Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 17 listopada 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uwzględnił wniosek J. S. o wymierzenie Marszałkowi Województwa Wielkopolskiego grzywny za nieprzekazanie skargi oraz akt sprawy i odpowiedzi na skargę, wymierzając organowi grzywnę w kwocie 100 zł oraz zasądzając od organu na rzecz wnioskodawcy kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Sąd I instancji wskazał, że skarga J. S., nazwana wnioskiem, została wniesiona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu za pośrednictwem organu w dniu 3 października 2019 r. Tymczasem organ nie przekazał jej do Sądu w ustawowym terminie, określonym art. 54 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm. dalej: p.p.s.a.). Wskazał również, że skarga została przekazana do Sądu dopiero w dniu 14 lutego 2020 r.
Taki stan nie nasuwał wątpliwości Sądu I instancji, że skarga J. S. nie została przekazana przez Marszałka Województwa w ustawowym terminie. Organ uchybił, i to znacznie, terminowi określonemu w art. 54 § 2 p.p.s.a.
W zakresie orzeczonej grzywny Sąd wskazał, miarkując wysokość grzywny, że miał na uwadze fakt, że nieprzesłanie skargi wynikało z błędnej kwalifikacji pisma przez organ, gdyż w jego ocenie charakteryzowała się ona znamionami skargi w rozumieniu k.p.a., a nie skargi do sądu wojewódzkiego. Sąd miał również na uwadze fakt, że organ niezwłocznie po uzyskaniu informacji o zawisłej przed Sądem sprawie z wniosku o wymierzenie organowi grzywny przekazał skargę Sądowi.
Sąd I instancji nie dopatrzył się przy tym, aby działanie organu charakteryzowały rażące nieprawidłowości lub intencjonalne postępowanie w złej wierze. Zwrócił uwagę, że fakt braku właściwej reakcji na skargę mógł wynikać z okoliczności, iż faktycznie treść skargi na działanie Marszałka Województwa mogła nasuwać wątpliwości i rozbieżne interpretacje co do tego, w jakim trybie została ona wniesiona.
J. S. wniósł zażaleniem na postanowienie Sądu I instancji domagając się zmiany wysokości grzywny nałożonej na organ.
W motywach zażalenia strona podniosła, że "żadne usprawiedliwienie nie może być brane pod uwagę, gdyż brak znajomości wykorzystywanego prawa nie może tłumaczyć ani moderatora takiego postępowania, ani Marszałka. Moderator wyspecjalizował się w łamaniu prawa i doprowadził tym do skorumpowania sędziego.".
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Poza sporem pozostaje okoliczność uchybienia przez organ obowiązkowi, o którym mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a.
Analiza akt przedmiotowej sprawy bezsprzecznie wskazuje, że Marszałek Województwa Wielkopolskiego nie przekazał do sądu administracyjnego skargi J. S. wraz z aktami oraz odpowiedzią na skargę w terminie, o którym mowa w powołanym przepisie.
Słusznie wobec tego Sąd I instancji, co do zasady, wymierzył organowi grzywnę. Jednakże Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska Sądu I instancji odnośnie podstaw i wysokość wymierzonej Marszałkowi Województwa Wielkopolskiego grzywny.
Przepis art. art. 55 § 1 p.p.s.a., określa, że w razie niezastosowania się przez organ do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., a więc przekazania sądowi przez organ skargi wraz z kompletem uporządkowanych akt i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 156 § 6. Wysokość grzywny, stosownie do art. 156 § 6 p.p.s.a., może być orzeczona do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego.
Na tle powołanej regulacji, art. 55 § 1 p.p.s.a., przyjęło się, że grzywna w nim określona ma charakter mieszany, tj. dyscyplinująco – restrykcyjny. Wyłączną materialnoprawną przesłanką jej wymierzenia jest niewypełnienie obowiązku określonego w art. 54 § 2 p.p.s.a. Grzywna pełni również funkcję prewencyjną, albowiem ukaranie grzywną służy zapobieganiu naruszenia prawa poprzez przewlekanie postępowania sądowoadministracyjnego. Przyjmuje się również, że dla wymierzenia organowi grzywny nie mają znaczenia przyczyny nieprzekazania skargi sądowi. Okoliczności ległe u podstaw zaistniałego naruszenia terminu mogą mieć jedynie wpływ na ustalenie wysokości grzywny (por. postanowienia NSA z: 22 lipca 2014 r., sygn. akt I OZ 489/14; 22 maja 2014 r., sygn. akt I OZ 382/14; 17 grudnia 2013 r., sygn. akt II GZ 728/13, 6 marca 2014 r., sygn. akt I OZ 141/14).
