Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z dnia 13 maja 2016 r. (sygn. akt I SA/Sz 408/16) odrzucił skargę Powiatu Ł. na decyzję Zarządu Województwa Zachodniopomorskiego z dnia [...] lutego 2016 r. w przedmiocie zwrotu dofinansowania ze środków z budżetu Unii Europejskiej i zwrócił stronie uiszczony wpis od skargi.
Sąd wskazał, że zaskarżona decyzja została doręczona stronie skarżącej za zwrotnym potwierdzeniem odbioru w dniu 22 lutego 2016 r. W decyzji zawarto pouczenie, iż stronie, w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji, przysługuje prawo do wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie za pośrednictwem Zarządu Województwa Zachodniopomorskiego.
W dniu 21 marca 2016 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) strona skarżąca wniosła skargę na powyższą decyzję, kierując ją bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. W dniu 24 marca 2016 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) skarga została przesłana przez Sąd do organu celem nadania jej prawidłowego biegu. Skarga ta wpłynęła do siedziby organu odwoławczego w dniu 25 marca 2016 r., po czym została przekazana do Sądu wraz z odpowiedzią na skargę w dniu 22 kwietnia 2016 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z dnia 13 maja 2016 r. orzekł o odrzuceniu skargi.
Sąd wskazał, że skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2016 r. poz. 718, dalej: p.p.s.a.). Zasada wnoszenia skargi za pośrednictwem organu administracji publicznej oznacza, że w przypadku jej wniesienia bezpośrednio do sądu administracyjnego, sąd ten powinien przekazać skargę właściwemu organowi administracji publicznej. O zachowaniu terminu do wniesienia skargi, określonego w art. 53 § 1-3 p.p.s.a., decyduje wówczas data jej nadania przez sąd pod adres właściwego organu administracji publicznej.
Mając powyższe na uwadze Sąd zaznaczył, że zaskarżona decyzja została doręczona stronie skarżącej w dniu 22 lutego 2016 r., a zatem termin do złożenia skargi upłynął z dniem 23 marca 2016 r. Strona skarżąca wniosła skargę bezpośrednio do Sądu w dniu 21 marca 2016 r., z pominięciem przewidzianego przez ustawę pośrednictwa organu, którego akt jest przedmiotem skargi. W takim przypadku należało ocenić terminowość złożenia skargi według daty jej nadania przez Sąd do organu, które to nadanie nastąpiło w dniu 24 marca 2016 r. i to ta data jest datą wniesienia skargi na decyzję Zarządu Województwa Zachodniopomorskiego.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący powiat, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. Strona zarzuciła Sądowi niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. i podniosła, że "stwierdzenie Sądu, że skarga została wniesiona w dniu 24 marca jest niezgodne ze stanem faktycznym, ponieważ skarga wpłynęła w dniu 22 marca".
Skarżący Powiat podkreślił ponadto, że z żadnego przepisu p.p.s.a., ani z żadnej innej ustawy nie wynika, że w przypadku złożenia skargi bezpośrednio do WSA datą jej wniesienia jest data przekazania skargi przez sąd do organu za pośrednictwem, którego skarga powinna być wniesiona. Wynika to bowiem jedynie z orzecznictwa, które jak wskazała strona, w polskim systemie prawnym nie należy do źródeł prawa powszechnie obowiązującego.
Nadto skarżący zaznaczył, że skarga wpłynęła do WSA w dniu 22 marca 2016 r., a więc w dacie umożliwiającej nadanie jej do Zarządu Województwa Zachodniopomorskiego w terminie do wniesienia skargi tj. 23 marca 2016 r., względnie poinformowanie wnoszącego skargę o niezachowaniu trybu i konsekwencjach z tego wynikających, co umożliwiłoby skarżącemu wniesienie skargi za pośrednictwem Zarządu Województwa Zachodniopomorskiego w dniu 23 marca 2016 r., a więc w terminie do jej wniesienia.
W odpowiedzi na zażalenie pełnomocnik Zarządu Województwa Zachodniopomorskiego wniósł o jego oddalenie, podkreślając że WSA prawidłowo odrzucił skargę wniesioną po upływie trzydziestodniowego terminu do jej wniesienia. Organ zaznaczył, że aby mówić o dochowaniu terminu skarga musi być złożona w wymaganym trybie, czyli za pośrednictwem właściwego organu administracji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Kwestię sposobu i terminu składania skarg do wojewódzkiego sądu administracyjnego regulują art. 53 § 1 oraz art. 54 § 1 p.p.s.a. stanowiąc, że skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi, w terminie 30 dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Zasada wnoszenia skargi za pośrednictwem organu administracji publicznej oznacza, że w przypadku jej wniesienia bezpośrednio do sądu administracyjnego, sąd ten powinien przekazać skargę właściwemu organowi administracji publicznej. Z powyższych unormowań wynika, iż datą miarodajną dla oceny tego, czy skarga została złożona z zachowaniem ustawowego terminu, jest dzień jej wniesienia do właściwego organu administracji publicznej. A zatem o zachowaniu, określonego w art. 53 § 1-3 p.p.s.a., terminu do wniesienia skargi decyduje data jej nadania przez sąd pod adres organu administracji publicznej właściwego w sprawie. Natomiast zgodnie z art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia.
Należy przy tym w pełni podzielić pogląd wyrażony przez Sąd pierwszej instancji, zgodnie z którym dla oceny zachowania terminu do wniesienia skargi nie można przyjąć daty nadania jej do Sądu. Złożenie skargi bezpośrednio do sądu nie wstrzymuje biegu 30-dniowego terminu i w razie przekazania przez sąd skargi po jego upływie, strona nie może bronić się argumentem, iż dochowała terminu do jej wniesienia. Termin do wniesienia skargi jest zachowany wyłącznie w przypadku nadania pisma w placówce pocztowej do właściwego adresata (por. postanowienie NSA z dnia 11 kwietnia 2017 r. sygn. akt II GZ 262/17). W świetle powyższego skarga wniesiona przez podatnika jest skargą wniesioną po terminie, a Sąd I instancji zasadnie orzekł o jej odrzuceniu.
Wbrew twierdzeniom strony, ugruntowane w tej kwestii orzecznictwo sądowodaministracyjne stanowi źródło wykładni obowiązującego prawa i zasadnym jest by sądy, zachowując jednolitą linię orzeczniczą, odwoływały się w swoich orzeczeniach do podzielanego przez nie stanowiska, wyrażonego przez inne składy orzekające w sprawach podobnych. Ponadto podkreślić należy, że jednolitość orzecznictwa w kwestii stanowiącej przedmiot niniejszego postępowania świadczy o prawidłowości tej wykładni (por. m.in. postanowienia NSA z dnia 30 stycznia 2008 r. sygn. akt II FSK 1724/06, z dnia 26 stycznia 2011 r. sygn. akt II FSK 2405/10, z dnia 11 sierpnia 2015 r. sygn. akt II FSK 2197/15, z dnia 11 kwietnia 2017 r. sygn. akt II GZ 262/17 i wyrok NSA z dnia 20 maja 2008 r. sygn. akt II FSK 426/07).
Na marginesie wskazać można, że w myśl (obowiązującego w okresie od 1 stycznia 2004 r. do 1 stycznia 2006 r.) art. 98 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) skargę wniesioną bezpośrednio do sądu administracyjnego, jeżeli wniesiona została w terminie określonym w art. 53 § 1 przywołanej ustawy, sąd administracyjny przekazywał organowi, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem skargi, ze skutkiem określonym w art. 54 § 1 p.p.s.a., co było równoznaczne z tym, jakby była ona wniesiona za pośrednictwem organu.
W związku z powyższym do dnia 1 stycznia 2006 r. istniała regulacja, zgodnie z którą termin złożenia skargi do sądu był początkiem terminu o którym mowa w art. 53 § 1 p.p.s.a., mimo niezachowania trybu tj. niewniesienia skargi za pośrednictwem właściwego w sprawie organu. Był to jednak przepis przejściowy, który obowiązywał w okresie dwóch lat od dnia wejścia w życie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. od 1 stycznia 2004 r. (por. postanowienie NSA z dnia 15 kwietnia 2008 r., sygn. akt II GSK 295/08). Od dnia 1 stycznia 2006 r. sytuacja uległa jednak zmianie. Wniesienie pisma zawierającego skargę do sądu zamiast do organu administracji publicznej skutkuje więc tym, że sąd powinien ją przekazać, zgodnie z treścią art. 54 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, do właściwego organu administracji, a o zachowaniu terminu do wniesienia skargi decyduje data nadania skargi przez sąd (który w tym wypadku zastępuje działanie skarżącego) do właściwego organu administracji publicznej.
