Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 12 lipca 2023 r., sygn. akt II GZ 245/23

Uzasadnienie

I

A. Sp. z o.o. z siedzibą w G. (dalej jako: "skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej z dnia [...] sierpnia 2018 r. w przedmiocie uchylenia decyzji w części dotyczącej odmowy przyznania dopłaty do kosztów świadczenia usługi powszechnej za rok 2009, orzeczenia co do istoty sprawy oraz odmowy przyznania dopłaty w pozostałej części.

Postanowieniem z dnia 1 marca 2019 r. sygn. akt VI SA/Wa 1940/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił tę skargę.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyniku rozpatrzenia skargi kasacyjnej, postanowieniem z dnia 24 września 2019 r. sygn. akt II GSK 808/19 uchylił postanowienie sądu pierwszej instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 28 listopada 2019 r. sygn. akt VI SA/Wa 2126/19 zawiesił postępowanie w tej sprawie na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 259; dalej jako: "p.p.s.a.") uznając, że jej rozstrzygnięcie zależy od prawomocnego zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 1939/18.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyniku rozpatrzenia zażalenia postanowieniem z dnia 18 maja 2020 r. sygn. akt II GZ 99/20 uchylił postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 28 listopada 2019 r. sygn. akt VI S/VWa 2126/19.

Następnie wyrokiem z dnia 18 listopada 2020 r. sygn. VI SA/Wa 2126/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę strony skarżącej.

Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej strony skarżącej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2020 r. sygn. akt VI SA/Wa 2126/19 w Warszawie Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 19 lipca 2022 r. sygn. akt II GSK 2127/21 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.

Postanowieniem z dnia 28 marca 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 2660/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie umorzył postępowanie sądowoadministracyjne. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że dostrzegł trwałą przeszkodę uniemożliwiająca prowadzenie postępowania w tym samym przedmiocie. Zaskarżona decyzja była poddana kontroli sądowej, w której wyniku nie stwierdzono naruszenia prawa przez organ, a rozstrzygnięcie w tym przedmiocie jest prawomocne. Postępowanie miało na celu dokonanie oceny zgodności z prawem tej samej decyzji. W związku z powyższym, brak było podstaw do kontynuowania postępowania, gdyż stało się ono w istocie bezprzedmiotowe.

II

Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca, zaskarżając je w całości oraz wnosząc o jego uchylenie w całości oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa według norm przepisanych.

Zaskarżonemu postanowieniu skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest bezpodstawne umorzenie postępowania, a to:

1. 1. naruszenie art. 134 § 2 p.p.s.a. poprzez brak zastosowania i pominięcie okoliczności, że w sprawie VI SA/Wa 1939/18 co prawda WSA nie był związany zarzutami i wnioskami skarg, ale granice jego orzekania były zawężone z uwagi na zakaz reformationis in peius;
2. 2. naruszenie art. 183 § 1 p.p.s.a. poprzez brak zastosowania i pominięcie okoliczności, że w sprawie II GSK 1538/19 NSA orzekał wyłącznie w granicach skargi kasacyjnej;
3. 3. naruszenie art. 170 p.p.s.a. poprzez niewłaściwą wykładnię i uznanie, że zgodnie z tym przepisem, prawomocny wyrok wydany w wyniku rozpoznania skarg na decyzję, jest skuteczny erga omnes, podczas gdy jest on skuteczny wyłącznie wobec podmiotów wymienionych w tym przepisie - a skarżąca jednym z tych podmiotów nie jest;
4. 4. naruszenie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez niewłaściwą wykładnię i błędne zastosowanie polegającą na błędnym przyjęciu, że wydanie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 lipca 2022 r. sygn. akt II GSK 1538/19 oddalającego skargę kasacyjną innego podmiotu na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 maja 2019 r. w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 1939/18 ze skarg innych podmiotów na zaskarżoną decyzję stanowi inną przyczynę bezprzedmiotowości postępowania w rozumieniu tego przepisu, uzasadniającąjego umorzenie;
5. - czego skutkiem było błędne umorzenie postępowania zaskarżonym postanowieniem.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie może zostać uwzględnione, albowiem w zaistniałych okolicznościach faktycznych i prawnych nie jest możliwe dokonanie przez sąd administracyjny w zwykłym trybie ponownej kontroli decyzji, w stosunku do której zapadł prawomocny wyrok. Ochrona strony, która pozbawiona została możliwości obrony swych praw może być ewentualnie realizowana w trybach nadzwyczajnych, przez wykorzystanie instytucji wznowienia postępowania zakończonego wyrokiem, którym rozpoznano skargi na tę samą decyzję.

