Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z 28 listopada 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 1272/13 odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi B. Spółka z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] lutego 2013 r.
Sąd pierwszej instancji stwierdził, że skarżąca wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym uzasadniała trudną sytuację finansową spowodowaną stratą za ubiegły rok obrotowy wynoszącą 282.889,95 zł oraz wskazała na aktualny stan rachunku bankowego, na którym znajdowały się środki w kwocie 388,72 zł. Ponadto z dokumentów nadesłanych przez skarżącą wynikało, że w roku 2013 spółka osiągnęła przychód netto ze sprzedaży w wysokości 647.900,97 złotych przy koszcie działalności operacyjnej w wysokości 941.372,86 złotych, natomiast strata netto za rok 2013 wyniosła 292.260,29 złotych. Z rachunku zysków i strat za pierwszy kwartał 2014 r. wynikało, że spółka osiągnęła przychód netto 158.256 złotych, przy kosztach działalności operacyjnej 273.604 złotych.
Sąd pierwszej instancji stwierdził, że skarżąca nie wykazała, iż nie posiada dostatecznych środków na uiszczenie wpisu sądowego od skargi. Spółka nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, prowadzi i rozwija działalność gospodarczą, pokrywając związane z tym wydatki, zatrudnia nowych pracowników. Analiza transakcji dokonywanych na rachunku bankowym skarżącej wykazuje, że Prezes Zarządu dokonuje regularnych wpłat na rachunek spółki. Jednocześnie brak jest udokumentowanych na rachunku bankowym wpłat potwierdzających prowadzenie działalności gospodarczej co poddaje w wątpliwość faktyczny stan środków pieniężnych posiadanych przez spółkę.
W zażaleniu skarżąca wniosła o uchylenie postanowienia z 28 listopada 2014 r., zarzucając naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.), polegające na stwierdzeniu, że nie wykazała, że nie posiada dostatecznych środków finansowych, pozwalających na stwierdzenie zaistnienia przesłanek prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym wpis sądowy od skargi. Skarżąca podniosła m.in., że ocena jej wydolności finansowej została dokonana "na wyrost" i oparta na domniemaniach związanych z funkcjonowaniem oraz dochodami spółki, a nie na rzeczywistym jej położeniu. Podkreśliła, że spółce funkcjonującej od niedawna trudno jest zaistnieć i utrzymać się na rynku, zaś osiągnięte dochody są równoważone wydatkami. Skarżąca wyjaśniła, że aby dalej funkcjonować musi otrzymywać pomoc finansową "z zewnątrz", a wpłat dokonywanych na jej konto przez jedynego udziałowca nie można kwalifikować jako dodatkowego dochodu spółki.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie jest niezasadne.
Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Jej przyznanie jest uwarunkowane wykazaniem przez wnioskodawcę, że jego sytuacja majątkowa i zdolności płatnicze nie są wystarczające dla poniesienia pełnych kosztów postępowania przed sądem. W przypadku osoby prawnej oznaczać to będzie wykazanie sytuacji uniemożliwiającej realne wygospodarowanie środków finansowych niezbędnych na pokrycie pełnych kosztów postępowania przed sądem administracyjnym, mimo generalnej zasady ponoszenia przez strony postępowania kosztów swojego uczestnictwa w procesie (art. 199 p.p.s.a.).
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, podzielić należy ocenę, jakiej dokonał Sąd pierwszej instancji w związku z wnioskiem skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych. Zauważyć w pierwszej kolejności należy, że jedyne koszty, jakie skarżąca jest zobowiązana ponieść na obecnym etapie postępowania to opłata kancelaryjna od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku (100 zł) oraz wpis od wniesionej skargi kasacyjnej (200 zł). Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że WSA zbadał sytuację materialną strony. Spółka została wezwana m.in. do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedłożenie wyciągów z posiadanych rachunków bankowych za okres ostatnich 3 miesięcy. Wykonując to wezwanie, spółka nadesłała wyciągi z jednego rachunku bankowego za okres od kwietnia do czerwca 2014 r. Z wyciągów tych wynika, że przeważające operacje na rachunku polegały na dokonywaniu przelewów na rzecz komorników sądowych, urzędu skarbowego i ZUS, a wpłat na ten rachunek (na ogół po kilka tysięcy złotych) dokonywał Prezes Zarządu skarżącej.
Konfrontując okoliczność prowadzenia przez skarżącą działalności gospodarczej z informacjami o obrocie wynikającymi z przedłożonych wyciągów z rachunku bankowego spółki należy uznać, że nie było możliwości oszacowania wpływów spółki uzyskiwanych od klientów z tytułu świadczonych usług.
Z oświadczeń spółki nie wynika, jaki osiąga przychód z aktualnie prowadzonej działalności i jaka jest wysokość i źródło ponoszonych kosztów. Z przedłożonych wyciągów z rachunku bankowego w ogóle nie wynika, że spółka – prowadząc działalność gospodarczą – ponosi jakiekolwiek inne koszty niż związane z płatnościami na rzecz urzędu skarbowego, ZUS, komorników. Może to sugerować, że spółka posiada również inne (nieujawnione Sądowi) rachunki bankowe, a w każdym razie świadczy o niespójności między składanymi oświadczeniami o sytuacji majątkowej strony a dokumentami źródłowymi, które tę sytuację mają potwierdzać. W konsekwencji za trafną należy uznać ocenę WSA, że skarżąca nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, w wyniku czego prawidłowo odmówiono przyznania spółce prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Ponadto jak słusznie podniósł WSA z historii transakcji dokonywanych na jej rachunku bankowym wynika, że rachunek ten jest zasilany wpłatami dokonywanymi przez Prezesa Zarządu spółki. Wskazane okoliczności nie pozwalają na oszacowanie rzeczywistych wpływów skarżącej, co w konsekwencji czyni niewyjaśnionym faktyczny stan środków pieniężnych posiadanych przez skarżącą. Tym samym Sąd pierwszej instancji prawidłowo stwierdził, że nie wystąpiła przesłanka określona w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. warunkująca udzielenie skarżącej spółce prawa we wnioskowanym zakresie.
Niezasadne jest stanowisko skarżącej przedstawione w zażaleniu, dotyczące oparcia się przez WSA przy rozpoznawaniu wniosku o domniemane, prognozowane dochody spółki. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia Sąd pierwszej instancji ocenę zdolności do poniesienia kosztów sądowych skarżącej oparł o informacje zawarte we wniosku i dokumentach do niego dołączonych, zatem ocena ta obejmowała wyłącznie analizę stanu majątkowego i finansowego spółki przedstawionego przez samą skarżącą.
Oceny stanu majątkowego nie zmienia również wykazana przez skarżącą strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, bowiem powstaje ona wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Powstanie straty, nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej. Innymi słowy, wykazanie jedynie straty w bilansie nie przesądza automatycznie o zaistnieniu przesłanek przyznania prawa pomocy.
Dodać należy, że strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów sądowych i wnosząc o prawo pomocy, uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. oddalił zażalenie.