Uzasadnienie
Zarządzeniem z dnia 22 marca 2012 r., sygn. akt I SA/Kr 421/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w K., w sprawie ze skargi Z. T. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, pozostawił bez rozpoznania pismo Z. T. z dnia 22 grudnia 2011 r.
W uzasadnieniu zarządzenia Sąd I instancji podał, że zarządzeniem z dnia 27 stycznia 2012 r. skarżący został wezwany do wskazania, czy pismo z dnia 22 grudnia 2011 r., zatytułowane "skarga kasacyjna", skierowane do WSA w K. stanowi skargę kasacyjną od postanowienia z dnia 12 maja 2011 r., w którym odrzucono skargę na decyzję ZUS z dnia [...] stycznia 2011 r., czy też stanowi ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy – w terminie 7 dni od dnia doręczenia tego wezwania pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania. Wezwanie to zostało doręczone skarżącemu w trybie podwójnego awizo w dniu 17 lutego 2012 r.
W tej sytuacji Sąd I instancji uznał, że skarżący nie uzupełnił w zakreślonym terminie pisma we wskazanym zakresie, zatem zasadne było pozostawienie go bez rozpoznania, zgodnie z art. 49 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.).
Z. T. wniósł zażalenie na powyższe zarządzenie wskazując, że zarządzenia Sądu z dnia 27 stycznia 2012 r. nie otrzymał, a pismem z dnia 27 kwietnia 2012 r. zwrócił się do Sądu z prośbą "o ponowne odesłanie nieodebranych decyzji w związku ze zmianą miejsca zamieszkania".
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 70 § 1 p.p.s.a. strony i ich przedstawiciele mają obowiązek zawiadamiać sąd o każdej zmianie swojego zamieszkania, adresu do doręczeń lub siedziby. W razie zaniedbania tego obowiązku pismo pozostawia się w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia, chyba że nowy adres jest sądowi znany. O powyższym obowiązku i skutkach jego niedopełnienia sąd powinien pouczyć stronę przy pierwszym doręczeniu (art. 70 § 2 ustawy).
Z powyższego wynika, że obowiązek zawiadamiania o zmianie adresu ciąży na stronie (lub jego przedstawicielu) od momentu doręczenia pouczenia zgodnie z art. 70 § 2 p.p.s.a. i jest on niezależny od tego, czy strona ustanowiła pełnomocnika w sprawie czy nie. Obowiązek ten istnieje w czasie trwania postępowania, do momentu uprawomocnienia się orzeczenia kończącego postępowanie. W doktrynie przyjmuje się, że niedopełnienie przez stronę powyższego obowiązku nie zawsze powoduje automatyczny skutek w postaci pozostawienia pisma w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia.
Sąd powinien dokonywać doręczeń pism pod rzeczywistym adresem, jeśli w jakikolwiek sposób się o nim dowie. Jeżeli więc sądowi znany jest nowy adres, wzgląd na ekonomię postępowania i obowiązek przeciwdziałania przewlekaniu postępowania nakazują skierowanie pisma pod nowy adres (tak: H. Knysiak-Molczyk w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod redakcją T. Wosia, wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2009, s. 413). Zdaniem Sądu Najwyższego, "praktyka taka nie powoduje obciążenia właściwego sądu żadnymi dodatkowymi obowiązkami, a sprzyja pożądanej eliminacji negatywnych następstw dla toku postępowania, a także sprzyja obniżeniu do niezbędnego poziomu społecznych kosztów wymiaru sprawiedliwości" (wyrok SN z dnia 5 marca 2002 r., I CKN 1079/00, LexPolonica nr 379810).
W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji postanowieniem z dnia 12 maja 2011 r. odrzucił skargę skarżącego na decyzję ZUS z dnia 28 stycznia 2011 r. z uwagi na to, że skarga ta została wniesiona przez pełnomocnika – M. S., która w sprawie nie może być traktowana jako pełnomocnik legitymujący się prawidłowym umocowaniem do występowania przed sądem administracyjnym, a tym samym do skutecznego złożenia skargi. Odpis tego postanowienia został doręczony pełnomocnikowi – M. S. oraz pełnomocnikowi organu. Dopiero zarządzeniem z dnia 25 listopada 2011 r. Sąd I instancji zarządził doręczenie odpisu tego postanowienia skarżącemu, który odebrał je w dniu 14 grudnia 2011 r. Wszystkie wcześniejsze pisma kierowane do skarżącego na adres ul. A. S. [...], [...] N. T. (m.in. zawiadomienie o terminie rozprawy wraz z pouczeniem o obowiązku informowania Sądu o każdej zmianie adresu, wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, postanowienie referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy) wracały do Sądu z adnotacją "adresat wyprowadził się". Przesyłki te Sąd uznawał za doręczone i dołączał do akt.
Pismem zatytułowanym "skarga kasacyjna" z dnia 22 grudnia 2011 r. (do Sądu wpłynęło dnia 27 grudnia 2012 r. skarżący wyjaśnił między innymi, że ubiega się o przyznanie prawa pomocy i nadal oczekuje szybkiego rozwiązania jego problemu. Do pisma załączył kopię wniesionego wcześniej formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy.
W tej sytuacji Sąd I instancji, zarządzeniem z dnia 27 stycznia 2012 r., wezwał skarżącego do wskazania, czy powyższe pismo stanowi skargę kasacyjną od postanowienia z dnia 12 maja 2011 r. odrzucającego skargę, czy też wniosek o przyznanie prawa pomocy.
Odpis tego zarządzenia również został skierowany na adres ul. A. S. [...], [...] N. T. Pismo, po podwójny awizowaniu, wróciło do Sądu z adnotacją "adresat wyprowadził się". Sąd uznał przesyłkę za skutecznie doręczoną i dołączył do akt sprawy.
Tymczasem uwadze Sądu I instancji umknął fakt, że na kopercie, w której znajdowało się pismo z dnia 22 grudnia 2011 r. zatytułowane "skarga kasacyjna" widnieje inny adres skarżącego tj. [...] N. T., ul. P. S. [...], i to na ten adres Sąd winien był skierować zarządzenie z dnia 27 stycznia 2012 r. Jak już wyżej wskazano, Sąd winien dokonywać pism pod rzeczywistym adresem, o którym dowie się w jakikolwiek sposób. Jeśli więc Sąd dowiedział się o nowym adresie z koperty zwierającej pismo skarżącego, to winien go uwzględnić przy dokonywaniu następnych doręczeń, tym bardziej, że wszystkie poprzednie pisma kierowane do skarżącego na stary adres, wracały do Sądu z adnotacją, że skarżący wyprowadził się, a Sąd nie uwzględnił tej informacji przy wysyłaniu następnych pism do skarżącego. Z żadnego przepisu ustawy Prawo po postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie wynika, że zawiadomienie sądu o nowym adresie ma nastąpić w formie oficjalnego pisma, które skarżący zresztą przesłał dopiero pismem z dnia 27 kwietnia 2012 r.
W tej sytuacji, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżone zarządzenie o pozostawieniu pisma bez rozpatrzenia wydane zostało przedwcześnie i należało je uchylić.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 w związku z art. 197 i art. 198 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.