Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 17 października 2008 r., sygn. akt III SA/Kr 854/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. odmówił przyznania Z. B. prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie go od kosztów sądowych oraz ustanowienie mu adwokata w sprawie ze skargi Z. B. na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia [...] sierpnia 2007 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji o umorzeniu postępowania w sprawie przyznania płatności bezpośrednich.
Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekał w następującym stanie sprawy:
W dniu 22 lipca 2008 r. Z. B. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Skarżący nie podał swojego stanu rodzinnego. Odnośnie stanu majątkowego wskazał, iż posiada dom o powierzchni 90 m2, a w domu tym mieszkanie o powierzchni 12 m2, jest również właścicielem nieruchomości rolnej o pow. 0,58 hektara. W rubryce dochody skarżący wpisał "nie dotyczy".
Oddalając powyższy wniosek postanowieniem z dnia 17 października 2008 r. Sąd I instancji stwierdził m. in., że pomimo wezwania skarżący nie przedstawił żadnych innych okoliczności dotyczących swojego stanu majątkowego, niż te, które już wskazał we wcześniejszym wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 23 listopada 2007 r. Postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy wszczęte ostatnio wspomnianym wnioskiem zostało zakończone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 czerwca 2008 r., sygn. akt II GZ 132/08 oddalającym zażalenie Z. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia 19 marca 2008 r., sygn. akt III SA/Kr 854/07 odmawiające przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym.
W uzasadnieniu postanowienia z dnia 17 października 2008 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny podał, że przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., dopuszczają możliwość wielokrotnego składania wniosku o przyznanie prawa pomocy w danej sprawie, zarówno przez osoby fizyczne, jak i prawne (art. 243 p.p.s.a.). Jednakże odmienna ocena sytuacji materialnej wnioskodawcy - przy rozpatrywaniu kolejnego wniosku - możliwa jest wyłącznie po zmianie istotnych okoliczności mających wpływ na tę ocenę.
Po analizie akt sprawy Sąd I instancji stwierdził, że skarżący w postępowaniu nie wykazał, aby nastąpiła jakakolwiek zmiana jego stosunków czy to rodzinnych, czy to majątkowych a nadto przedstawione przez skarżącego okoliczności uznał za niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i dlatego też odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy.
Od powyższego postanowienia Z. B. złożył zażalenie, w którym wniósł o uchylenie bądź zmianę zaskarżonego postanowienia.
W uzasadnieniu zażalenia skarżący podał, że jego wniosek o przyznanie prawa pomocy jest uzasadniony poprawnie oraz zarzucił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu naruszenie art. 113 Kodeksu postępowania cywilnego dotyczącego sposobu rozpoznawania wniosków.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Należy podkreślić, że zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest, stosownie do art. 199 p.p.s.a., ponoszenie przez stronę kosztów sądowych związanych ze swym udziałem w sprawie. Tak więc podmiot wnoszący skargę do sądu administracyjnego powinien partycypować w kosztach związanych z prowadzeniem postępowania. Instytucja prawa pomocy ma natomiast charakter wyjątkowy i jest przyznawana osobom charakteryzującym się trudną sytuacją materialną.
Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Orzeczenie w tej sprawie Sąd wydaje zatem na podstawie oświadczeń strony mając na uwadze okoliczności podane w tym oświadczeniu i przedstawione przez stronę dowody. Sąd dokonuje oceny, czy spełnione zostały w sprawie przedmiotowe przesłanki, koniecznym jest jednak rzetelne przedstawienie przez stronę wszelkiej możliwej dokumentacji dotyczącej jej sytuacji materialnej, a zwłaszcza, gdy została do tego zobowiązana przez Sąd.
Słusznie Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że ocena sytuacji majątkowej na podstawie takich samych danych zawartych we wcześniejszym wniosku o przyznanie prawa pomocy, była już przedmiotem rozważań zarówno Sądu I instancji, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego. Należy zaznaczyć, że dane przedstawione wówczas przez Z. B. zostały jednoznacznie uznane za niewystarczające do odtworzenia jego rzeczywistej sytuacji majątkowej.
Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, iż skarżący w kolejnym wniosku o przyznanie prawa pomocy nie podał żadnych nowych okoliczności, które mogłyby wskazywać na zmianę jego stosunków rodzinnych, majątkowych, czy też innych okoliczności mających wpływ na ocenę jego sytuacji majątkowej. W związku z tym nie ma podstaw, aby w oparciu o takie same dane dokonywać odmiennej oceny sytuacji majątkowej niż już przedstawiona w poprzednich postanowieniach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia 19 marca 2008 r., sygn. akt III SA/Kr 854/07 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 czerwca 2008 r., sygn. akt II GZ 132/08.
Należy przy tym podkreślić, iż to po stronie skarżącego leży ciężar wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy.
Na marginesie należy zaznaczyć, iż do postępowania w sprawach wniosków o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi mają zastosowanie przepisy art. 243 – art. 263 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a nie wskazane przez skarżącego przepisy Kodeksu postępowania cywilnego.
Z przytoczonych powodów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a.