Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z 28 listopada 2013 r., sygn. akt VI SO/Wa 3/13, wymierzył Prezesowi Narodowego Funduszu Zdrowia grzywnę w wysokości 500 zł za nieprzekazanie temu Sądowi skargi J. D. z dnia 7 stycznia 2013 r.
Jak ustalił Sąd pierwszej instancji J. D. pismem z dnia 15 lutego 2013 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. o wymierzenie Prezesowi Narodowego Funduszu Zdrowia grzywny za nieprzekazanie do sądu skargi z dnia 7 stycznia 2013 r. wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy. Do wniosku załączył odpis skargi skierowanej do tego Sądu z dnia 7 stycznia 2013 r. za pośrednictwem NFZ oraz pismo Dyrektora M. Oddziału Wojewódzkiego NFZ z dnia 31 stycznia 2013 r., z którego treści wynika, że skarga z dnia 7 stycznia 2013 r. została potraktowana przez Prezesa NFZ jako pismo kwestionujące zwrot skierowania na leczenie uzdrowiskowe i przekazane według właściwości terytorialnej do załatwienia przez M. Oddział Wojewódzki NFZ.
Zarządzeniem z dnia 24 lipca 2013 r. Sąd przekazał Prezesowi Narodowego Funduszu Zdrowia odpis wniosku J. D. o wymierzenie organowi grzywny, zobowiązując jednocześnie organ do zajęcia w terminie 7 dni stanowiska. Jednakże jak podkreślił WSA, pomimo wezwania Sądu – Prezes NFZ do chwili rozpatrywania wniosku przez Sąd pierwszej instancji nie wyjaśnił powodów nieprzekazania omawianej skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. zaskarżonym postanowieniem z dnia 18 listopada 2013 r. wymierzył organowi grzywnę w wysokości 500 zł oraz zasądził od organu na rzecz J. D. zwrot kosztów postępowania. W uzasadnieniu postanowienia wskazał, że organ nie jest uprawniony do weryfikowania zasadności skargi i samodzielnego decydowania o nadaniu lub odmowie nadania jej dalszego biegu. Zatem przekonanie, że skarga nie jest dopuszczalna z uwagi na brak właściwości sądu administracyjnego, nie zwalnia organu z obowiązku przekazania tej skargi do sądu administracyjnego. O dopuszczalności skargi wniesionej do sądu administracyjnego rozstrzyga bowiem wyłącznie ten sąd a nie organ, za pośrednictwem którego omawiany środek zaskarżenia jest wnoszony.
Jak podkreślił Sąd pierwszej instancji, Prezes NFZ do chwili rozpatrywania wniosku J. D. nie przekazał Sądowi skargi z dnia 7 stycznia 2013 r. wraz z odpowiedzią na skargę i aktami, zatem niewątpliwie uchybił obowiązkowi określonemu w art. 54 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł organ, zaskarżając je w całości i wnosząc o jego uchylenie, ewentualnie o jego zmianę w zakresie wysokości nałożonej grzywny. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 55 § 1 p.p.s.a. polegające na nałożeniu na organ grzywny w wysokości 500,00 zł pomimo, że:
- - rozstrzygając sprawę wymierzenia organowi grzywny, jakkolwiek wymierzenie grzywny pozostawione jest ocenie i uznaniu Sądu, Sąd winien wziąć pod uwagę wszystkie jej okoliczności, mogące mieć wpływ na nałożenie i wymiar grzywny,
- - sprawa J. D. wskazana w piśmie z dnia 7 stycznia 2013 r. zatytułowanym jako skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego dotyczy realizacji świadczenia opieki wynikających ze stosunku ubezpieczenia zdrowotnego pomiędzy ubezpieczonym J. D. a Narodowym Funduszem Zdrowia – M. Oddziałem Wojewódzkim Narodowego Funduszu Zdrowia, a tym samym na podstawie art. 3 § 2 p.p.s.a. nie podlega kognicji sądów administracyjnych, albowiem nie jest to czynność z zakresu administracji publicznej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 54 § 1 p.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Przy czym w myśl art. 55 § 1 p.p.s.a. w razie niezastosowania się do tego obowiązku, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., to jest do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów.
Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym składzie podziela pogląd wyrażony w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że wymierzenie organowi grzywny uzależnione jest od spełnienia dwóch warunków: stwierdzenia uchybienia przez organ trzydziestodniowemu terminowi do przekazania sądowi skargi wraz z aktami i odpowiedzią na skargę, bez względu na jego przyczyny oraz złożenia stosownego wniosku przez stronę (por: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 1 czerwca 2010 r. sygn. akt II GZ 105/10; 27 września 2011 r. sygn. akt II GZ 431/11).
Przesłanki te w niniejszej sprawie zostały spełnione – skarga pomimo upływu ustawowego terminu nie została przekazana, a skarżący złożył stosowny wniosek.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu zasadnie stwierdził, że organ był zobligowany do przekazania skargi z dnia 7 stycznia 2013 r. do sądu administracyjnego, bez względu na uznanie przez organ barku kognicji sądów administracyjnych w zakresie skargi J. D. Podkreślić bowiem należy, że okoliczności te podlegają ocenie sądów administracyjnych, a nie organów za pośrednictwem których skargi są wnoszone.
Naczelny Sąd Administracyjny podnosi, że Prezes Narodowego Fundusz Zdrowia nie posiada kompetencji do stwierdzania, że pismo skierowane do niego – niezależnie od charakteru i przedmiotu sprawy w jakiej zostało wniesione – mogło bądź nie mogło zostać rozpoznane w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Okoliczności takie podlegają zbadaniu przez właściwy sąd administracyjny. Ocena dopuszczalności skargi leży zatem w gestii sądu administracyjnego i to właśnie on mógłby uznać, że postępowaniu sądowoadministracyjnemu, zainicjowanemu wniesioną skargą nie nada się dalszego biegu z powodu braku kognicji sądu administracyjnego, zgodnie z treścią art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji trafnie zatem wywiódł, iż na Prezesie Narodowego Funduszu Zdrowia ciążył ustawowy obowiązek przekazania skargi wraz z odpowiedzią na nią oraz aktami sprawy w terminie 30 dni od dnia otrzymania skargi.
Wyjaśnić także należy, iż celem grzywny, o której mowa w art. 55 § 1 p.p.s.a. nie jest tylko i wyłącznie pełnienie funkcji dyscyplinującej, lecz także funkcji represyjnej. Funkcja represyjna realizowana poprzez wymierzenie grzywny, o której mowa w wymienionym przepisie służy bowiem ochronie konstytucyjnego prawa do rozpoznania sprawy sądowej bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Pomimo, iż przywołana regulacja konstytucyjna odnosi się do sądu, to jednak działanie sądu jest w tym wypadku uzależnione od wykonania przez Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia obowiązków określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. Z tej przyczyny ponosi on odpowiedzialność za uniemożliwienie albo utrudnienie realizacji tego prawa przez stronę. Poza tym, grzywna z art. 55 § 1 p.p.s.a. pełni również funkcję prewencyjną, albowiem ukaranie grzywną służy zapobieganiu naruszania prawa celem przewlekania postępowania sądowoadministracyjnego. Zwłaszcza, iż zasada szybkości postępowania jest jedną z podstawowych zasad postępowania sądowoadministracyjnego (art. 7 p.p.s.a.).
Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że sądowi orzekającemu w przedmiocie wymierzenia grzywny ustawodawca pozostawił swobodny zakres ustalenia jej wysokości, tj. do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów (art. 55 § 1 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a.). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, motywy nieprzekazania przez organ skargi sądowi zostały w zaskarżonym postanowieniu uwzględnione, a wysokość wymierzonej grzywny jest adekwatna do stopnia niewypełnienia ustawowego obowiązku.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał zażalenie za bezzasadne i na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 i art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.