Uzasadnienie
Pismem z dnia 7 sierpnia 2007 r. P. I.-E.-U. "A." sp. z o.o. wniosła skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. z dnia 27 czerwca 2007 r. i jednocześnie na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku spółka wskazała, że ze względu na przestój w obrocie samochodami, co stanowi główny przedmiot działalności spółki, nie jest ona w stanie w chwili obecnej uiścić kwoty wpisu. Wyjaśniła, że osiągane przychody są w większości przeznaczane na spłaty zaległych należności ZUS-owskich.
Postanowieniem z dnia 28 sierpnia 2007 r. WSA w S. odmówił spółce przyznania prawa pomocy, natomiast NSA postanowieniem z dnia 4 października 2007 r. uchylił to postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
WSA w S. postanowieniem z dnia 10 grudnia 2007 r. ponownie odmówił przyznania stronie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie dokonując analizy sytuacji materialnej spółki w oparciu o przedstawione dokumenty i oświadczenia. W ocenie Sądu obecna sytuacja finansowa skarżącej nie wskazuje na to, że nie posiada ona środków finansowych na uiszczenie należnych kosztów sądowych, mimo że spółka odnotowała spadek aktywów trwałych i obrotowych oraz wzrost zobowiązań, a także mimo dokonywania spłat zaległości wobec ZUS. Sąd ustalił, że na dzień [...] października 2007 r. spółka wypracowała zysk netto w kwocie 65.410, 58 zł i posiadała środki finansowe w kwocie 6.228,122 zł. Sąd podkreślił, że poza sprzedażą pojazdów mechanicznych, jak wynika z KRS, spółka prowadzi również działalność w zakresie obsługi i naprawy pojazdów mechanicznych, pomocy drogowej, sprzedaży części i akcesoriów do pojazdów, wynajmu maszyn i urządzeń, wynajmu samochodów osobowych oraz pozostałych środków transportu lądowego, pośrednictwa i leasingu finansowego, działalność pomocniczą w zakresie ubezpieczeń i funduszy emerytalno-rentowych, doradztwa w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej, działalność z zakresu szkolnictwa podstawowego, gimnazjalnego, kształcenia dorosłych. Reasumując Sąd uznał, że skarżąca nie wykazała braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, które na obecnym etapie sprowadzają się do wpisu sądowego w kwocie 981 zł.
W zażaleniu spółka zaskarżyła powyższe postanowienie w całości, wniosła o jego zmianę i przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym w postaci zwolnienia od wpisu. Strona zarzuciła sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego poprzez przyjęcie, że w niniejszej sprawie skarżąca jest w stanie pokryć koszty wpisu od skargi. W uzasadnieniu podniosła, że zysk wypracowany przez spółkę stanowi zaledwie ułamek jej zadłużenia. Ponownie wskazała na zaległości, jakie ma względem ZUS. Spółka wyjaśniła, że nie może przeznaczyć środków trwałych na pokrycie kosztów sądowych, ponieważ większość z tych środków to samochody przeznaczone do sprzedaży, natomiast fakt, że skarżąca ma wpisane w rejestrze prowadzenie działalności np. w zakresie wynajmu maszyn i urządzeń nie oznacza, że działalność taką faktycznie prowadzi i osiąga z niej dochody.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W świetle art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym może nastąpić, gdy strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu. Stąd ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy, co wynika z art. 246 § 2 p.p.s.a. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zatem zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach (art. 252 § 1 p.p.s.a.). Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia Sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy.
W świetle przedstawionych przez stronę okoliczności Sąd I instancji doszedł do wniosku, że w obecnej kondycji spółki i na tym etapie postępowania nie można przyjąć, że nie dysponuje ona dostatecznymi środkami na pokrycie wpisu we wskazanej wysokości. Naczelny Sąd Administracyjny ten pogląd podziela. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Sąd wnikliwie zbadał sytuację materialną strony, porównał aktywa i pasywa, dokonał analizy bieżących wydatków i możliwości finansowych spółki, przeanalizował wszystkie załączone do akt sprawy dokumenty i odniósł się do nich. Wydając zaskarżone postanowienie Sąd wziął pod uwagę nie tylko dochody skarżącej, ale również zobowiązania z tytułu kredytów, pożyczek, dostaw i usług oraz ubezpieczeń.
Nie można jednak za Sądem I instancji przyjąć jako argumentu przemawiającego za odmową przyznania stronie prawa pomocy tego, że spółka osiąga dochody z działalności gospodarczej prowadzonej również w innych niż obrót samochodami dziedzinach. Wpis rodzaju działalności w Krajowym Rejestrze Sądowym nie przesądza bowiem o tym, że dany podmiot rzeczywiście taką działalność prowadzi, ale również tego nie wyklucza. Stanowisko Sądu w tej kwestii nie ma jednak wpływu na wynik sprawy.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie.