Uzasadnienie
Pismem z 16 listopada 2018 r. A. sp. z o.o. z siedzibą w S., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Energii z [...] października 2018 r. w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu niedopełnienia obowiązku uiszczenia opłaty zapasowej. W skardze został zawarty wniosek o przyznanie prawa pomocy.
Postanowieniem z 12 kwietnia 2019 r. referendarz sądowy odmówił przyznania Spółce prawa pomocy w żądanym zakresie, tj. w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
Zarządzeniem z 16 maja 2019 r., na podstawie art. 220 § 1 i 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302; dalej jako "p.p.s.a."), stosownie do § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi wezwano pełnomocnika skarżącej Spółki do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 2000 złotych, w terminie 7 dni od doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie to doręczono pełnomocnikowi skarżącej w dniu 5 czerwca 2019 r. (k. 32).
Pismem z 11 czerwca 2019 r. skarżąca ponownie wniosła o przyznanie prawa pomocy.
Postanowieniem z 10 października 2019 r. sygn. akt VI SPP/Wa 162/19 referendarz sądowy odmówił zmiany postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 kwietnia 2019 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Na zarządzenie nie został wniesiony sprzeciw.
Wobec powyższego, zarządzeniem z 27 listopada 2019 r. wezwano pełnomocnika strony skarżącej do wykonania prawomocnego zarządzenia z 16 maja 2019 r. wzywającego do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 2000 złotych, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie doręczono pełnomocnikowi strony skarżącej w dniu 18 grudnia 2019 r. (k. 35).
W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca pismem z 23 grudnia 2019 r. złożyła ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie obowiązku uiszczenia wpisu sądowego z uwagi na zmianę okoliczności związanych z jej aktualną sytuacją faktyczną i finansową. Wnioskowi nadano bieg (został zarejestrowany pod sygnaturą VI SPP 289/19).
Z nadesłanego w dniu 27 lutego 2020 r. wypełnionego formularza PPPr nie wynika, aby uległa zmianie sytuacja faktyczna Spółki. Zarządzeniem z dnia 27 lutego 2020 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sprawę z wniosku o przyznanie prawa pomocy przedstawił sędziemu sprawozdawcy celem oceny zastosowania art. 247 p.p.s.a.
Po sprawdzeniu w Rejestrze Opłat Sądowych do dnia 27 lutego 2020 r. nie zidentyfikowano wpłaty do niniejszej sprawy (k. 36).
Zaskarżonym ostanowieniem z dnia 28 lutego 2020 r., sygn. akt VI SA/Wa 2385/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 – dalej: p.p.s.a.), odrzucił skargę spółki.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia sąd I instancji wskazał na bezsporny w sprawie fakt, że spółka kilkakrotnie złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych, który konsekwentnie nie był przez sąd I uwzględniany. W tej sprawie skarżąca, pomimo wezwania do wykonania prawomocnego zarządzenia o uiszczenie wpisu od skargi z 16 maja 2019 r., doręczonego jej w dniu 18 grudnia 2019 r., w wyznaczonym terminie, nie uiściła wpisu od skargi, lecz ponownie wniosła o przyznanie prawa pomocy. Okoliczność ta pozostaje jednak bez wpływu na zaistnienie obowiązku uiszczenia wpisu sądowego oraz skutku niewykonania wezwania w tym przedmiocie.
Sąd I instancji wskazał na przyjęty w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że każdy ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy, złożony po prawomocnym oddaleniu uprzednio złożonego wniosku w tym przedmiocie, nie wpływa na bieg terminu do uiszczenia wpisu wskazanego przez sąd w wezwaniu do dokonania tej czynności oraz nie chroni strony przed skutkami niezastosowania się do treści wezwania we wskazanym przez sąd terminie.
