Postanowienie NSA z 29 czerwca 2023 r., II GZ 237/23

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 29 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia D. T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 30 marca 2023 r. sygn. akt II SA/Rz 25/23 w zakresie odrzucenia skargi

Sprawa

w sprawie ze skargi D. T. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia [...] października 2022 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach bez koncesji postanawia: oddalić zażalenie.

Skład

sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska przewodniczący

Uzasadnienie

D. T. (dalej także: skarżąca) wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z [...] października 2022 r., nr [...], w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach bez koncesji wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z 28 lutego 2023 r., sygn. akt II SPP/Rz 3/23 utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego z [...] stycznia 2023 r. dotyczące odmowy przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

W związku z powyższym, Przewodniczący Wydziału zarządzeniem z [...] marca 2023 r. wezwał skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 3.000 zł. Wezwanie zawierało pouczenie, że powyższej czynności należy dokonać w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie skierowano na podany w skardze adres pełnomocnika skarżącej i zostało przez niego odebrane 17 marca 2023 r., a zatem termin do uiszczenia wpisu od skargi upłynął 24 marca 2023 r. Skarżąca pomimo upływu terminu, nie wniosła wpisu od skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, postanowieniem z 30 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Rz 25/23, na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej: p.p.s.a.), odrzucił skargę D. T. Sąd stwierdził, że skarżąca nie uiściła wpisu od skargi, zaś ta okoliczność uniemożliwia nadanie sprawie prawidłowego biegu i obliguje do odrzucenia skargi.

W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca zarzuciła naruszenie art. 230 § 1 i 2 oraz art. 220 § 1 i 3 p.p.s.a. i wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. D. T. podniosła, że odmowa przyznania prawa pomocy w postaci całkowitego zwolnienia od wpisu od skargi na decyzję o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 300 000 zł realizowanej obecnie w postępowaniu egzekucyjnym, powoduje, że jest ona pozbawiona prawa do merytorycznego rozpoznania jej sprawy. Skarżąca podała, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie wydał wobec niej kilkadziesiąt decyzji, które zostały zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnemu w Rzeszowie, co jest Sądowi znane z urzędu. W wielu z nich Sąd również odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy, tymczasem nie jest ona w stanie ponieść opłat od skarg na wydawane przez organ liczne decyzje.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Z treści art. 230 § 1 i 2 p.p.s.a. wynika, że od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji, w tym od skargi, pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Oznacza to, że w chwili wniesienia pisma wszczynającego postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji (m.in. skargi) powstaje obowiązek uiszczenia wpisu sądowego. Strona wnosząca skargę ma obowiązek uiszczenia wpisu sądowego, chyba że z obowiązku tego została zwolniona na mocy przepisu prawa (art. 239 § 1 pkt 1 - 3, art. 239 § 2 i art. 240 p.p.s.a.), bądź postanowienia referendarza sądowego lub sądu, przyznającego jej prawo pomocy w tym zakresie (art. 239 § 1 pkt 4 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

Zgodnie z art. 220 § 1 p.p.s.a., sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W sytuacji, gdy opłata taka nie została dokonana, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo do jej uiszczenia w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 p.p.s.a.).

Na obecnym etapie postępowania (zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi) przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego jest zasadność odrzucenia skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie. Wnosząc skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie skarżąca nie uiściła jednocześnie wymaganego prawem wpisu od skargi i ta okoliczność nie jest kwestionowana. Jak wynika z akt sprawy, postanowieniem z 11 stycznia 2023 r., sygn. akt II SPP/Rz 3/23, referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, a po rozpoznaniu sprzeciwu Sąd pierwszej instancji utrzymał w mocy postanowienie referendarza.

W tej sytuacji skarżąca została wezwana o uiszczenie wpisu sądowego od skargi, w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu, pod rygorem odrzucenia skargi. W wyznaczonym terminie D. T. nie opłaciła wpisu od skargi, co uniemożliwiało podjęcie przez Sąd czynności w sprawie (art. 220 § 1 p.p.s.a.).

W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie prawidłowo odrzucił skargę, a oceny tej nie podważają zarzuty zażalenia, które w istocie odnoszą się do kwestii związanych z odmową przyznania skarżącej prawa pomocy.

Należy podkreślić, że odrzucenie skargi z powodu nieuiszczenia wpisu nie jest nieuprawnionym ograniczeniem prawa do sądu, o czym wypowiadał się zarówno Naczelny Sąd Administracyjny (por. postanowienie z 23 listopada 2010 roku, sygn. akt II FZ 486/10), Trybunał Konstytucyjny (por. wyrok z 16 listopada 2011 roku, sygn. akt SK 45/09, OTK-A 2011, Nr 9, poz. 97), jak i Europejski Trybunał Praw Człowieka (por. m. in. wyrok w sprawie 6289/73 Airey v. Ireland, § 20 i nast.).

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. oddalił zażalenie.