Postanowienie NSA z 7 kwietnia 2017 r., II GZ 252/17

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 7 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Spółki A na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 14 grudnia 2016 r. sygn. akt II SA/Rz 1638/16 w zakresie odrzucenia skargi z powodu nieuzupełnienia jej braku formalnego

Sprawa

w sprawie ze skargi Spółki A na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Przemyślu z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry postanawia oddalić zażalenie.

Skład

sędzia NSA Irena Wiszniewska-Białecka przewodniczący

Uzasadnienie

I

Postanowieniem z 14 grudnia 2016 r. (sygn. akt II SA/Rz 1638/16) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę Spółki A na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Przemyślu z [...] września 2016 r. w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gier na automacie poza kasynem gry.

WSA wskazał, że do skargi, podpisanej przez adwokata Ł. B., nie zostało załączone pełnomocnictwo. Wobec tego zarządzeniem z 25 listopada 2016 r. wezwano adwokata Ł. B. m.in. do złożenia pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu skarżącej przez wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi, zgodnie z art. 35 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn.; p.p.s.a.), pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie zostało doręczone 30 listopada 2016 r. W jego wykonaniu adwokat Ł. B. przedłożył 2 grudnia 2016 r. pełnomocnictwo procesowe z 5 maja 2014 r. do występowania w imieniu skarżącej w charakterze pełnomocnika procesowego we wszystkich sprawach toczących się przed sądami powszechnymi we wszystkich instancjach, w postępowaniu przed Sądem Najwyższym, w postępowaniach egzekucyjnych oraz przed organami prokuratury i urzędami celnymi, izbami celnymi w postępowaniach karnych skarbowych oraz wymierzenia kary pieniężnej.

Zdaniem WSA, pomimo prawidłowo doręczonego wezwania adwokat Ł. B. nie uzupełnił braku formalnego skargi. Nadesłane pełnomocnictwo nie zawierało bowiem umocowania do reprezentowania skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub sądami administracyjnymi. W takiej sytuacji skarga podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.

II

Skarżąca złożyła zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi. Wniosła o uchylenie postanowienia i nakazanie WSA dalszego rozpoznania skargi.

Skarżąca zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 37 § 1 w zw. z art. 46 § 3 p.p.s.a., gdyż pełnomocnik na wezwanie WSA przedłożył dokument pełnomocnictwa do działania w imieniu skarżącej, a nawet przyjmując brak należytego umocowania Przewodniczący powinien był przed odrzuceniem skargi wezwać prezesa skarżącej spółki do potwierdzenia czynności pełnomocnika - podpisania złożonej skargi.

Zdaniem skarżącej, nieuprawnione jest twierdzenie, że w momencie podpisania skargi pełnomocnik nie był umocowany. Odrzucenie skargi jedynie z tego powodu stanowi nadmierny rygoryzm powodujący ograniczenie prawa do sądu. Przejawem nadmiernego rygoryzmu było, w ocenie skarżącej, również określenie w wezwaniu, aby pełnomocnictwo było udzielone do działania przed sądami administracyjnymi. Skarżąca podniosła, że 2 grudnia 2016 r. pełnomocnik przedłożył pełnomocnictwo ogólne, zaś przepisy nie wymagają przedłożenia pełnomocnictwa szczególnego do działania przed WSA. Ponadto, nawet gdyby przyjąć, że pełnomocnik nie miał upoważnienia do działania w imieniu skarżącej przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi, to WSA powinien był wezwać skarżącą (jej prezesa) do podpisania skargi.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie jest zasadne.

Zgodnie z art. 37 § 1 zd. 1 p.p.s.a. pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa.

W piśmiennictwie i orzecznictwie podkreśla się, że pełnomocnictwo ma dwojakie znaczenie; z jednej strony oznacza ono pochodzące od mocodawcy umocowanie pełnomocnika do działania w imieniu mocodawcy, a z drugiej strony - dokument obejmujący (potwierdzający) to umocowanie. Od udzielenia pełnomocnictwa należy odróżnić jego wykazanie przed sądem, stanowiące jeden z warunków jego skuteczności, a tym samym podejmowania czynności procesowych przez pełnomocnika w imieniu mocodawcy. Pełnomocnictwo, o którym mowa w art. 37 § 1 zd. 1 p.p.s.a. - rozumiane właśnie jako dokument stwierdzający umocowanie, z podpisem mocodawcy - lub wierzytelny odpis tego pełnomocnictwa jest jedynym dowodem potwierdzającym przed sądem istnienie umocowania pełnomocnika do działania w imieniu strony.