W stanie faktycznym sprawy, skargi na decyzję Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej z dnia [...] sierpnia 2018 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosły, poza stroną skarżącą, również inne podmioty.

Kontrola sądowa tej decyzji przeprowadzona została w postępowaniu o sygn. akt VI SA/Wa 1939/18. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 30 maja 2019 r. sygn. akt VI SA/Wa 1939/18 oddalił skargę. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 19 lipca 2022 r. sygn. akt II GSK 1538/19 oddalił skargę kasacyjną od wyroku sądu pierwszej instancji i uznał, że podniesione w niej zarzuty naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię jak również zarzuty naruszenia przepisów postępowania o istotnym wpływie na wynik sprawy, okazały się niezasadne.

W pierwszej kolejności zaznaczyć należy, że zgodnie z art. 273 § 3 p.p.s.a., podstawą wznowienia postępowania jest późniejsze wykrycie prawomocnego orzeczenia dotyczącego tej samej sprawy, a zatem za niedopuszczalne należy uznać rozpoznanie skargi dotyczącej sprawy już prawomocnie osądzonej. Powaga rzeczy osądzonej z art. 171 p.p.s.a. stanowi bezwzględną negatywną przesłankę procesową.

O istnieniu powagi rzeczy osądzonej decyduje tożsamość stron postępowania oraz tożsamość przedmiotu sprawy. Sytuacja, o której stanowi powołany przepis zachodzi wówczas, gdy nastąpiło już wcześniejsze merytoryczne prawomocne rozpoznanie skargi (res iudicata), w zakresie tego samego przedmiotu i między tymi samymi podmiotami. Przepis ten przewiduje zatem niedopuszczalność rozpoznania skargi na skutek wcześniejszego merytorycznego załatwienia sprawy, a więc odnosi się do pojęcia powagi rzeczy osądzonej (res iudicata). Granice stanu res iudicata wyroku sądu administracyjnego reguluje art. 171 p.p.s.a., zgodnie z którym wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia. Kończy zatem spór między stronami postępowania sądowoadministracyjnego, którego przedmiotem jest rozbieżność co do oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu.

Podkreślić należy również w piśmiennictwie stawiana jest teza, że "(...) w odniesieniu do indywidualnych aktów i czynności organów administracji publicznej należy, zgodnie z literalnym brzmieniem art. 171, opowiedzieć się za przyjęciem zasady, że prawomocny wyrok sądu administracyjnego tworzy stan powagi rzeczy osądzonej nie tylko między stronami postępowania, w którym został wydany, ale tworzy go erga omnes, a więc również w odniesieniu do wszystkich ewentualnych skarżących" (T. Woś [w:] H. Knysiak-Sudyka, M. Romańska, T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, Warszawa 2016, art. 171, teza 19).

Bezspornym jest, iż sprawy zawisłe przez WSA w Warszawie są tożsame. Identyczny jest bowiem przedmiot obydwu spraw – decyzja Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej z dnia [...] sierpnia 2018 r.

W niniejszej sprawie kontrola sądowa przedmiotowej decyzji przeprowadzona została w postępowaniu o sygn. akt VI SA/Wa 1939/18. Sąd dokonał zatem oceny jej zgodności z prawem.

Sąd pierwszej instancji prawidłowo zatem dostrzegł trwałą przeszkodę uniemożliwiająca prowadzenie postępowania w tym samym przedmiocie. Zaskarżona decyzja była poddana kontroli sądowej, w której wyniku nie stwierdzono naruszenia prawa przez organ, a rozstrzygnięcie w tym przedmiocie jest prawomocne.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.