W związku z powyższym, i wobec nieziszczenia wpisu od skargi skarga ta podlegała odrzuceniu, a złożenie przez spółkę kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy było w tej sytuacji bezskuteczne.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła spółka, zarzucając mu wydanie zaskarżonego postanowienia z naruszeniem art. 220 § 3 p.p.s.s. poprzez odrzucenie skargi z uwagi na brak uiszczenia wpisu sądowego w sytuacji, gdy sąd I instancji powinien wpierw rozstrzygnąć wniosek o przyznanie skarżącej prawa pomocy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Podstawę prawną odrzucenia skargi stanowił art. 220 § 1 i 3 p.p.s.a. W świetle tych przepisów skarga podlega odrzuceniu, jeżeli nie zostanie uiszczony od niej wpis sądowy, pomimo uprzedniego wezwania strony do jego uiszczenia w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania.
W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, że wobec odmowy przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, została ona wezwana do wykonania prawomocnego zarządzenia wzywającego do uiszczenia wpisu od skargi i w wyznaczonym terminie wpisu tego nie uiściła. Prawidłowo zatem Sąd I instancji uznał, że skargę należało odrzucić.
Bez wpływu na powyższe pozostaje ponowne wystąpienie przez skarżącą z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W orzecznictwie przyjmuje się bowiem, tylko złożenie pierwszego wniosku o przyznanie prawa pomocy w terminie otwartym do wniesienia zażalenia na zarządzenie ustalające wysokość wpisu powoduje wstrzymanie obowiązku jego uiszczenia do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie prawa pomocy. Złożenie kolejnego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu, nie może uchylić skutków prawomocności wydanego wcześniej rozstrzygnięcia i tym samym nie ma wpływu na bieg terminu określonego w art. 220 p.p.s.a. Wniosek o przyznanie prawa pomocy wywiera bowiem skutki prawne od daty jego wniesienia. Nie obejmuje zatem zwolnienia od kosztów, które strona miała obowiązek uiścić przed jego złożeniem, a których wysokość została określona prawomocnym zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału (por. postanowienie NSA z dnia 14 lipca 2020 r., sygn. akt I OZ 411/20).
Prawomocność postanowienia w sprawie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych oznacza obowiązek strony uiszczenia wymaganego wpisu (por. postanowienie NSA z dnia 10 lipca 2014 r., sygn. akt II OZ 667/14, postanowienie NSA z dnia 10 czerwca 2016 r., sygn. akt I GZ 379/16). Od obowiązku tego nie zwalnia strony ponowne złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, do czego strona ma prawo w związku z art. 165 p.p.s.a. Ponowne złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu do uiszczenia wpisu wystosowanym do strony po wydaniu prawomocnego postanowienia odmawiającego zwolnienia od kosztów, nie uchyla skutków tego prawomocnego rozstrzygnięcia (por. postanowienie NSA z dnia 10 maja 2010 r., sygn. akt II FZ 115/10, postanowienie NSA z dnia 8 stycznia 2014 r., sygn. akt II GZ 761/13). Odmienne postępowanie sądu może prowadzić do uniemożliwienia prowadzenia postępowania wskutek rozpoznawania kolejnych wniosków strony o przyznanie prawa pomocy i skutkować nieuzasadnionym wydłużeniem postępowania, a nawet trudnością w jego zakończeniu orzeczeniem rozstrzygającym sprawę co do meritum.
Należy także mieć na uwadze zasadę wyrażoną w art. 220 § 1 p.p.s.a., stosownie do której sąd nie podejmuje żadnej czynności w stosunku do pisma, od którego strona nie uiściła należnej opłaty. Zgodnie z art. 220 § 3 p.p.s.a. konsekwencją nieuiszczenia należnego wpisu od skargi jest odrzucenie tego środka zaskarżenia (por. postanowienie NSA z dnia 16 września 2020 r., sygn. akt I GZ 220/20).
Z powyższych względów uznać należy, że zaskarżone postanowienie nie narusza obowiązującego prawa.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Natomiast postanowienie zawarte w punkcie 1. sentencji wydane zostało na podstawie art. 156 § 3 w zw. z art. 166 i art. 193 p.p.s.a. NSA zauważył bowiem, że w wierszu 11 od góry komparycji sentencji zaskarżonego postanowienia omyłkowo podano numer zaskarżonej decyzji tj. "24/100/2018" zamiast: "24/10/2018".