [...], [...] W. Prawidłowy adres do doręczeń, jak wynika z oświadczenia strony w zażaleniu, to ul. Kłobucka [...]. Sąd prowadząc korespondencję ze stroną wysyłał przesyłki bądź na ulicę Kłobucką [...] (wezwanie do uzupełnienia braków skargi), bądź Kołbucką [...] (odpis odpowiedzi na skargę). Przesyłki te były skutecznie doręczane. Z kolei zawiadomienie o terminie rozprawy zostało wysłane na ulicę Kołbucką [...]. Na przesyłce znajduje się adnotacja o dwukrotnym awizowaniu.
Sąd badając przesłankę braku winy strony w uchybieniu terminu uznał, że doręczenie zawiadomienia o terminie rozprawy na ul. Kołbucką [...], mimo że nazwa ulicy była nieprawidłowa, było skuteczne i w związku z niespełnieniem przesłanki braku winy odmówił Spółce przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku.
Z tym poglądem Sądu nie sposób się zgodzić. Wskazać należy, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, które mogły mieć wpływ na spełnienie przesłanki braku winy w uchybieniu terminu, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Podkreślenia wymaga, że uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy nie oznacza udowodnienia braku winy, ponieważ uprawdopodobnienie istnienia danej okoliczności jest środkiem zastępczym dowodu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność twierdzenia o jakimś fakcie.
Sąd pierwszej instancji uznając winę strony w uchybieniu terminu nie uwzględnił faktu istnienia wątpliwości dotyczących adresu skarżącej i nie wziął pod uwagę własnej niekonsekwencji w adresowaniu przesyłek do strony. Tym bardziej, że Sąd powinien był ustalić prawidłowy adres Spółki, biorąc pod uwagę, że przyjmowanie fikcji doręczenia pisma może mieć doniosłe skutki dla strony postępowania sądowoadministracyjnego i dla ochrony jej interesów w postępowaniu.
W związku z tym przy ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. raz jeszcze zbada czy strona spełniła przesłanki do przywrócenia terminu i rozważy, czy wskazane wyżej wątpliwości nie stanowią okoliczności przemawiających za uznaniem, że do uchybienia terminu w rozpoznawanej sprawie doszło z przyczyn obiektywnych, to jest niezawinionych przez skarżącą Spółkę.
Z powyższych przyczyn, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.