Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 30 marca 2011 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. odmówił spółce "M." przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Sąd pierwszej instancji dokonując analizy danych zawartych we wniosku (formularz PPPr) oraz załączonych do niego dokumentach stwierdził, że Spółka posiadała kapitał zakładowy w wysokości 1.000.000,00 zł, wartość środków trwałych wynosiła 5.465.522,64 zł zaś wysokość zdeponowanych na koncie środków wynosiła 260.328,63 zł. Z bilansu Spółki wynikało, że w 2009 r., osiągnęła ona przychód netto w kwocie 2.671.731,00 zł przy jednoczesnej stracie w wysokości 186.325,73 zł.
Wskazał, że strata finansowa nie oznacza utraty płynności finansowej i jednoczesnego zaprzestania działalności Spółki bądź zgłoszenia wniosku o upadłość. Spółka nie wykazała, że toczy się względem niej jakiekolwiek postępowanie egzekucyjne, nie wykazała również braku możliwości regulowania ciążących na niej zobowiązań. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż skarżąca Spółka nie wykazała aby nie była w stanie ponieść kosztów związanych ze wszczętym przez nią postępowaniem sądowoadministracyjnym, a tym samym będzie zdolna do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 200 zł.
Spółka "M." wniosła zażalenie na powyższe postanowienie zaskarżając je w całości i zarzucając mu naruszenie art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153. poz. 1270 ze zm.), poprzez nieprzyznanie jej prawa pomocy, pomimo tego, że wykazała, że nie posiada dostatecznych środków na ich uiszczenie.
Wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia i przyznanie Skarżącej prawa pomocy zgodnie z wnioskiem.
W uzasadnieniu podniesiono, iż niewzięcie pod uwagę zaistniałej straty finansowej za rok obrotowy w kwocie niemal 200.000 zł oraz wzrostu zobowiązań Spółki stanowiło o wybiórczej ocenie sytuacji finansowej Skarżącej jakiej dokonał Sąd pierwszej instancji. Zdaniem Spółki Sąd niezasadnie wziął jedynie pod uwagę kategorie środków zgromadzonych na koncie i zaksięgowanych przychodów bez uwzględnienia istniejących zobowiązań.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z treścią art. 246 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, osobie prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym prawo to może być przyznanie jeśli wnioskodawca wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Bezsprzecznym jest w świetle ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych oraz brzmienia przepisów regulujących kwestię prawa pomocy, jego przyznawania i zakresu tej pomocy, że prawo pomocy w swej istocie stanowi wyjątek od generalnej zasady wyrażonej w art. 214 powołanej ustawy, ponoszenia przez strony kosztów sądowych wywołanych ich uczestnictwem w postępowaniu przed sądem lub wszczynających to postępowanie, np. poprzez wniesienie skargi lub skargi kasacyjnej.
Strona, która inicjując sprawę przed sądem lub w jej trakcie złoży wniosek o zwolnienie jej z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, a więc wniesie o przyznanie jej prawa pomocy, zobowiązana jest do wykazania swojej sytuacji materialnej i finansowej uzasadniającej takie żądanie. Jeśli z przedłożonych dokumentów obrazujących jej sytuację materialną, a w odniesieniu do osób prawnych finansową, wynika, że jest w stanie partycypować w kosztach procesu sądowego, prawo pomocy nie zostanie udzielone z uwagi na wskazaną powyżej zasadę ponoszenia kosztów, bądź prawo to zostanie udzielone częściowo w zależności od stopnia w jakim strona będzie obiektywnie w stanie ponosić koszty postępowania sądowoadministracyjnego.
W przedmiotowej sprawie skarżąca Spółka wskazując na swoją sytuację finansową w zakresie żądania udzielenia jej prawa pomocy akcentowała przede wszystkim na poniesioną stratę w kwocie nieprzekraczającej 200.000 złotych, wskazując jednocześnie na posiadanie na koncie bankowym środków pieniężnych w wysokości ponad 260.000 złotych.
Już sam ten fakt dyskwalifikuje stronę z kręgu podmiotów, którym może być udzielone prawo pomocy w zakresie choćby częściowym, albowiem obiektywnie oceniając Spółka dysponuje środkami finansowymi umożliwiającymi jej uiszczenie wpisu od skargi. Podkreślić należy, iż wykazana kwota jest większa niż strata jaką Spółka poniosła w 2009 roku, ponadto nie wykazano aby skarżąca nie miała możliwości korzystania ze środków finansowych znajdujących się na jej koncie bankowym poprzez, np. zablokowanie konta lub jego zajęcie przez komornika.
Uwzględniając przedmiot sprawy uznać należy, iż uiszczenie wpisu od skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej, w wysokości określonej w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r., w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), mieścić się będzie w granicach możliwości płatniczych skarżącej Spółki.
Mając powyższe na uwadze uznać należy dokonaną przez Sąd pierwszej instancji w tym zakresie ocenę możliwości poniesienia przez stronę kosztów sądowych za prawidłową.
Niezasadny jest również zarzut "wybiórczej" oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy. Treść uzasadnienia zaskarżonego postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazuje bezsprzecznie, iż wziął on pod uwagę wszelkie okoliczności wskazane przez Spółkę we wniosku, umożliwiające dokonanie oceny, czy jest ona w stanie ponieść koszty sądowe związane z wywołanym jej skargą postępowaniem, w tym również poniesioną stratę i wzrost zobowiązań Spółki.
Podzielić należy stanowisko strony, iż nie należy przy pocenie zdolności płatniczych strony brać pod uwagę faktu korzystania z pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Jednakże nie ma ono wpływu na ocenę prawidłowości zaskarżonego postanowienia, gdyż Sąd pierwszej instancji nie brał pod uwagę, przy ocenie przesłanek z art. 246 § 2 ustawy, faktu występowania po stronie skarżącej Spółki profesjonalnego pełnomocnika w osobie adwokata.
Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.