Zgodnie z art. 46 § 3 p.p.s.a., do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem. Przepis ten służy realizacji ciążącego na pełnomocniku (na podstawie art. 37 §1 zd. 1 p.p.s.a.) obowiązku wykazania umocowania. Na tle art. 46 § 3 p.p.s.a. nie budzi wątpliwości, że załączenie dokumentu pełnomocnictwa do pisma procesowego, w sytuacji określonej w tym przepisie, stanowi warunek formalny tego pisma.

W konsekwencji niedołączenie pełnomocnictwa, w sytuacji kiedy pismo strony wnosi pełnomocnik, stanowi brak formalny, którego nieuzupełnienie, w wyznaczonym terminie rodzi określone skutki prawne. W przypadku skargi rodzaj rygoru ustawodawca określił w art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi.

W niniejszej sprawie skarga skarżącej spółki została podpisana przez adwokata Ł. B., który nie dołączył do skargi dokumentu pełnomocnictwa ani jego wierzytelnego odpisu. W takiej sytuacji Przewodniczący Wydziału II WSA w Rzeszowie prawidłowo wezwał adwokata Ł. B. do usunięcia w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania braków formalnych skargi, m.in. przez złożenie pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi zgodnie z art. 35 p.p.s.a., wskazując że nieusunięcie braków formalnych skargi w terminie spowoduje odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Wprawdzie w zakreślonym terminie adwokat Ł. B. przedłożył do akt sprawy uwierzytelniony odpis pełnomocnictwa, jednak nie obejmowało ono do reprezentowania skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub sądami administracyjnymi.

Wbrew twierdzeniom skarżącej, wykonując wezwanie Przewodniczącego adwokat Ł. B. nie przedłożył odpisu pełnomocnictwa ogólnego. Rodzaje pełnomocnictw w postępowaniu sądowoadministracyjnych określa art. 36 p.p.s.a., zgodnie z którym pełnomocnictwo może być 1) ogólne - do prowadzenia spraw przed sądami administracyjnymi;

2. do prowadzenia poszczególnych spraw;
3. do niektórych tylko czynności w postępowaniu. Odpis pełnomocnictwa złożonego przy piśmie z 2 grudnia 2016 r. nie jest pełnomocnictwem ogólnym w rozumieniu art. 36 pkt 1 p.p.s.a., skoro nie wskazuje umocowania do działania przed sądami administracyjnymi, lecz przed sądami powszechnymi, Sądem Najwyższym, w postępowaniu egzekucyjnym, przed organami prokuratury i wskazanymi organami administracji publicznej w określonych kategoriach spraw.

Bezzasadne jest stanowisko skarżącej, że żądanie usunięcia braku formalnego poprzez złożenia pełnomocnictwa jest przejawem nadmiernego rygoryzmu procesowego, ograniczającym konstytucyjne prawo do sądu. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie ma podstaw do przyjęcia, że przepisy ustawowe, które ustanawiają wymogi formalne są sprzeczne z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, określającym prawo do sądu. W wyroku z 8 kwietnia 2014 r., SK 22/11 (publ. OTK-A 2014/4/37) Trybunał Konstytucyjny wyraźnie stwierdził, że postanowienia Konstytucji nie wykluczają ustanowienia określonych wymogów formalnych, zmierzających do przyspieszenia postępowania, a formalizm procesowy - sam w sobie - jest niezbędny w demokratycznym państwie prawnym dla zapewnienia sprawności i rzetelności postępowania, ponieważ brak rygorów formalnych niechybnie prowadziłby do arbitralności rozstrzygnięć i destrukcji wymiaru sprawiedliwości.

Ponadto, nietrafny jest pogląd skarżącej, że w razie nienależytego umocowania pełnomocnika, Przewodniczący powinien wezwać skarżącą do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez jej podpisanie. W niniejszej sprawie skarżąca korzystała z usług profesjonalnego pełnomocnika (adwokata), który nie uzupełnił braku formalnego skargi poprzez wykazanie swojego umocowania podpisania skargi. W takiej sytuacji ponowne wzywanie do uzupełnienia braku formalnego (poprzez podpisanie skargi przez osobę do tego uprawnioną) prowadziłoby do niczym nieuzasadnionego uprzywilejowania skarżącej i naruszenia art. 32 Konstytucji RP (zasady równości wobec prawa). Nie ulega bowiem wątpliwości, że w przypadku stron, które występują przed sądem administracyjnym bez pełnomocnika profesjonalnego, skarga, której brak formalny (np. w postaci braku podpisu pod skargą) nie zostanie uzupełniony w wyznaczonym terminie, zostanie odrzucona na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. bez ponownego wezwania (zob. postanowienie NSA z 9 lutego 2017 r., II GZ 1157/16).

Reasumując, skoro w niniejszej sprawie - mimo prawidłowego wezwania - brak formalny skargi nie został uzupełniony, to WSA prawidłowo odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. oddalił zażalenie.