W postanowieniu z dnia 17 stycznia 2014 r., sygn. akt I OZ 1259/13 wyrażono natomiast pogląd, który Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający tą sprawę podziela, iż sąd administracyjny - rozważając zasadność grzywny i miarkując jej wysokość - może brać pod uwagę takie okoliczności, jak m.in. charakter, pozycję i sytuację organu administracji; przykład, jaki postępowanie tego organu daje innym; wagę uchybienia w świetle standardów państwa prawnego; potrzebę kształtowania autorytetu wymiaru sprawiedliwości w optyce organów; a wreszcie i to, czy wnioskujący o wymierzenie grzywny będzie mógł mieć obiektywne poczucie, że wymierzona grzywna i związana z nią dolegliwość dla organu jest proporcjonalna do negatywnych konsekwencji, jakie wnioskującemu o wymierzenie grzywny przyniosło niedopełnienie przez organ dyspozycji art. 54 § 2 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że wysokość wymierzonej przez Sąd I instancji grzywny w kwocie 100 złotych, nie będzie spełniać funkcji, jaką powinna nieść ze sobą grzywna wymierzana organowi administracji publicznej w związku z faktem naruszenia obowiązujących przepisów prawa, przede wszystkim zaś przepisów, skutkiem których jest utrudnianie lub uniemożliwianie stronie postępowania administracyjnego skutecznego poddania działań organu kontroli sądowej i to bez względu na okoliczność, czy naruszenie to nosiło znamiona celowego lub niecelowego działania.
Jak wynika z motywów postanowienia Sądu I instancji, na wysokość grzywny decydujący wpływ miała okoliczność dokonania błędnej kwalifikacji pisma Jerzego Sobkowiaka, jakiej dokonał organ uznając, iż charakteryzowało się ono znamionami skargi w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego. W ocenie Sąd I instancji: " (...) fakt braku właściwej reakcji na skargę mógł wynikać z okoliczności, iż faktycznie treść skargi na działanie Marszałka Województwa mogła nasuwać wątpliwości i rozbieżne interpretacje co do tego, w jakim trybie jest ona wnoszona.".
Opisane działanie organu, którego skutkiem było nieprzekazanie skargi do sądu, nie może zostać potraktowane, jako okoliczność łagodząca w zaistniałym naruszeniu obowiązków organu, albowiem organ jako podmiot o uprzywilejowanej pozycji powinien wykazywać się szczególną dbałością w stosowaniu prawa i procedur z niego wynikających. Organ dbałością taką powinien się wykazać tym bardziej, iż z racji powierzonych mu obowiązków i wykonywanych zadań, dysponuje stosownym zapleczem organizacyjnym (urzędniczym) pozwalającym mu na sprawne wypełnianie rzeczonych obowiązków. Nie może być zatem mowy o sytuacji, jak w mniejszej sprawie, że organ mając wątpliwości odnośnie charakteru wnoszonego przez stronę postępowania pisma, wątpliwości takiej nie rozwiał bądź nie starał się ustalić faktycznego celu, jaki miało nieść ze sobą wnoszone pismo strony.
W przedmiotowej sprawie, gdzie organ mając wątpliwości, jak stwierdził to Sąd I instancji, co do charakteru pisma J. S. wątpliwości tej nie usunął, nałożenie grzywny w kwocie 100 złotych uchybia funkcji dyscyplinującej oraz prewencyjnej, jaką przewidziano w art. 55 § 1 p.p.s.a. Tak symboliczna kwota grzywny poddaje bowiem w wątpliwość, czy odniesie ona skutek dyscyplinujący w związku z naruszeniem, którego organ się dopuścił, tj. czy zostaną wysnute odpowiednie wnioski oraz czy mieć będzie ona wpływ prewencyjny, a więc czy w przyszłości z podobnych powodów organ nie dopuści się podobnego naruszenia.
Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 1 i 2 oraz art. 55 § 1 w zw. z art. 156 § 6 p.p.s.a. uchylił postanowienie Sądu I instancji oraz orzekł o wymierzeniu Marszałkowi Województwa Wielkopolskiego grzywny w kwocie 1.000 zł (jednego tysiąca złotych), uznając że grzywna w tej wysokości spełniać będzie cele, o których mowa w art. 55 § 1 p.p.s.a.
O kosztach postanowiono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 w zw. 193 p.p.s.a.