Inaczej mówiąc, z woli ustawodawcy, od dnia 1 stycznia 2006 r. następują inne skutki co do terminu dotyczącego wniesienia skargi, ponieważ termin ten jest liczony od daty przesłania skargi do właściwego organu administracji przez Sąd (por. wyrok NSA z dnia 3 grudnia 2007 r., sygn. akt I OSK 248/07). W świetle jednoznacznego brzemienia art. 54 § 1 p.p.s.a., ugruntowanego orzecznictwa i poglądów doktryny (patrz. "Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi - Komentarz" T. Woś. LexisNexis, Warszawa 2005 r. - str 248) stwierdzić należy, iż zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami, niewątpliwie o zachowaniu terminu do wniesienia skargi, określonego w art. 53 § 1-3 p.p.s.a. decyduje data nadania skargi przez sąd na adres organu administracji, za pośrednictwem którego stronna winna wnieść skargę.
Odnosząc się natomiast do zarzutu strony, że skarga wpłynęła do WSA w dniu 22 marca 2016 r., a więc w dacie umożliwiającej nadanie jej do organu w terminie do wniesienia skargi tj. 23 marca 2016 r., względnie poinformowanie wnoszącego skargę o niezachowaniu trybu i konsekwencjach z tego wynikających, co umożliwiłoby skarżącemu wniesienie skargi za pośrednictwem organu w dniu 23 marca 2016 r., a więc w terminie do jej wniesienia, wskazać należy, że czynności w sprawie zostały podjęte przez Sąd niezwłocznie i nie można w tej kwestii zarzucić Sądowi opieszałości. W ciągu 2 dni po zarejestrowaniu przesyłki zawierającej skargę strony, została ona (wskutek zarządzenia Przewodniczącego Wydziału) przekazana pocztą do właściwego organu, do którego strona winna ją skierować.
Biorąc pod uwagę szereg czynności, które WSA zmuszony był wykonać w celu oceny pisma, określenia dalszego z nim postępowania oraz wykonania zarządzenia i wysłania przesyłki pod prawidłowy adres nie można mówić o jakiejkolwiek zwłoce w działaniach Sądu, w szczególności o niedopełnieniu wymogu, o którym mowa w § 33 ust. 1 Rozporządzenia Prezydenta RP z dnia z dnia 5 sierpnia 2015 r. Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1177).
Natomiast w kwestii poinformowania strony o jej uchybieniu, wskazać należy, że odpis zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I dnia 23 marca 2016 r. o przekazaniu skargi według właściwości został wysłany do wiadomości skarżącej. Jednocześnie podkreślić należy, że Sąd nie posiada żadnych szczególnych obowiązków informacyjnych wobec strony uchybiającej terminowi do dokonania czynności lub trybowi do jej dokonania. Stąd zarzut, z którego wynika, że Sąd nie poinformował strony w sposób umożliwiający jej nadanie pisma na adres właściwego organu w terminie należało uznać za bezzasadny. Zaznaczyć trzeba również, że strona nie może przerzucać odpowiedzialności za swoje błędy (jak np. niedochowanie trybu do wniesienia skargi) na Sąd, który błędy te usiłował skorygować, przekazując pismo zgodnie z właściwością.
Z uwagi na to, że skarga w niniejszej sprawie została wniesiona po upływie terminu do jej wniesienia, Sąd I instancji zasadnie orzekł (na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) o jej odrzuceniu. W związku z powyższym zarzut błędnej wykładni art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należało uznać za bezzasadny. Przyjęcie argumentacji zaprezentowanej w skardze kasacyjnej prowadziłoby do zanegowania woli ustawodawcy wyrażonej w przepisach art. 53 § 1, art. 54 § 1 i art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a.
Z opisanych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji.