Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 19 stycznia 2017 r., sygn. akt II SA/Rz 1640/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę G. Sp. z o.o. w R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Przemyślu z dnia [...] października 2016 r. w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że pełnomocnik skarżącej spółki został wezwany w trybie art. 49 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718, powoływanej dalej jako: p.p.s.a.) do złożenia pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi.
W wykonaniu wezwania pełnomocnik przedłożył osobiście pełnomocnictwo ogólne procesowe z dnia 5 maja 2014 r. do reprezentowania strony skarżącej do występowania w jej imieniu we wszystkich sprawach toczących się przed sądami powszechnymi we wszystkich instancjach, w postępowaniu przed Sądem Najwyższym, w postępowaniach egzekucyjnych oraz przed organami prokuratury i urzędami celnymi, izbami celnymi w postępowaniach karno-skarbowych oraz wymierzenia kary pieniężnej. Sąd I instancji uznał, że pełnomocnictwo nie zawierało umocowania do występowania w imieniu skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi.
Sąd I instancji mając na uwadze treść art. 37 § 1 p.p.s.a., wskazał, że warunkiem nadania skardze dalszego biegu było złożenie pełnomocnictwa do reprezentowania strony skarżącej przed wojewódzkim administracyjnym lub sądami administracyjnymi. Pomimo prawidłowo doręczonego wezwania profesjonalny pełnomocnik nie uzupełnił braków formalnych skargi, bowiem złożone pełnomocnictwo nie zawierało takiego umocowania.
Sąd I instancji odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. z uwagi na niespełnienie jej braku formalnego.
G. Sp. z o.o. wniosła zażalenie na powyższe postanowienie, domagając się jego uchylenia.
Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie art. 37 § 1 w zw. z art. 46 § 3 p.p.s.a., gdyż pełnomocnik na wezwanie Sądu przedłożył dokument pełnomocnictwa do działania w imieniu skarżącego, a nawet przyjmując brak należytego umocowania, Przewodniczący Wydziału WSA powinien przed odrzuceniem skargi wezwać Prezesa skarżącej spółki do potwierdzenia czynności pełnomocnika – podpisania skargi.
W uzasadnieniu autor zażalenia wskazał, że żądanie by pełnomocnictwo było udzielone do działania przed sądami administracyjnymi stanowi przejaw niczym nieuzasadnionego, a więc nadmiernego rygoryzmu, godzącego w prawo do sądu z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Ponadto stwierdził, że brak jest w przepisach ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wymogu przedłożenia pełnomocnictwa szczególnego do działania przed WSA.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Odnosząc się w pierwszym rzędzie do kwestii związanej z prawidłowym uzupełnieniem skargi w zakresie braku dokumentu określającego umocowanie do reprezentowania skarżącej przy udzieleniu pełnomocnictwa, zauważyć należy, że zgodnie z art. 37 § 1 zd. 1-2 p.p.s.a. pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa.
Nie zasługuje na uwzględnienie argumentacja autora zażalenia dotycząca skuteczności uzupełnienia braków formalnych skargi w niniejszej sprawie poprzez złożenie pełnomocnictwa dla adwokata Ł. B. przy piśmie procesowym z dnia 2 grudnia 2016 r. obejmującego swym zakresem również przedmiotową sprawę.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela ocenę Sądu I instancji, iż z akt sprawy wynika, że złożone do nich – na wezwanie Sądu – pełnomocnictwo nie upoważniało do działania w imieniu skarżącej podpisanego pod skargą adwokata Ł. B. Z nadesłanego pełnomocnictwa wynika, że adwokatowi temu udzielono pełnomocnictwa do występowania w charakterze pełnomocnika procesowego we wszystkich sprawach sądowych toczących się przed sądami powszechnymi we wszystkich instancjach oraz w postępowaniu przed Sądem Najwyższym oraz w postępowaniach egzekucyjnych oraz przed organami prokuratury i urzędami celnymi, izbami celnymi w postępowaniach karno skarbowych oraz wymierzania kary pieniężnej. Nie wynika z niego natomiast umocowanie do złożenia skargi i prowadzenia sprawy przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub sądami administracyjnymi.
Wskazać należy, że w myśl art. 175 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. wymiar sprawiedliwości w Rzeczypospolitej Polskiej sprawują Sąd Najwyższy, sądy powszechne, sądy administracyjne oraz sądy wojskowe. Jednakże art. 177 stanowi, że "Sądy powszechne sprawują wymiar sprawiedliwości we wszystkich sprawach, z wyjątkiem spraw ustawowo zastrzeżonych dla właściwości innych sądów". W myśl natomiast art. 184 Konstytucji RP Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej.
Zatem zawężenie w przedłożonym pełnomocnictwie upoważnienia do występowania we wszystkich sprawach sądowych toczących się przed sądami powszechnymi we wszystkich instancjach oraz w postępowaniu przed Sądem Najwyższym, powoduje iż ocena Sądu I instancji, że pełnomocnictwo to nie obejmowało działania przed sądami administracyjnymi jest prawidłowa.
Powyższe oznacza, że złożone pełnomocnictwo nie uprawniało do złożenia skargi. Pełnomocnik został prawidłowo wezwany do usunięcia braków formalnych występujących w tej sprawie, a brak ten nie został skutecznie uzupełniony.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie zasługuje również na uwzględnienie argumentacja strony, w której autor zażalenia twierdzi, że strona powinna być wezwana do podpisania skargi w sytuacji niewykazania umocowania pełnomocnika do działania w jej imieniu. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego proponowana przez pełnomocnika strony "konwalidacja" nieusuniętego braku formalnego w postaci braku pełnomocnictwa na podlegający uzupełnieniu brak formalny w zakresie podpisu strony, nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim wskazać należy, że art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w sposób jednoznaczny przewiduje obowiązek sądu odrzucenia skargi ("sąd odrzuca skargę") w przypadku nieuzupełnienia w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi.
Sąd zatem nie ma kompetencji do uznania, że nieuzupełniony istotny brak formalny skargi (jakim jest brak pełnomocnictwa dla sporządzającego skargę adwokata) może stać się innego rodzaju brakiem formalnym (brakiem podpisu strony pod skargą), który w dalszym ciągu podlegałby uzupełnieniu. Nieuzupełnienie braku formalnego skargi, w sytuacji gdy brak był istotny, a wezwanie precyzyjne i prawidłowo doręczone (a żadnej z tych okoliczności strona w przedmiotowej sprawie nie kwestionuje) obliguje wojewódzki sąd administracyjny do odrzucenia skargi, nie dając żadnego w tym względzie wyboru.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, forsowana przez pełnomocnika strony kolejność działań sądu administracyjnego prowadziłaby do uprzywilejowania stron korzystających z usług profesjonalnych pełnomocników względem stron, które z takiej możliwości z różnych względów nie korzystają. Z argumentacji autora zażalenia wynika bowiem, że w sprawie powinno dojść do "stopniowania" braków formalnych skargi – w przypadku nieuzupełnienia jednego z nich (w zakresie pełnomocnictwa) przez profesjonalnego pełnomocnika strona powinna dostać swoistą "drugą szansę", mogąc uzupełnić brak formalny skargi (tym razem w postaci podpisu) samodzielnie. Proponowane przez stronę rozwiązanie prowadzi, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, do naruszenia art. 32 Konstytucji RP, a więc zasady równości wobec prawa – nie ulega bowiem wątpliwości, iż w przypadku stron, które występują przed sądem administracyjnym bez pełnomocnika profesjonalnego, skarga, której brak formalny (np. w postaci braku podpisu pod skargą) nie zostanie uzupełniony w wyznaczonym terminie, zostanie odrzucona w oparciu o art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. bez ponownego wezwania.
Strona korzystająca z usług profesjonalnego pełnomocnika nie powinna z tego tytułu korzystać z dodatkowych przywilejów ze strony sądu – a przywilejem takim byłoby nieodrzucenie skargi mimo zajścia ku temu przesłanek i wzywanie strony do uzupełnienia braków, mimo tego, iż zdecydowała się ona na działanie za pomocą pełnomocnika. Posiadanie profesjonalnego pełnomocnika ma być dla strony korzyścią ze względu na posiadaną przez tego pełnomocnika wiedzę i doświadczenie zawodowe, a nie dlatego, że stwarza dla sądu dodatkowe obowiązki względem obowiązków wobec stron, które takiego pełnomocnika nie mają. Stąd też Naczelny Sąd Administracyjny uznaje, że odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., w przypadku nieuzupełnienia braków formalnych tejże skargi w postaci braku wykazania przez pełnomocnika umocowania do działania w imieniu strony, nie narusza art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. Podzielić bowiem należy wypowiedziany w orzecznictwie pogląd, iż strona sama pozbawia się prawa do obrony, jeżeli nie zastosuje się do wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi. Takie działanie eliminuje możliwość zastosowania art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a.
Odnosząc się natomiast do twierdzenia o pozbawieniu skarżącej prawa do sądu, a tym samym naruszenie art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, należy wskazać, że za błędne działania lub zaniechania w dokonaniu czynności procesowych mimo prawidłowego pouczenia, odpowiedzialność ponosi skarżący. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji nie naruszył konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Prawo to nie ma charakteru absolutnego, jego realizacja jest zależna od różnych wymogów proceduralnych, jak np. odpowiedni termin dokonywania czynności, uiszczenie wpisu w prawidłowej wysokości, prawidłowe wykonanie wezwań sądu. W tej sytuacji, skoro pełnomocnik został wezwany w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a. do uzupełnienia braków formalnych skargi, a wezwania tego nie wykonał, to powoływanie się na ograniczenie prawa do sądu nie może być uznane za skuteczne.
Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.